O Rasie

Pochodzenie

Zdrowie

Żywienie

Psychika

 Szkolenie

Hodowla

Szczenięta

Pielęgnacja

Wystawy

Statystyka

Biblioteka

Ranking

Galeria

Kynologia

Prawo

Pobieralnia

S.O.S

Rozmaitości

Linkownia

 

Wędrówka czarnego teriera z Rosji do Europy... ze szczególnym uwzględnieniem przedstawicieli polskiej hodowli. Przegląd wybranych krajów.

stan na grudzień 2013

Połowa ubiegłego stulecia to bardzo burzliwe czasy w dziejach Europy. Następujące w krótkim czasie po sobie dwie wojny światowe ostatecznie wyznaczyły koniec hegemonii europejskiej na świecie, która od tego momentu została zdominowana przez potęgę amerykańską i siłę sowiecką. Europa finalnie została podzielona na strefy wpływów (ujmując to w dużym uproszczeniu) wolny Zachód i komunistyczny Wschód z supermocarstwem na czele - Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR), który przez kolejne dekady, biorąc udział w tzw. "zimnej wojnie", starał się wyznaczać nowe, światowe trendy, niemal w każdej dziedzinie życia militarnego, politycznego, ideologicznego, ale też i społecznego. Wbrew powszechnym oczekiwaniom nie były to czasy, ani łatwe, ani przyjazne... O ostatecznym kształcie granic zadecydowały trzy konferencje, które odbyły się w: Teheranie'43, Jałcie'45 i Poczdamie'45. Najważniejsze decyzje podejmowali przywódcy trzech ówczesnych mocarstw: USA, Wielkiej Brytanii i ZSRR. Ukształtowali oni oblicze powojennej Europy, dzieląc ją na dwie strefy wpływów - radzieckich i anglosaskich. Finalnie z wielkiego chaosu wyłoniło się również nowe super-mocarstwo ZSRR, którego obszar obejmował 22 mln km² od Morza Bałtyckiego i Czarnego, aż do Pacyfiku włączając w jego terytorium kraje, które dzisiaj są suwerennymi państwami (m.in. Ukrainę, Łotwę, Litwę, Białoruś, Estonię, Gruzję, Kazachstan, czy Mołdawię). W krótkim czasie po zakończeniu działań wojennych zaczęły pojawiać się pierwsze rysy na arenie stosunków międzynarodowych. Mocarstwa zachodnie i ZSRR zaczęło dzielić coraz więcej, a różnice i sprzeczne interesy dotyczyły bardzo poważnych kwestii. Coraz bardziej dawała o sobie znać rywalizacja radziecko-amerykańska dając początek tzw. "zimnej wojnie". Podczas, gdy kraje Europy Zachodniej skupiły się na szybkiej odbudowie gospodarczej zniszczonych zawieruchą wojenną państw, tak władze ZSRR skoncentrowały swoje działania na szerzeniu absolutnych wpływów władzy komunistycznej partii. Z racji położenia geograficznego kraje Europy Środkowo-Wschodniej na niemal kolejne pół wieku stały się zależne od Związku Radzieckiego pod względem gospodarczym, militarnym i politycznym. Ambitne plany ówczesnych władz ZSRR zakładają nowe racjonalizatorskie rozwiązana w wielu dziedzinach. Jednym z głównych aspektów "zimnej wojny" był nieustanny "wyścig zbrojeń". Rozrastająca się w oszałamiającym tempie armia ZSRR potrzebowała nie tylko sprzętu technicznego, ale również odpowiednio wyszkolonych i wszechstronnych psów, które mogłyby sprostać postawionym przed nimi zadaniom. w tak skrajnie różnym klimacie tego rozległego kraju. Jak wszystko w tamtym czasie, tak i kynologia musiała być bezwzględnie podporządkowana władzom. Hodowanie psów odbywało się w dużych i odpowiednio przygotowanych ośrodkach hodowlanych, należących przeważnie do wojska, stanowiących własność ogromnych zakładów (np. mięsnych, mlecznych) czy zgrupowanych w dużych miejskich klubach podlegających DOSAAF (np. LGKSS w Leningradzie czy MGKSS w Moskwie). Najważniejszym ośrodkiem szkoleniowo-hodowlanym była Centralna Szkoła Psów Wojskowych i Służbowych działająca w Moskwie, wraz z należącą do niej hodowlą "Czerwona Gwiazda", która w niedługim czasie po zakończeniu działań wojennych dostała wyraźne polecenie stworzenia nowej, rodzimej, całkowicie uniwersalnej rasy.

Prace ruszyły z wielkim rozmachem. We wczesnych latach 50-tych i 60-tych ubiegłego stulecia, w drodze prowadzonych eksperymentów, krzyżowano ze sobą wiele różnych ras. Próbowano wykorzystywać i łączyć zalety ras rodzimych (głównie: owczarków kaukaskich, południoworosyjskich i wschodnioeuropejskich, łajek oraz różnych gończych) z hodowanymi od lat rasami wywodzącymi się z innych krajów (min. owczarkami niemieckimi, collie, dobermanami i airedale terierami), jak również włączano do prac świeżo pozyskane zagraniczne nabytki (nowofundlandy, bernardyny, boksery, sznaucery olbrzymy czy dogi niemieckie). Tak też powstało wiele krzyżówek i grup rasowych. Niektóre doświadczenia kończyły się fiaskiem i prace były szybko porzucane, ale otrzymywano też obiecujące krzyżówki, którym postanowiono poświęcić nieco więcej czasu. Działania te przełożyły się ostatecznie na wyłonienie następujących grup rasowych: moskiewskiego doga (dog niemiecki x owczarek wschodnioeuropejski); moskiewskiego wodołaza (owczarek kaukaski x nowofundland x owczarek wschodnioeuropejski) i moskiewskiego stróżującego (bernardyn x owczarek kaukaski x rosyjski gończy łaciaty x owczarek wschodnioeuropejski). Mimo obiecujących rezultatów nadal żadna z ww. grup rasowych w 100% nie spełniała oczekiwań twórców i wciąż pozostawał pewien niedosyt. Bo jak udało się otrzymać pogłowie o zadowalającym wyglądzie i odpowiedniej okrywie włosowej, to znowu cechy charakterologiczne nie do końca odpowiadały pierwotnym założeniom, zaś  przy uzyskaniu pożądanej psychiki, to reszta nie doganiała założeń. Postanowiono nieco zmienić strategię działania i poświęcono więcej uwagi doskonale znanemu airedale terierowi oraz zainteresowano się świeżymi i rzadkim w ZSRR rasami, tj. sznaucerem olbrzymem i rottweilerem. Z mariażu tych trzech ras z rasą przewodnią: sznaucerem olbrzymem oraz przy późniejszym udziale zwierząt z grupy moskiewskiego wodołaza i z niewielkimi dolewkami ras innych z czasem wyłoniła się nowa grupa rasowa zwana czarnym terierem. To był strzał w dziesiątkę. Prace kontynuowano stosując różne przemyślane metody kojarzeń w pokrewieństwie. Przy odpowiednio prowadzonym doborze i ostrej selekcji w niedługim czasie otrzymano liczne i w miarę wyrównane pogłowie. Już od połowy lat 50-tych ubiegłego stulecia hodowla "Czerwona Gwiazda" w celu poszerzania bazy hodowlanej nowej grupy rasowej (czarny terier) rozpoczęła planową współpracę z hodowlami zgrupowanymi w klubach psów użytkowych (m.in. zlokalizowanych w Moskwie, Leningradzie, Jarosławiu, Magnitogorsku (Południowy Ural), Nowosybirsku (Syberia) i Swierdłowsku). W ramach współpracy kluby otrzymywały, na bardzo korzystnych warunkach, szczenięta od hodowli "Czerwona Gwiazda" w celu poszerzania populacji, budowania własnych baz hodowlanych i wyprowadzania nowych linii i rodzin. Z czasem część zwierząt powracała do macierzystej hodowli, by wzbogacić jej pogłowie. Jak już wspomniałam, od samego początku prace nad formowaniem nowej grupy rasowej znajdowały się pod ścisłą kontrolą wojskowych kynologów. Zwierzęta nie trafiały zatem w przypadkowe ręce, a jedynie do rąk zaaprobowanych wcześniej kynologów (w przeważającej mierze do wojskowych lub osób o wojskowych koneksjach).

W 1957 roku na Krajowej Wystawie Psów Służbowych i Myśliwskich zaprezentowano 43 czarne teriery. Od razu to nowe dzieło radzieckiej kynologii przykuło uwagę wielu miłośników psów. Grupa została poddana wnikliwej ocenie i przeglądowi. Uznano ją za rokującą i polecono dalsze doskonalenie pogłowia. Chciałabym jednak podkreślić, iż  momencie przekazania pierwszych egzemplarzy nowej grupy rasowej do klubów, które następnie lokowały je u hodowców-kynologów, ale przede wszystkim miłośników psów, dalsza hodowla biegła dwutorowo. Tzn. w hodowli "Czerwona Gwiazda" nadrzędnie traktowano cechy charakteru i eliminowano ewidentne wady niezgodne z założeniami wzorca grupy rasowej, ale hodowla była prowadzona głównie z naciskiem na pożądany charakter. Jako że z założenia czernysz miał być psem pracującym, to jego okrywa włosowa winna wymagać minimum nakładów pielęgnacyjnych. Dlatego też w hodowli "Czerwona Gwiazda" większość zwierząt była w miarę wyrównana eksterierowo i cechowała się dobrą gatunkowo, ale jednak stosunkowo krótką sierścią. Dla odmiany w hodowli prowadzonej jednocześnie w klubach DOSAAF, naturalnie cechy psychiczne były równie ważne, ale położono też nacisk na ostateczne wyrównanie pogłowia, tzn. eliminowano wszelkie wady niezgodne z założeniami wzorca grupy rasowej, ale też wybierano do hodowli zwierzęta odznaczające się atrakcyjnym wyglądem tj. dobrze obrośnięte z prawidłową w jakości, strukturze okrywą włosową. Z czasem program doboru par i selekcja sprawiły, że otrzymywano zwierzęta o coraz dłuższym włosie, który był szczególnie bogato rozwinięty na kończynach, dolnej linii klatki piersiowej i głowie, na której tworzył charakterystyczny obrost (broda, wąsy i grzywka). Niestety włos taki wymagał również odpowiedniej pielęgnacji - w tym regularnego czesania, trymowania i strzyżenia, co już w warunkach wojskowych jest trudne do przeprowadzania i kłóciło się z wizją uniwersalnego żołnierza. Nie mniej jednak czym więcej czernyszy dostawało się w ręce prywatnych miłośników psów, tym bardziej w dalszej pracy hodowlanej skupiano się na wykorzystywaniu zwierząt prawidłowo zbudowanych z dobrym obrostem. Chcąc nie chcąc wraz ze wzrostem populacji stopniowo hodowla "Czerwona Gwiazda" "traciła kontrolę" nad rozprzestrzenianiem się pogłowia, co sprawiło, iż w latach 70-tych i 80-tych XX wieku coraz więcej egzemplarzy trafiało w ręce prawdziwych miłośników rasy mających niebagatelny wpływ, nie tylko na ukształtowanie charakteru, ale i eksterieru również. W końcu w roku 1979 specjaliści z  hodowli "Czerwona Gwiazda" postanawiają zakończyć prace nad tworzeniem nowej rasy i jednocześnie publikują wzorzec nowej grupy rasowej czarny terier. Do tego czasu zostało zarejestrowanych ok. 800 miotów, które dały ponad 4000 szczeniąt. Jednak mimo tak licznej populacji nadal  ta grupa rasowa była praktycznie znana tylko w swojej ojczyźnie. Dlaczego? Po części odpowiedziałam już na to pytanie na samym początku artykułu.... Jak już nadmieniłam czasy były trudne i nie sprzyjały nawiązywaniu nowych kontaktów (trudności wizowe, wyjazdowe i wjazdowe), poza tym czarny terier był od samego początku traktowany, jako dobro narodowe ZSRR i teoretycznie obowiązywał bezwzględny zakaz jego sprzedaży poza granice kraju - niemal do lat 80-tych XX wieku. Warto również podkreślić, iż sama organizacja życia kynologicznego w państwie ZSRR była zgoła odmienna od znanych nam standardów obowiązujących w krajach Europy Środkowej i Zachodniej tj. duże kluby, hodowle wojskowe i przyzakładowe, bez indywidualnych hodowli i brak przynależności ZSRR do międzynarodowej organizacji o charakterze kynologicznym - FCI - to wszystko nie ułatwiało współpracy z innymi krajami. W zasadzie ze zrozumiałych względów tylko pojedyncze egzemplarze, wówczas jeszcze grupy rasowej, "opuściły" terytorium ZSRR w latach 70-tych XX wieku i w pierwszej kolejności trafiły do stanowiących część ZSRR nadbałtyckich republik tj. Estońskiej, Łotewskiej i Litewskiej, a także do republiki Białoruskiej i Ukraińskiej.

   

MAPA EUROPY ŚRODKOWEJ W LATACH 1949-1990

   

   

WSPÓŁCZESNA MAPA EUROPY

   

   

Pionierskim krajem europejskim, do którego przybyły czarne teriery w pierwszej kolejności była Finlandia. To "wyróżnienie" nie trudno wytłumaczyć. Z racji położenia geograficznego, od wielu, wielu lat, historia obydwu krajów wspólnie się przeplatała. W roku 1948 współpraca pomiędzy Finlandią, a ZSRR jeszcze bardziej się zacieśniła, bowiem obydwa państwa podpisują "Traktat o Przyjaźni z ZSRR", przewidujący szeroką współpracę między tymi krajami wraz z pomocą gospodarczą, co z pewnością ułatwiło swobodniejszą migrację, nie tylko ludzi, ale również i zwierząt. Tak też z regionu najbliższego Finlandii - Leningradu - gdzie hodowla czarnego teriera, poza Moskwą prężnie się rozwijała, trafiają do Finlandii: urodzona w 1969 roku suka ELKA (o: Fang, m: Ruza) oraz urodzony w 1970 roku pies MAKS (o: Dzhim, m: Inga). Od razu wzbudzają ogromne zainteresowanie, a w prasie pojawiają się pierwsze artykuły o bardzo pochlebnym wydźwięku na temat tej całkiem nowej rasy. Miot ELKI i MAKSA z roku 1972 zapoczątkował fińską hodowlę czarnych terierów. Praktycznie uzyskanie z pierwszego miotu siostry ANSTASIA i ALICJEZEBEL stanowią najważniejszy pion rodowodowy fińskich czernyszy. Pamiętajmy, że w tamtym czasie obowiązywała w Finlandii kwarantanna, która wcale nie ułatwiała sprowadzania nowych egzemplarzy. Toteż ww. siostry kojarzone były z różnymi dostępnymi samcami - zazwyczaj w inbredzie na swojego ojca. Następnie tak uzyskane potomstwo było kojarzone z kolejnymi przedstawicielami rasy trafiającymi do Finlandii również z Leningradu tj.. urodzonym w roku 1975 roku psem - VEREYSEM (o: Greyts, m: Era), urodzonym w roku 1976 psem - MISHKĄ (o: Urban, m: Masha), czy urodzonym w roku 1976 psem - IVANEM (o: Karaj, m: Irisza), co przyczyniło się do rozbudowy rodzimej populacji czarnego teriera. Pierwsze znane hodowle zapisujące się na kartach historii rasy, to dziś już nie istniejące "Pesaparki" i "Blackbeard's". Przeglądając rodowody fińskiej hodowli z lat 80-tych XX wieku nie trudno zauważyć, że jest ona oparta głównie na potomkach psów przywiezionych z terenów ówczesnej Republiki Estonii i Obwodu Leningradzkiego. Przoduje linia wywodzącego się z leningradzkiej hodowli słynnego SETA i jego syna MONSTR-DZHIMMI-SETA. Po roku 1987 wraz ze zniesieniem restrykcyjnej kwarantanny następuje swobodniejszy napływ psów z terenów ZSRR. Od połowy lat osiemdziesiątych prym wśród hodowli wiedzie hodowla "Zornoi" - Kirsti Pitkanen, której przygoda z czarnym terierem rozpoczęła się dużo wcześniej, bo w roku 1976, a pierwszy miot z jej przydomkiem przyszedł na świat nieco później, bo w 1987 roku, ze skojarzenia reproduktora BARONA z suką GRETĄ. Dziś trudno odpowiedzieć na pytanie dlaczego Finlandia, będąc jednym z pierwszych krajów posiadających przedstawicieli tej rasy nie stała się w latach 80-tych ubiegłego stulecia wiodącym pomostem łączącym ZSRR z resztą Europy. Praktycznie dopiero w latach 90-tych XX wieku nieliczne egzemplarze opuściły terytorium Finlandi trafiając do innych krajów. Takim psem jest chociażby ur. w 1987 roku na terytorium ZSRR i sprowadzony do Finlandii, a następnie sprzedany do Niemiec - SCHARM SCHAN; ur. w roku 1994 w fińskiej hodowli - późniejszy Mł.Zw.Św.'95 - Zornoi ORLOV (o: Zornoi Beria, m: Chara), który trafił do polskiej hodowli "Filos" czy ur. w roku 1999 rodzeństwo Zornoi GENJI i GATEKEEPER, które trafiło do USA zasilając szeregi hodowli "Trident".

Warto nadmienić, że hodowla fińska od samego początku za priorytet postawiła sobie wykorzystanie rasy w celach czysto użytkowych. Tak też wiele zwierząt poddawanych było różnorodnym szkoleniom (w zasadzie tak jest i po dzień dzisiejszy) i pełniło rolę psów służbowych (praca w policji, wojsku itd.). Pielęgnacja szaty i odpowiedni grooming schodziły na drugi Plan. Podobnie, jak wystawy, które również stanowiły sprawę drugorzędną. W rezultacie Finowie byli rzadkimi gośćmi na ringach europejskich wystaw i większymi osiągnięciami na tym polu, no może poza Zw.Eu'91 Zornoi BUSHANA i importowanej suki SONJI from Maria z tego samego roku, pochwalić się nie mogą. W drugiej połowie lat 90-tych XX wieku do Finlandii trafia ur. w Polsce - w roku 1997 - JAGUAR-TIBIA Filos - syn ww. Zornoi ORLOVA i TIBII Filos - szeroko wykorzystanego reproduktora m.in. w hodowli "Zornoi", a potem sprzedanego do Szwecji. W kolejnych latach zostają sprowadzone jeszcze nieliczne importy przeważnie z terenów Estonii oraz kilka z samej Rosji m.in. ze znanej rosyjskiej hodowli Barbi s Bronnich - ur. w 1997 roku - AMADEY; u. w roku 1998 - Moskvorechie GORDEY czy ur. w roku 1999 w Estonii - ANNUSHKA - suka hodowli "Zornoi". Dopiero po roku 2000 zdecydowanie widać "powiew świeżości". Znani hodowcy, jak również nowi pasjonaci rasy decydują się na kolejne importy. Tym razem jednak są to już psy i suki w całkiem nowym typie prowadzące czołowe linie hodowlane, jak chociażby: ur. w 2002 roku w znanej hodowli Malahovskiy rodzeństwo MILASHKA ZORNOI i MARAT ZORNOI - zasilające szeregi hodowli "Zornoi"; ur. w tym samym roku: Bereginia ARTIST czy sprowadzona przez Janiego Kettunen'a - NATASHA s Zolotogo Grada - wywodząca się z gwiazdorskiego miotu "N" - S. Zolotovej. Grono importów poszerzają jeszcze przedstawiciele hodowli "iz Russkoi Dinastii" min. urodzeni z dwóch różnych skojarzeń w roku 2003 ANJUTA i ARAGORN, a także siostry ur. w 2004 roku YURGA i YULIANA z hodowli "s Zolotogo Grada". Do kraju trafiają również przedstawiciele polskiej hodowli: ur. w roku 2002 IVAN VALIKORD Willa Taira (o: Kris, m: Valkyria Willa Taira); ur. w roku 2005 FAMME-FELICITY i ur. rok później - w tej samej hodowli - po tej samej matce - POLKA  van Dog Polonica FCI (o: Rewaz van Dog). Zdecydowanie zmienił sie również sposób przygotowania i prezentacji psów w ringu. Współcześnie wielu hodowców sięga po najlepszą krew, importując psy i suki z Rosji, Polski, Ukrainy, Szwecji, Francji, czy Niemiec - jednocześnie na świat przychodzą mioty po czołowych reproduktorach. Niestety hodowcy fińscy nadal są nieobecni na wystawach organizowanych poza ich krajem (z wyłączeniem krajów ościennych).

 

Finlandia graniczy z Norwegią i Szwecją, tak więc naturalną siłą rzeczy stąd czernysze trafiły właśnie do tych krajów. W Norwegii rasa nie wzbudziła zainteresowania i po dzień dzisiejszy znajdują się tam tylko pojedyncze sztuki.... w przeciwieństwie do Szwecji, gdzie od lat 70-tych ubiegłego wieku przygoda z rasą trwa.

Za sprawą pp. Tord i Elly Swensson, poprzez terytorium Finlandii. trafiają do Szwecji pierwsi przedstawiciele rasy. W roku 1978 w miejscowości Loberod na świat przychodzi I miot, ale w zasadzie dopiero miot urodzony w roku 1979, ze skojarzenia Jolkas GENJI (urodzony w Finlandii) i MASHKI (urodzona Rosja) dał początek rasie w kraju. W tym samym roku został również założony Klub Rasy zrzeszający hodowców i właścicieli czernyszy. Powstają jedne z najstarszych hodowli "Darko's" i "Mannos". Niestety muszę nadmienić, iż populacja czarnego teriera hodowli szwedzkiej, wyhodowana w latach 80-tych i 90-tych XX wieku, w znacznej mierze odstaje od populacji rasy otrzymanej w tym samym okresie w innych częściach Europy. Można nawet napisać, że niejako zatrzymała się w miejscu, bez widocznego postępu hodowlanego. Większość uzyskanych egzemplarzy nie posiadała odpowiednio rozwiniętej okrywy włosowej, a i sama  budowa anatomiczna pozostawiała wiele do życzenia. Być może pech i/lub zły dobór genów sprawiły, że rodzima populacja bardziej przypominała początki powstawania rasy, niż obowiązujące już w tym czasie nowe preferencje hodowlane. Na dokładkę podobnie, jak w Finlandii, duży nacisk, po dzień dzisiejszy, kładzie się na odpowiednie wyszkolenie i niemal całkowicie zapomina się o prawidłowym przygotowaniu psów do show. Z pewnością do takiego stanu rzeczy mogła się również przyczynić obowiązująca w tym czasie restrykcyjna, długotrwała i kosztowna kwarantanna, która nie sprzyjała nowym importom (poza zwierzętami sprowadzanymi z Finlandii), a cała hodowla oparta była na zamkniętej i nielicznej grupie zwierząt hodowanych w dużej izolacji.  Sprowadzone w latach 90-tych kolejne egzemplarze rasy - w tym również z Polski - jak chociażby ur. w roku 1991 BROS od Baronów (o: Dubel-Dżemma, m: Buria) i ur. w roku 1997 SAMBA Sekret Kadan (o: Salem Dubel Jantros, m: Mamba Dendi Star) nie mają wpływu na polepszenie miejscowego pogłowia.

Światełko w tunelu pojawia się  dopiero po roku 2000, kiedy to  wraz z kolejnymi zmianami na politycznej mapie Europy, a w zasadzie po modyfikacjach związanych z procedurą wwozową, wzrasta import psów i suk w całkiem nowym typie. Nawiązuje się również współpraca pomiędzy fińską hodowlą "Zornoi" i szwedzką "Gardarikets", której owocem jest sprowadzenie ww. już reproduktora - JAGUARA-TIBII Filos (o: Zornoi Orlov, m : Tibia Filos) oraz suk: ur. w 1998 roku dorosłej Zornoi BRINY wraz z ur. w roku 2001 jej córką Zornoi MARFĄ, które skojarzone z JAGUAREM-TIBIĄ, Zornoi TRETJAKIEM czy niemieckim BOBIKIEM-NINJO vom Don, dają szczenięta w zdecydowanie lepszym typie. W międzyczasie do Szwecji dociera jeszcze suka z Polski urodzona w 2004 roku BIRMA Iksforum (o: Maksym-Gorki Van Dog, m: Ginna Z Kręgu Przyjaciół) oraz kilka importów z Finlandii, Niemiec, Danii, Rosji, a nawet jednej samiec z Wielkiej Brytanii. Praktycznie dopiero w czasach obecnych powstają nowe hodowle z dobrymi importami, jak chociażby "iz Doliny Vetrov" - Alexandry Gorathek, która sprowadza do Szwecji psy i suki bezpośrednio z Rosji o bardzo interesujących rodowodach. W jej hodowli przychodzą również na świat szczenięta z polskimi korzeniami tj. z krycia ISTOMY DUSHI MOJEJ iz Angarskoi Zhemciuzhiny- fińskim NACHALNIKIEM - synem importowanego do Finlandii z Polski - IVANA VALIKORD Willa Taira. Hodowczyni lansuje również całkiem nowy w Szwecji sposób przygotowania i prezentacji czernyszy w ringu.

 

Ważnym miejscem na mapie Europy dla naszej rasy stają się Węgry, gdzie na początku lat 80-tych XX wieku przybywają pierwsze egzemplarze rasy. Węgry to drugi po Finlandii kraj, w którym rasa zadomowiła się na dobre. Pierwszym wielkim miłośnikiem rasy był Dr A. Gomze Laszlo, który przebywając prawie 10 lat w ZSRR miał sposobność dogłębnego zapoznania się z rasą - i jak wieść niesie -odwiedził również samą hodowlę "Czerwona Gwiazda". Naturalnie wywiezienie psów w tamtym okresie nie było taką prostą sprawą. Dr Laszlo jednak i na to znalazł sposób. Zaoferował "handel wymienny". Kilka egzemplarzy czarnych terierów w zamian za rodzime egzemplarze rasy puli. Tak też w kilka miesięcy po trafieniu puli do ZSRR sprowadza on w roku 1981 psa VOJTKA DZSEK LUT, co ciekawe - od strony ojca wnuka GAYNARA von Vinker Park - jednego ze sznaucerów olbrzymów wprowadzonych do hodowli celem poszerzenia puli genetycznej - oraz suki: TAIGĘ DZSULI i DZSESSZI. W roku 1986 w hodowli  Dr Laszlo - "Tajgagyöngye", ze skojarzenia VOJTKA DZSEK LUT i TAIGI DZSULI na świat przychodzi pierwszy miot czarnych terierów na Węgrzech. Sam Vojtek pozostawił po sobie dużo dobrej jakości potomstwa zarówno na Węgrzech, jak i stopniowo w innych krajach (m.in. dawnej Czechosłowacji). W późnych latach 80-tych XX wieku hodowlę czernyszy rozpoczęli: Szabo Sandor hodowla "Fekete Tenger", gdzie filarem hodowli była córka Vojtka Dzsek Lut przywieziona z pierwszego krycia tego psa w Czechach - AMURKA z Ro-Da-Gu, Janos Peter (hodowla "Uralhegyi") - filar hodowli stanowiła suka Tajgagyöngye ASZJA; hodowla "Altajhegyi" - z importowaną suką KATIĄ; Molnar Jozsef (hodowla "Bravur") z suką rodzimej hodowli - Altajhegyi APPLE; Becse Tamas (hodowla "Amur Darja") z suką Tajgagyöngye DZSULI  i potem importowanym samcem IVANEM DANKO, który w wielu hodowlach dał dobrej jakości potomstwo - w tym szczególnie wyróżniające się urodą córki; Landi Eva (hodowla "Jackpot") z suką Uralhegyi ALICE, a następnie doskonałym importem - reproduktorem -  KOZAKIEM LA ROSH FARONEM - równie często spotykanym w rodowodach zwierząt hodowli węgierskiej. Hodowla "Nagyiccei Russ Dog" - Laszlo Istvanne z importowanymi sukami - ZS ALFĄ i KUTJĄ BITES; hodowla "Vac-Varosi" z importowaną suką CSERNYIKĄ TANYĄ; hodowla "Kisdunai Orzo" z importowaną ZSEJZANĄ SZONJĄ. Madaraszne Molnar Judit sprowadza do swojej hodowli "Peterburgi" sukę - KOBRĘ, a Erika Varga (hodowla "Timber Wolf") importuje suki DANKĘ PABO i BARYNIĘ DZSILDĘ oraz doskonałego reproduktora TUR LOTA DIRKA, który mimo iż odszedł dość młodo zdążył zostawić sporo potomstwa w bardzo dobrym typie. Na początku lat 90-tych XX wieku córki wspomnianego już IVANA DANKO dały początek następnym hodowlom: m.in. Lilly Takacs (hodowla "Alabastrom" z suką Amur Darja BASKĄ) i  "Shaggy Black" - Gyetvanne Szücs Evy z suką Peterburgi DEBBIE TINY.

Pod koniec lat 80-tych XX wieku populacja rasy na Węgrzech reprezentowała dość wyrównany i wysoki poziom. Zdecydowanymi faworytami wśród reproduktorów tego okresu byli: RADZS ZSIM, VOJTEK DZESEK, TUR LOT DIRK, Nagyiccei Russ Dog BOTONOD AMUR i KOZAK LA ROSH FARON. Dzisiaj trudno ustalić dlaczego w latach 90-tych ubiegłego stulecia sami węgierscy hodowcy mimo dobrej i dużej populacji rasy rzadko prezentowali swoje psy poza granicami kraju, choć to właśnie zwierzęta z ich hodowli miały znaczący wpływ  na kształtowanie rasy w kolejnych krajach Europy Zachodniej. W zasadzie dopiero Europejska Wystawa z 1996 roku odbywająca się właśnie w Budapeszcie dała miejscowym hodowcom okazję obserwowania i podziwiania, wśród oszałamiającej stawki zgłoszonych 102 egzemplarzy, wysokiej klasy, znakomicie przygotowanych psów z czysto rosyjskich hodowli. Okazało się, że hodowlę węgierską od rosyjskiej, jednak dzieli "wielka przepaść", szczególnie w kwestii przygotowania - głównie strzyżenia - i samej prezentacji psów w ringu wystawowym. Od tego momentu zdecydowanie zmieniają się na Węgrzech trendy hodowlane, a oprócz zalet użytkowych rasy zaczyna się również doceniać jej walory estetyczne. 

Na kolejnej ważnej Europejskiej wystawie - tym razem odbywającej się w 1999 roku w Tulln - zostają zaprezentowane kolejne psy z wiodących rosyjskich hodowli w całkiem nowym - dla większości hodowców z Europy - typie. Rosyjskie psy reprezentowały godny pozazdroszczenia eksterier, temperament, niebywale dynamiczny ruch i przede wszystkim perfekcyjne przygotowanie. Całość harmonijnie uzupełniało doskonałe wystawowe ułożenie psów i wyśmienita prezentacja ich przez profesjonalnych handlerów. Zwierzęta te wywarły niezapomniane wrażenie, nie tylko na węgierskich kynologach. Hodowcy z całej Europy westchnęli i zapragnęli do takiego typu i poziomu dążyć.

Wkrótce do hodowli węgierskiej zostaje wdrożony sprowadzony dużo wcześniej i praktycznie "niezauważony" samiec: EGORSHA OLEX iz Chernoi Stai (brat miotowy EVSEJA OLEXA i jednocześnie wujek dwójki Zw.Eu'99, którymi tak wszyscy się zachwycali). W kilku hodowlach rodzą się szczenięta z zagranicznych kryć dobrymi reproduktorami m.in. braćmi - JASHKĄ MALAHOVSKIYM i JAROSLAVEM MUDRYM iz Russkoi Dinastii. Po roku 2000 dzięki zaangażowaniu m.in. Sandora Kissa (hodowla "Big Black Nose"), na Węgry trafiają importy z czołowych hodowli Rosji tj. z hodowli Russkaja Dynastia - ROMANTIK i ALENKINA RADOST; z hodowli Malahovka - REKLAMA, czy z hodowli s Zolotogo Grada - ULJANA. Na świat przychodzą też szczenięta po cenionych reproduktorach. Współcześnie do wciąż prężnie funkcjonujących hodowli "Jackpot" czy "Alabastrom" dołączają następne np. "Bogoroditskoi" i "Black Blues".

 

Początek lat 80-tych przynosi - tym razem w kraju pochodzenia rasy - nowe zmiany w kynologicznym świecie. W roku 1981 hodowla "Czerwona Gwiazda" publikuje zaktualizowany wzorzec rasy zatwierdzając długowłosego czarnego teriera, uznając go tym samym za oddzielną rasę. W tym samym czasie zostaje oficjalnie zniesiony zakaz wywozu szczeniąt poza granice kraju. 13 maja 1981 roku Ministerstwo Rolnictwa ZSRR w Zarządzeniu nr 19 określa i zapisuje wzorzec rasy. W maju 1984 roku na międzynarodowym zgromadzeniu w Meksyku rasa zostaje oficjalnie zatwierdzona przez FCI, otrzymując 327 numer standardu oraz nazwę CZARNY TERIER ROSYJSKI. Uznanie rasy, a co się z tym wiąże również możliwość zdobywania wszystkich tytułów na wystawach spowodowało bardzo dynamiczne jej rozprzestrzenianie się po Europie.

 

Niemal pod dyktando hodowli węgierskiej rasa stawia pierwsze kroki m.in. w dawnej Czechosłowacji. Pamiętajmy, że lata 80-te ubiegłego wieku to na mapie Europy ostatecznie powstałe po II Wojnie Światowej jedno państwo asymilujące ww. Po wielu politycznych zmianach zatwierdzono rozpad Czechosłowacji i powołano do życia z dniem 1 stycznia 1993 na nowo dwa oddzielne kraje - Czechy i Słowację. Początki historii rasy, sięgają jednak okresu wspólnego tych obydwu państw, dlatego też omówię ją dla nich wspólnie.

Pierwszy rodzimy miot przyszedł na świat na tych terenach za sprawą p. R. Guziura w roku 1985 w hodowli "z Ro Da Gu". Dla swojej suki importowanej z terenów ZSRR - BAJKI - wybrał na ojca szczeniąt wspominanego już wyżej VOJTKA DZSEK LUTA. Miot ten był niezwykle udany i miał duży wpływ na powstanie i rozwój wielu innych hodowli. Poza już wspomnianą AMURKĄ - jej siostra - ARALKA - pozostała w hodowli dając doskonałe potomstwo, a AMUR stał się cenionym reproduktorem, którego włączali do swojego programu hodowlanego chętnie i inni hodowcy. Na teren Czechosłowacji trafiają kolejne trafione importy: ur. w 1988 roku IRBIS i ur. w roku 1989 DOLLY zapoczątkowujące - później bardzo znaną - hodowlę p. J. Mikulika - "Nocni Boure". Ur. w 1987 roku BORIS i ur. w roku 1990 suka SABINA pozwalają rozwinąć się hodowli "Genetic" (w której na świat przychodzi w roku 1994 jeden z najbardziej znanych i szeroko wykorzystanych reproduktorów - BRYAN), a ur. w roku 1989 LOLITA staje się fundamentem hodowli "Anvary". Kolejny import ur. w roku 1989 DENDI ZABADAK STAR (o: Maikl, m: Reya Bel), wraz z suką ur. w roku 1989 roku NESSI NUOVA ukształtowały hodowlę "Apes". Sam DENDI ZABADAK STAR pozostawił po sobie wiele udanego potomstwa z różnych skojarzeń w kilku krajach - w końcu, jako 6 letni, dorosły już samiec, został sprowadzony do Polski - zasilając szeregi hodowli "van Dog". Do hodowli "Temny Stin" trafia suka urodzona w 1992 roku w Polsce - JESSIKA z Leśnych Ostępów (o: Nikita Jut Judzin, m: Warwara). Przeglądając rodowody współczesnej populacji czarnego teriera w aktywnie działających hodowlach tj. "Momart", "Canisyard", "Kettfar", "Alea Onyxea" czy "Doggy Silessia" zdecydowanie widać silny wpływ zwierząt uzyskanych w najstarszych hodowlach rejonu. Czescy hodowcy chętnie też sięgają po reproduktory importowane do Polski. I tak np. w hodowli "Momart" w roku 1992 na świat przychodzą szczenięta po CHAPPI-EKU (m: Citela z Ro-Da-Gu), a w 2000 roku po NABUKHODONORZE (m: Aquesta Momart). W hodowli "Canisyard" na świat przychodzą mioty po IGRUNIE VASILIYU s Zolotogo Grada i SLAVNYM VITJAZJU iz Russkoi Dinastii, a w hodowli "Kettfar" i "Alea Onyxea" na świat przychodzą szczenięta po Nord Praid DERZKIM VYZHU. Dodatkowo w hodowli "Kettfar" na świat przychodzą szczenięta po IGORZE, MAKBARZE van Dog i RUSŁANIE z Norblińskiej Doliny. Szeregi hodowli czeskiej powiększają również kolejne importy z Polski m.in. ur. w roku 1998 ALISSA Michałowiczanka (o: Bryan Genetic, m: Donia Zachełmianka); rodzeństwo ur. w roku 2004 TAJGA i TIMUR Polska Linia (o: Germes, m: Fiesta Momart); przyrodnie rodzeństwo po Slavnym Vitjazu iz Russkoi Dinastii  - ur. w 2003 roku ALEXA Pruter (m: Capra Terra Negra) i ur. w roku 2004 roku ERU z Osgiliathu (m: Jałta z Norblińskiej Doliny); ur. w 2008 roku AURORA Borysowa Zgraja (o: Kodiak Z Norblińskiej Doliny, m: Argus Electra Ballada), ur. w 2009 roku DASZA Terierenata (o: Kodżan z Norblińskiej Doliny, m: Sally An Ro Ge); ur. w 2010 roku ORINOCO FLOW Alfa Amal (o: Charoit iz Russkoi Dinastii, m: Elektra s Plesheeva Ozera). Powstają również kolejne hodowle jak: "Zeta Leonis", w której na świat przychodzi miot o polskich kojarzeniach, po polskim reproduktorze TYTANIE Kukułajka i sprowadzonej do Czech AURORZE Borysowa Zgraja; "z Jabkenickych Doubku", w której na świat przychodzą szczenięta po polskim reproduktorze LUXORZE Magnateria.

Po rozpadzie państwa na już samodzielną Słowację trafia część populacji wyhodowanej jeszcze za czasów "wspólnych" m.in. urodzone w hodowli "Nocni Boure" od suki Dolly - ARLETA i CONNY, które stały się fundamentem słowackiej hodowli czernyszy pod przydomkiem "Ross-Cynopolis".

Współcześnie duże znaczenie dla rozwoju rasy w regionie ma hodowla "Cierny Sen" - Soni Heldovej, której najstarsza suka, to ur. w roku 1992 w hodowli "Dubravski Kopec" - ARIA. Historia hodowli zaczyna się, jednak od importowanych z Rosji - dorosłej już suki - BINY-BRAIT i samca Brait Nouz BOROMENTALA PRAVDINSKIYEGO. Sonia Heldova wykorzystała w swojej hodowli znane importowane psy m.in. sprowadzonego do Polski SLAVNEGO VITJAZA iz Russkoi Dinastii, który został ojcem miotu "B"; sprowadzonego na Węgry ROMANTIKA z tej samej rosyjskiej hodowli, który został ojcem miotów "C" i "D" czy sprowadzonego z Rosji do Włoch SOKOLA iz Carstva Reglash ojca miotu "H" i "J". Sama również importuje - z Rosji - ENISEJA iz Russkoi Dinastii, który w niedługim czasie staje się znanym reproduktorem wykorzystanym w hodowli, nie tylko słowackiej i czeskiej ale także węgierskiej oraz polskiej (m.in. mioty w hodowlach "van Dog" i "Black Happy"). Zaangażowanie i praca hodowlana Soni Heldovej przyniosły dla jej hodowli w roku 2002 tytułu Młodzieżowej Zwyciężczyni Świata zdobyty przez CLEOPATRĘ, a psy z jej przydomkiem można spotkać m.in. w Czechach, na Węgrzech i we Włoszech, a nawet w Wielkiej Brytanii. Po rozpadzie państwa zainteresowanie rasą nie maleje. Do kraju trafiają następne zwierzęta.

Omawiając hodowlę czeską nie sposób pominąć jej silnego wpływu na kolejne państwa - w tym szczególnie - na Włochy, gdzie praktycznie czernysze importowane z Czechosłowacji dały rasie udany start.

 

We wczesnych latach 90-tych XX wieku, pierwsze czarne teriery przybyły do Włoch, za sprawą wielkiego miłośnika i pioniera tej rasy we Włoszech - Marco Galliego (hodowla "Lisander"). W roku 1989 na Światowej Wystawie Psów w Brnie - po raz pierwszy zobaczył on psy rasy, która od początku go zafascynowała. Wkrótce po wielu trudnościach i formalnościach sprowadza on z dawnej Czechosłowacji  urodzonych w tym samym roku - CERKASA z Ro Da Gu i ASTĘ Nocni Boure (w 1991 roku do hodowli dołączają jeszcze: ADRIANA Jasni Cil i CARLOS Nocni Boure). Kolejne czernysze trafiają do Włoch do hodowli "Spartacus"- Henryego Petitjeana, który importuje w roku 1990 psa CHARA - urodzonego bezpośrednio w radzieckiej wojskowej hodowli, a niedługo później Maria Sofia Allegranza Bulhak Jelski (hodowla "Dorambra") sprowadza do Włoch - z Polski - potomstwo importowanego do Polski - DUBEL-DŻEMMY - psa urodzonego w 1991 roku - TORO DORO Jantros (m: Dasza) oraz urodzoną w roku 1993 DONNĘ DI PACHE Z Hetmańskiej Stanicy (m: Banda z Kremla) i kilka lat później, urodzoną w roku 1995 - MORGANĘ Willa Taira (o: Kastor Werda, m: Tiurma z Runowa).

Pierwsze dwa mioty szczeniąt czarnego teriera przychodzą na świat w roku 1992 po CERKASIE w hodowlach "Lisander" (matka - ADRIANA Jasni Cil) i "Spartakus" (matka - IWANKA vom Gorky Park). Muszę dodać, że od samego początku hodowla włoska dzięki bardzo udanym importom, ciekawym skojarzeniom i doskonałemu przygotowaniu reprezentuje wysoki poziom, a psy importowane do Włoch, jak również urodzone w tym kraju, sięgają po liczne tytuły na najważniejszych wystawach rangi światowej czy europejskiej. To za sprawą psów i suk  stanowiących własność Włochów na konto hodowli czeskiej trafiają tytuły Zwycięzców Świata: BARBARA ('90) i CERKAS z Ro Da Gu ('91) i ('92), CARLOS ('94) i ELMAR Nocni Boure ('96). Zwycięzców Europy: CINDY ('93) i ELMAR Nocni Boure ('98)oraz Młodzieżowe Zwycięstwo Europy i Świata z 1996 zdobyte przez ARTA Temny Stin.

Nowy rozdział w hodowli czarnego teriera we Włoszech rozpoczyna się po roku 1995. Powstaje Klub Rasy zrzeszający hodowców i miłośników czernyszy, a także za sprawą zmian politycznych włoscy hodowcy nawiązują kontakty i współpracę z hodowcami czarnego teriera bezpośrednio z Rosji, co zaowocowało sporym napływem psów i suk już bezpośrednio z kraju pochodzenia rasy. W roku 1996 oficjalnie zostaje wpisany do ksiąg hodowlanych pierwszy import z Rosji KUZINA OLEX iz Chernoi Stai - sprowadzony przez Marco Galliego. Następnie kwitnie współpraca, z takimi hodowcami jak: Ekatarina Abrachina, Galina Jachenko, Olga Vorobjova, czy Svetlana Turkina, z których hodowli przybywają następne czernysze.

O klasie importów mogą zaświadczyć zdobywane przez nie kolejne ważne tytuły m.in. Zwycięstwo Europy z 1998 roku dla PEARL RUSSI ULIJANY i dwa Młodzieżowe Zwycięstwa Europy z tego samego roku dla GRUSHENKI (do kolekcji dołączyła również Młodzieżowe Zwycięstwo Świata'98) i Moskvorechie ANTEYA. Młodzieżowe Zwycięstwa Świata z 2001 roku dla FANTASTIKI iz Peredelkino oraz Zwycięstwo Świata z 1994 roku ponownie dla FANTASTIKI i SOKOLA iz Tsarstva Reglash. Obserwując rozwój hodowli czarnego teriera z końca lat 90-tych XX wieku widać, iż szczególnie chętnie były wykorzystywane dwa importowane reproduktory - Eestiles GAMIN i Moskvorechie ANTEY - oba psy wysokiej klasy hodowlanej, aczkolwiek o całkowicie odmiennych typach budowy. Kojarzeni z wieloma sukami wytworzyli własne linie, z dużym piętnem swoich przodków . Moskvorechie ANTEY został również w roku 2002 ojcem szczeniąt w polskiej hodowli "Filos" (matka: KASZIGA-TIBIA Filos).

Poza wspomnianym już ELLIVITTORINI inne psy i suki wywodzące się z włoskich hodowli mają na swoim koncie znaczące sukcesy m.in. Młodzieżowe Zwycięstwa Świata: Lisander HARDBOY ('94), NEPOSEDA ANT ('01), KUKLA ('03) i Menaluna EULALIA TORRICELLI ('04)  oraz Zwycięstwo Europy z roku 2004 dla KITAJGOROD.

Zgodnie z danymi opublikowanymi przez Klub Rasy we Włoszech w latach 1992-2000 zarejestrowano 78 miotów czernyszy, z czego 451 szczeniąt zostało zarejestrowanych w księgach klubu. Rasa jest dość popularna - średnio rejestrowanych jest około 60 przedstawicieli rasy rocznie - w roku 2000 zarejestrowano ich 65, a w roku 2002 - 96. Od 1989 roku do 2000 roku zarejestrowano także 79 importów. W ciągu 17 lat obecności rasy od 1990 roku do 2007 roku zarejestrowano łącznie 971 sztuk. Umiejętne połączenie dwóch typów wyprowadzonych od ZORKUL ROZA iz Chernoi Stai i Moskvorechie ANTEYA wraz z wprowadzaniem do rodowodów krwi nowych importów - szczególnie z linii Jashki Malahovskiego iz Russkoi Dinastii i Krisa sprawiło, że dzisiaj hodowla czarnego teriera we Włoszech stoi na  bardzo wysokim poziomie. Więcej o hodowli czarnego teriera we Włoszech w oddzielnym artykule - TUTAJ

 

Międzynarodowa Wystawa Psów Rasowych w Poznaniu - Polska - z 1986 roku pozwala miłośnikom psów z naszego kraju podziwiać czernysze prezentowane przez zagranicznych wystawców. Od razy wzbudziły one ogromne zainteresowanie hodowców, wystawców i zwiedzających. Niedługo później dzięki zaangażowaniu pp. Z. i A. Szczepańskich trafiają do Polski suki i pies pochodzące bezpośrednio z hodowli "Czerwona Gwiazda": BOJARIN-AGA ur. w 1984 roku, będący własnością pp. Z. i A. Szczepańskich i PUMA ur. w 1987 roku stanowiąca własność pp. B. A. Salewiczów. Puma była wystawiana, została też pokryta w Moskwie psem MARSLEJEM i z tego skojarzenia w 1989 roku urodził się pierwszy w Polsce miot czarnych terierów. Niestety psy i suki z tego miotu nie miały wpływu na dalszy rozwój rasy w kraju. Państwo Z. i A. Szczepańscy nie zrażeni tym faktem sprowadzają do Polski kolejnych przedstawicieli rasy: ur. w 1988 roku JERMAKA-ZHANA, ur. w 1989 roku KLUSKĘ-IKRĘ i ur. w 1988 roku ARNĘ-MURKĘ. Zakładają również pierwszą (współcześnie już nie działającą) hodowlę "z Runowa". Czarny terier - imponujący swym wyglądem o doskonałych cechach użytkowych bardzo szybko zyskał uznanie. Trzeba przyznać, że korzystne położenie geograficzne Polski (bezpośrednie sąsiedztwo z ówczesnym ZSRR), stosunkowo mało skomplikowana procedura wwozu szczeniąt, a także ich niska (jak na polskie warunki) cena, spowodowały iż sprowadzono dużą ilość wysokiej klasy psów dających dobry start polskiej hodowli czarnego teriera. Podczas gdy jedni hodowcy bezpośrednio z kraju pochodzenia rasy importowali czernysze, jak chociażby znane wszystkim suki: WARWARĘ (hodowla "z Leśnych Ostępów"); SENDI-BIG (sprowadzona przez pp. J.M. Czerniakowskich hodowla "Ingemar", a później odkupiona przez hodowlę "van Dog"); TONIA (hodowla "non Latrantium"); SONIA (hodowla "z Bartoszowej Zagrody"); ARISZA (hodowla "Satysfakcja"), BABETTA iz Moskovii (hodowla "Filos") czy samce: DUBEL-DŻEMMA (hodowla "Jantros"); NIKITA JUT JUDŻIN (hodowla "Ingemar"); ROCKY (hodowla "Kizos") - drudzy prowadzili wymianę szczeniąt hodowanych przez siebie ras, właśnie na szczenięta czarnego teriera (tak trafił do Polski znamienity późniejszy reproduktor urodzony w 1989 roku CHAPPI-EK sprowadzony przez Dorotę Tokarską hodowla "Volarius").

Do 1991 roku w Polsce, tak jak i w innych krajach Europy, nie było problemów z rejestracją psów posiadających radzieckie rodowody. Jednakże od stycznia 1991 roku FCI wprowadziło zakaz nostryfikacji rodowodów z krajów nie należących do FCI i zwierzę mające rodowód wydany w ZSRR mogło być wpisane zaledwie do "Księgi Wstępnej" (KW), co w praktyce oznaczało, iż potomkowie takich psów/suk będą mogły otrzymać rodowód dopiero w III pokoleniu i nie będą mogły również pretendować do tytułu Championa Polski. Taka decyzja ostro przyhamowała napływ nowych importów z kraju pochodzenia rasy, nie tylko w Polsce, ale również i w krajach sąsiednich, a hodowla skupiła się na wykorzystaniu puli genowej dostępnej w kraju oraz na interesujących egzemplarzach, w których posiadaniu byli nasi sąsiedzi - szczególnie dawna Czechosłowacja i Niemcy. Tak też na zasadzie sąsiedzkiej współpracy do Polski trafiają z terenów Czech - poza wspomnianym już DENDIM ZABADAKIEM STAREM - ur. w 1993 roku DEMON Anwary (o: Irbis, m: Lolita); ur. w 1993 roku ERMAK z Ro-Da-Gu (o: Irbis, m: Aralka z Ro-Da-Gu); ur. w 1994 roku GEJZIR z Ro-Da-Gu (o: Boris, m: Aralka z Ro-Da-Gu) oraz dwaj bracia ur. w 1989 roku ART i ARGO Nocni Boure (o: Amur z Ro-Da-Gu, m: Dolly). Hodowcy decydują się też wprowadzić do polskich rodowodów krew sprowadzonego do Czech reproduktora IRBISA - w roku 1993 na świat przychodzą  po nim dwa mioty: w hodowli "Konkury" od suki DANY MB Amigo i w hodowli "Ronyć" od suki STINY z Bartoszowej Zagrody. W tym samy czasie suka SENDI-BIG została skojarzona z przebywającym w Niemczech samcem importowanym z ZSRR DAMONEM-DEVI , a wraz z Jurgenem Hansem Dahlem do Polski przyjeżdża ur. w 1994 roku samiec BARU vom Zarenland (o: Rolf Vaius, m: Karia), który staje się filarowym reproduktorem hodowli "Michałowiczanka". W ramach dalszej współpracy szeregi czeskiej hodowli zasila, zaś - suka - JESSICA z Leśnych Ostępów (o: Nikita Jut Judżin, m : Warwara).

Kolejne ważne wydarzenia w historii rasy to definitywny rozpad w 1991 roku państwa ZSRR na 15 niepodległych państw (największe z nich to będąca jego sukcesorem i kolebką rasy - Rosja). Następują również ważne zmiany w organizacji życia kynologicznego w Rosji. Po roku 1990 znikają państwowe hodowle (głównie przyzakładowe oraz prowadzone w klubach DOSAAF). Swoboda i pełna odpowiedzialność już niezależnych hodowców przyczynia się do dynamicznego rozwoju rasy. Po kolejnych wielu politycznych zmianach dnia 21 grudnia 1995 roku Rosyjska Federacja Kynologiczna (RKF) podpisała czteroletnią umowę kontraktową z FCI na mocy której rosyjskie rodowody mogły być akceptowane przez Związki Kynologiczne zrzeszone w FCI. Decyzja ta sprawiła, iż właściciele psów przebywających na KW mogli uzyskać dla nich nostryfikację rodowodów. Oprócz tego hodowcy mogli sięgać po nowe importy, jak również mogli kryć znakomitymi rosyjskimi reproduktorami. W tym czasie na terenie Rosji formalnie kształtują się hodowle, które współcześnie uważamy za wiodące m.in. (Zolotoy Grad, iz Russkoi Dinastii, Malahovka, ot Zenica Oka, Nord Pride, iz Chigasovo, Sibirskiy Medved, Deneb Keitos, Blek Rossi, Angarskaya Zhemciuzhina i inne).

W sumie do roku 1998 w polskiej hodowli wykorzystano 17 reproduktorów z ZSRR, Ukrainy, Czechosłowacji i Finlandii oraz 46 suk z ZSRR, Ukrainy i Czechosłowacji. W czasach współczesnych współpraca pomiędzy najbliższymi sąsiadami (Czechy, Słowacja, Niemcy, Ukraina, Litwa i Polska) przyniosła wzajemną wymianę materiału genetycznego. W Polsce wielokrotnie ślad po sobie zostawił urodzony w Czechach BRYAN Genetic czy importowany z Rosji do Czech KLASSNYI PAREN iz Chigasovo.

Wysoki poziom hodowli czarnego teriera w Polsce potwierdzają liczne tytuły zdobyte przez psy i suki importowane do kraju, jak również rodzimej hodowli, min.: Młodzieżowe Zwycięstwo Świata z 1989 roku ARISZY (import z ZSRR); Młodzieżowe Zwycięstwo Świata SARY z Bartoszowej Zagrody (urodzona Polska) z 1992 roku z Walencji i Zwycięstwo Świata KLUSKI IKRY (import z ZSRR) z tego samego roku; Młodzieżowe Zwycięstwo Świata TIBII Filos (urodzona Polska) z 1994 roku z Brna; Młodzieżowe Zwycięstwo Świata z 1995 roku wspominanego już Zornoi ORLOVA i Zwycięstwo Świata z tego samego roku JETIEGO z Runowa (urodzonego Polska). Młodzieżowe Zwycięstwo Świata w 2003 roku CZAPAJEWA-GIEROJA z Carskiego Dworu (urodzony Polska) oraz Zwycięstwo Świata z 2013 roku dla RAPSODII z Norblińskiej Doliny (urodzona Polska) oraz Zwycięstwa Europy: ARIONA non Latrantium (export do Hiszpanii) i RAXY Satysfakcji (urodzona Polska) z roku 1994; JENNY z Leśnych Ostępów z roku 1995 (export do Francji); Młodzieżowe Zwycięstwo Europy MASZY-KASZIGI Filos (urodzona Polska) z 2004 roku; Zwycięstwo Europy DARGASA Drugelisa (import z Litwy) z 2008 roku oraz Zwycięstwo Europy z 2013 roku LAIRY BELLI Magnateria (export do Rosji).  Współcześnie Polska jest wymieniana w czołówce krajów prowadzących hodowlę tej rasy na światowym poziomie. Świadczą o tym chociażby kolejne osiągnięcia psów wyhodowanych w Polsce, jak zdobycie pierwszych tytułów Championa Rosji w Europie dla zwierząt spoza Rosji - pies - LARY Zachełmianka i suka - IRINA van Dog czy Zwycięstwo Crufts z 2006 roku zdobyte przez MASZĘ-KASZIGĘ Filos. Więcej o dziejach rasy w Polsce w oddzielnym artykule. TUTAJ.

 

Jak podają źródła obecność pierwszych przedstawicieli rasy na terenie Niemiec zostało odnotowane w roku 1982. Na początku były to jednak pojedyncze sztuki bardziej nabywane do kochania, niż z myślą o regularnej hodowli. Przypomnę, iż w tym okresie Niemcy były podzielone na dwa państwa: Republikę Federalną Niemiec (RFN) utworzoną z połączenia stref okupacyjnych Francji, Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii, ze stolicą w Bonn i Niemiecką Republikę Demokratyczną (NRD) obejmującą obszar byłej radzieckiej strefy okupacyjnej, ze stolicą w Berlinie. RFN przyjęła zachodni model ustrojowy, stała się państwem o ustroju demokratyczno-parlamentarnym, zaś w NRD wprowadzono system polityczny i społeczny oparty na wzorach radzieckich. Zważywszy na sytuację polityczną przemieszczanie psów z terytorium ówczesnego ZSRR do NRD, a w szczególności do RFN, było niezwykle utrudnione. Zamknięte granice i duże trudności w porozumiewaniu się sprawiły, że część czarnych terierów urodzonych w ZSRR trafiło na tereny Republik za pośrednictwem Polski, dawnej Czechosłowacji lub Węgier. Pierwsze egzemplarze wchodzące do hodowli lat 90-tych XX wieku to m.in. pochodzące z ZSRR:  KIM BOY ur. w 1979; SHARM-SHAN (importowany najpierw do Finlandii, a potem do Niemiec) ur. w 1987; DEMON DEVI ur. w 1987; AZJAT ur. w 1988; ROLF VAYUS ur. w 1989; VIKONT ur. w 1990; ACHILL ur. w 1990  i suki: GIPSY ur. w 1982; ADDEL DAISY ur. w 1986; Tajgagyongye ALJONKA (urodzona w 1986 na Węgrzech); GLAFIRA GRAD i GAJDA GRAD ur. w 1987; ADEL GAYRO SHAM ur. w 1989; DUNJASCHA From Maria ur. w 1989 roku; ADELAIDE Nocni Boure (urodzona w 1989 w Czechosłowacji); COLGA ur. w 1989; BYLINA AREY ur. w 1989; JEZOZA RASHER ur. w 1989; NANJA ur. w 1989; CORA From Maria ur. w 1990; czy MASHA ur. w 1990.

Na samym początku drogi hodowlanej zebrano kilkadziesiąt sztuk rasy, które mogły stanowić podstawę hodowli, jednak zgodnie z wymogami hodowlanymi obowiązującymi w Niemczech, wszystkie egzemplarze przed dopuszczeniem do hodowli musiały posiadać oficjalne prześwietlenie w kierunku HD, jak się okazało po przeprowadzeniu badań, zaledwie niewielka część zwierząt zakwalifikowała się do hodowli. Pierwszy miot rasy odnotowano w księgach Klubu Teriera KFT w listopadzie roku 1985, a kolejny w lipcu w 1987 roku od pary (o: Kim-Boy, m: Gipsy). Powstające w tym czasie hodowle to: "Rossija", "von der Moskva", "von den Taiga-Koenigen", "von den Russischen Baeren", "vom Odessa", "vom Dunklen Ural", "vom Wolgatraum", "vom Eifeltrum", "vom Tierparadies", "vom Wamboldersand" oraz działające do dzisiaj "vom Kellergeist", "vom Don", "von der Schwarzen Garde" czy "vom Galgenberg".

Pierwsze efekty pracy hodowlanej w Niemczech były dość obiecujące. Psy i suki reprezentujące barwy Niemiec zaznaczyły swoją obecność w latach 90-tych XX wieku również na ringach wystaw Europy i Świata. AZJAT został Młodzieżowym Zwycięzcą Świata w 1989 roku, a SHAM-SHAN - Zwycięzcą Świata. GLAFIRA GRAD została Młodzieżowym Zwycięzca Świata w 1988 roku i Zwycięzca Świata w 1989 roku, a DEMON-DEVI Zwycięzcą Świata w 1990 roku i Zwycięzcą Europy w roku 1989 i 1990. Rossija's ASCHOT został Zwycięzcą Europy w 1992 roku; BARYNIA vom Don została Młodzieżową Zwyciężczynią Europy w 1993 roku, a  jej córka INDRA vom Don powtórzyła ten sukces w 1996 roku. Zwycięzcami Europy Luksemburg’96 zostali: VID BARUK Wamboldersand i ALPHA SCHINAH von Odessa (która jeszcze wygrała w roku 1995 Młodzieżowe Zwycięstwo Europy), a w 1997 roku Zwycięstwo Europy zdobyła KASSANDRA Vom Don.

Początek lat 90-tych XX wieku przynosi duże zmiany polityczne ważne dla całej Europy. Demokratyzacja krajów Europy Środkowo-Wschodniej (1989), a szczególnie przemiany w ZSRR wpłynęły na nasilenie tendencji zjednoczeniowych obu państw niemieckich. W listopadzie 1989 zlikwidowano mur berliński. Traktat moskiewski, podpisany 12 września 1990 przez ZSRR, Stany Zjednoczone, Wielką Brytanię, RFN i NRD był wstępem do formalnego zjednoczenia Niemiec, które oficjalnie nastąpiło 03.10.1990 roku. Tak duże zmiany nie tylko geograficzne, ale również polityczne, niosły za sobą nieznaczne polepszenie stosunków i nawiązanie współpracy na drodze Wschód-Zachód, co pozwoliło również na szerzenie współpracy między hodowcami i napływ kolejnych importów: z Czech, Słowacji, terenów byłego ZSRR i Polski (m.in. ur. w 1992 roku JARYS z Leśnych Ostępów czy urodzona w roku 1995 - IRMA van Dog). Niektórzy decydują się na zagraniczne krycia reproduktorami z Czech, Słowacji czy Polski (krycia - JERMAKIEM-ZHANEM, GEJZIREM z Ro-Da-Gu, czy KASTOREM Werdą). Niestety z braku wystarczającej ilości psów prześwietlonych w kierunku HD (lub niezadowalających wyników prześwietleń miotów otrzymanych z kryć zagranicznych) hodowcy w dużej mierze skupili się na wykorzystaniu materiału dostępnego w kraju. W tym okresie powstają kolejne hodowle: "vom Stoebnitzer Hof", "von Der Dwina", "von Peters Hof", "von den Torfmoorseen", "Choroschie Drusja's", "Tschiornije", "Zarewna's", "Baryshnija's", "von der Schwarzen Garde", "Barishnya's", "vom Aralsee" i inne. Jak podają niemieckie źródła do roku 1998 zarejestrowanych było 25 hodowli czarnego teriera na terytorium Niemiec. Kolejne lata pokażą, że ograniczenie puli genowej tylko do rodzimej hodowli faktycznie przyczyniło się do uzyskania dużego procentu psów wolnych od dysplazji, jednak zawężenie bazy hodowlanej znacznie odbiło się na jakości uzyskiwanych psów i suk. O problemach hodowli niemieckiej wspomina chociażby E. Łapina na łamach miesięcznika "Tchiornyi Terier" nr.1/99 w artykule "Czarny Terier w Niemczech".

Na przełomie lat do Niemiec trafiła też spora część psów z polskich hodowli niestety zdecydowana większość z nich wylądowała na przysłowiowych kanapach lub nie zakwalifikowała się do dalszej hodowli (m.in. ur. w 1999 roku BARISZNIA Volarius; ur.w 1999 roku Nikolaj NikolajewicZ Volarius; ur. w 1999 roku VITALIJ Willa Taira; ur. w 2003 roku POMPONIA-SZIRA Filos; ur. w 2004 roku WODAN van Dog Polonica; ur. w 2005 roku ELITO VALIKORD Willa Taira; ur. w 2005 roku FART van Dog Polonica; ur. w 2005 roku siostry HANYA i HESTIA Willa Taira; ur. w 2005 roku NESSCO MOGADOR Willa Taira).

W zasadzie ważny przełom w hodowli następuje po roku 2000. Kolejne zmiany na arenie polityczno-geograficznej (wstąpienie wielu krajów do UE oraz do FCI), większa swoboda przy przekraczaniu granic, coraz popularniejsze prześwietlenia w kierunku HD w innych krajach, a w końcu liczne prezentacje czołowych psów i suk z zagranicznych hodowli (w tym z Rosji) na ringach europejskich (w tym i niemieckich) pozwalają na bezpośrednie porównanie ich z populacją rodzimej hodowli. W dążeniu do nowoczesnego typu lansowanego przez hodowle rosyjskie, w wielu niemieckich hodowlach na świat przychodzą szczenięta po znanych reproduktorach, ze Szwajcarii, Rosji, Holandii, Belgi, Francji, Rosji, Ukrainy, Łotwy oraz Polski (m.in. krycia IGOREM, MAKBAREM i NAZAR-BINEM z hodowli "van Dog", TAMLINEM-CHOGO z Ratośniówek, ARMAGEDONEM z Małej Polski, LARYM Zachełmianką czy samcami importowanymi do Polski - SLAVNYM VITJAZEM iz Russkoi Dinastii, IGRUNEM VASILIYEM s Zolotogo Grada, Barbi s Bronnich JARILO NIEBIESNYIM, Nord Praid DERZKIYM VYZHOM). Chcąc poszerzyć pulę genetyczną hodowcy decydują się również na importowanie psów i suk z różnych krajów, w tym spora część zwierząt pochodzi z Rosji z czołowych hodowli. Do Niemiec trafiają też kolejne importy z Polski m.in. ur. w 2006 roku FOREST z Norblińskiej Doliny; ur. w 2009 roku RYBKA ZOLOTAYA Alfa Amal; ur. w 2009 roku WENUS z Ruskiej Strażnicy; ur. w 2010 roku NA VSJEGDA MOJA, NIEZAPOMINAJKA i NANA NASHA LUBOV Magnateria; ur. w 2011 roku MALENKIJ BRILANT Alfa Amal. Oprócz wciąż rozwijających się hodowli "vom Don", "vom Aralsee" i "vom Galgenberg" - powstają następne m.in. "Russian Pearl", "Tara's Sarja", "vom Dubrava", "Zlato s Bavarskogo Dvora", "vom Maymakan", "Zvezda", "vom Herlenberg", "Tchiornyj Nadjeschda", "Zarski Podarok" (w tej ostatniej przebywa reproduktor importowany z Polski - Argus Electra BOYAR) i inne. Zdecydowanie poprawił się nie tylko poziom hodowli ale również i przygotowanie czernyszy pod kątem wystawowym. Szeroka współpraca z zagranicznymi hodowlami, krycia zagraniczne oraz nowe importy zaowocowały zdobyciem kolejnych ważnych tytułów dla Niemiec tj. Młodzieżowego Zwycięstwa Świata z 2010 roku dla urodzonej w Niemczech EVALLII-EBONY Zlato s Bavarskogo Dvora (export do Szwajcarii), Młodzieżowe Zwycięstwo Świata z 2011 roku dla IVA-INESSY vom Dubrava oraz Zwycięstwo Europy z 2011 roku dla importowanego z Rosji do Niemiec - ZORRA s Zolotogo Grada. W 2013 roku przyszedł również w Polsce miot po CARAULU Tara's Sarja w hodowli "Massive Art".

 

Zajrzyjmy również na teren Austrii. Tutaj pojedyncze egzemplarze rasy z racji sąsiedztwa trafiły z terytorium Niemiec już pod koniec lat 80-tych XX wieku. Byli to potomkowie importowanych na teren Niemiec AZJATA i KIM-BOYA z hodowli "von der Moskwa" i "von Gorky Park" dając we wczesnych latach 90-tych ubiegłego stulecia pierwsze mioty. Rasa jednak nie cieszyła się zainteresowaniem i w zasadzie do kraju na przestrzeni lat trafiały pojedyncze sztuki bardziej do kochania, niż z myślą o hodowli (np. z Polski - LUKAS Zachełmianka, SHAHIB KLIMEK Black Happy, TIZA Van Dog Polonica FCI), a jeśli były jakieś mioty to bardzo sporadycznie.

Dopiero w czasach współczesnych za sprawą hodowli "of Berryland" (bazująca na suce importowanej z Kaliningradu - Tchiorny Medved ISTOMA DUSHI MOYEJ i psie przywiezionym z Ukrainy MEFODIY MALAHOVSKIY Legenda Kievskoi Rusi) i "vom Herzogshut" (suka importowana ze Słowacji FILOMENA Cierny Sen) oraz kryciom zagranicznym i nowych importach (w tym z Polski m.in. MAXIUMS Royal Black i młodziutkie rodzeństwo Argus Electra DRAGAN i DREAM Of BERRYLAND) miejscowa populacja zaczyna się stopniowo rozrastać. W chwili obecnej prym wiedzie hodowla "of Berryland", która regularnie ma mioty czernyszy po uznanych reproduktorach, w tym m.in. dwukrotnie po polskim samcu Argus Electra CONSTANTINIE.

 

Z Austrii mamy już całkiem blisko do Szwajcarii. Tutaj również nie będzie dla nikogo zaskoczeniem, jeśli napiszę, że to właśnie z hodowli niemieckiej trafiają na teren tego kraju pierwsze egzemplarze rasy, które sprowadza wielki miłośnik rasy Hermann Flammer. Miał on przyjemność zetknąć się z rasą na jednej z międzynarodowych wystaw w Niemczech. Od razu była to "miłość od pierwszego wejrzenia", której skutkiem było sprowadzenie ur. w roku 1988 ARKOSCHA v. Russischen Baeren (o: Kim Boy, m: Tajga Gyongye Aljonka) i wkrótce po nim z terenów ZSRR suki RAISSY. W roku 1989 z inicjatywy Hermana Flammera do życia zostaje powołany Klub Rasy. Od ww. pary w roku 1991 urodził się pierwszy miot szczeniąt (w składzie 8 sztuk) pod przydomkiem "of Red Star's Home" - w sumie w tej hodowli na świat przyszło 12 miotów czernyszy. Po drodze do hodowli dołączyła jeszcze suka urodzona w Niemczech w 1997 roku EV-DINA von Odessa. W hodowli wykorzystano głównie reproduktory z Niemiec (m.in. syna polskiego reproduktora KASTORA Werdy - LASHOTA vom Don, UBARINA vom Wamboldersand i psy z własnej już hodowli). Współcześnie hodowla ta zmieniła profil rasowy. Od samego początku obecności rasy w Szwajcarii obowiązuje (podobnie, jak w Niemczech) nakaz prześwietlania zwierząt w kierunku HD przed dopuszczeniem ich do dalszego rozrodu. Nieco później rasą interesują się Louisa Wegner Spirig i Christian Spirig-Wegner hodowla "von Belaja Gora", którzy w roku 1997 sprowadzają sukę EV DAISY von Odessa (miotową siostrę ww. EV-DINY) i w 2000 roku z krycia fińskim reproduktorem Zar's ALEKSEJEM DIMITRIJEM w ich hodowli rodzi się miot szczeniąt z czołowym psem ARKANEM, który zostaje ojcem kilku miotów - w tym w Szwajcarii i Niemczech. W późniejszych latach sięgają oni po krew reproduktorów importowanych z Rosji do Włoch i Francji, a także po geny psów Niemieckich. W roku 2003 na świat przychodzi miot z krycia Zw. Św. VSEVOLODEM s Zolotogo Grada (z tego skojarzenia pozostaje w hodowli jedna z suk - DUNIA - która w roku 2006 daje miot szczeniąt od polskiego reproduktora ARMAGEDONA z Małej Polski). W ostatnich latach do hodowli dołącza suka sprowadzona z odległej rosyjskiej hodowli Deneb-Keitos - ZHAR PTITSA RUSSIA. Ciekawym akcentem w historii hodowli szwajcarskiej jest hodowla "Haelleas Bohemica", która swoje korzenie bierze w Czechach, a za sprawą Michaeli Aeschbacher - zamieszkałej Szwajcaria - i współpracy ścisłej z  Heleną Pechanovą - z Czech - hodowla pod tym samym przydomkiem rozwijała się zarówno w Czechach, jak i w Szwajcarii. Michaela Aeschbacher sprowadza z Rosji z czołowej hodowli "Zolotoy Grad" znakomite psy i suki (m.in. NEZHENKĘ, VIRGILA i LUKE SKALVAKERA), a z hodowli "iz Russkoi Dinastii" - LyubimetsA Zolotogo Grada. Kojarząc je z sukami o czeskich korzeniach i między sobą otrzymuje bardzo wysokiej klasy potomstwo. Dzięki licznym prezentacjom na ringach europejskich VIRGIL staje się jednym z przodujących reproduktorów wykorzystanych w hodowlach w Niemczech, Holandii, Austrii, Czechach, na Ukrainie, we Włoszech, jak również i w Polsce (miot "C" w hodowli Argus Electra). Jak podają źródła aktualnie populacja rasy to ok. 150 sztuk zwierząt z czego 3/5 zostało wyhodowane na terenie Szwajcarii. Starania Michaeli Aeschbacher przynoszą też pierwsze ważne tytuły dla Szwajcarii, jak: Zwycięstwo Świata z 2010 roku dla suki importowanej z Holandii Brazhnik INTEGRY czy wspomniane już Młodzieżowe Zwycięstwo Świata z tego samego roku dla urodzonej w Niemczech EVALLII-EBONY Zlato s Bavarskogo Dvora.

 

Omawiając rozwój rasy w Niemczech  musimy również zrobić przystanek w Holandii. Z pierwszych zachowanych informacji wiadomo, iż pionierskie sztuki trafiły tutaj w roku 1979 (dwie siostry przywiezione z Finlandii - Jolkas IMANDRA i INDIGA i samiec przywieziony ze Szwecji - CALOV), które w hodowli p. Schoenmakers'a w roku 1981 i 1982 dały pierwsze mioty szczeniąt. W sumie otrzymano z powtórzonych skojarzeń tych zwierząt 5 miotów o dość małej liczebności - po trzy szczenięta. W roku 1984 ten sam hodowca sprowadza do Holandii jeszcze jednego psa urodzonego w roku 1982 - GRITTA, który ze skojarzenia z ANOUSHKĄ - suką własnej hodowli dał w sumie pięć szczeniąt. Niestety w tamtym okresie rasa nie zyskała uznania, a i sam hodowca stracił zainteresowanie dalszą jej popularyzacją. Praktycznie o rasie zapomniano, aż do lat 90-tych XX wieku.

W roku 1992 na nowo "odkryła" ją Diana Ramakers przywożąc z Niemiec sukę ur. w 1992 roku BARISHNYĘ vom Don. W 1994 roku pod przydomkiem "Ahovoy" na świat przychodzi 9 szczeniąt (miot "A"), ze skojarzenia BARISHNYI vom Don i psa importowanego z ZSRR do Niemiec VIKONTA. W roku 1993 zostaje sprowadzony przez Petera i Marijke Smeets - również z Niemiec - młodszy brat BARYSHNIY - CHAROV vom Don. Rok później do ich domu trafia suka rodzimej hodowli - Ahovoy AYKA, która daje ze skojarzenia z LOYDEM ANTOSHKĄ (psem importowanym do Belgii) w roku 1996 miot szczeniąt, stając się jednocześnie założycielką hodowli "Charovayka". W roku 1995 do hodowli "Ahovoy" dołączyła importowana z Belgii córka LOYDA ANTOSHKI - LUKAYEVNA Toshka, a w 1996 roku w drugim miocie "B" od BARYSHNIY vom Don i EY KAR ANCHARA vom Don (również importowanego z Niemiec do Holandii) na świat przyszło 7 szczeniąt, a wśród nich Ahovoy BARISHNYA trafiająca do Niekola Raetsa i Marka Verhoevea, którzy importują jeszcze z Belgii urodzonego w 1996 roku psa o całkowicie polskich korzeniach ULIOTA LOYD Toshkę (o: Burdon z Perzu, m: Cara Zachełmianka) i urodzoną w Niemczech w 1997 roku NADESZDĘ vom Don. W roku 1999 na świat przychodzi pierwszy miot od NADESZDY i wybitnego polskiego reproduktora KASTORA Werdy - miot "A" - pod przydomkiem "Brazhnik". 

Łącznie do roku 1997 na terenie Holandii było zarejestrowanych 21 egzemplarzy rasy urodzonych w Holandii oraz importowanych głównie z Niemiec i Belgii. Pod koniec lat 90-tych XX wieku i na początku nowego stulecia do Holandii napływają kolejne czernysze - tym razem z kraju pochodzenia rasy m.in. ur. w 1998 roku AKULINA, która skojarzona z polskim psem MASTIM Willa Taira daje pod koniec roku 1999 miot szczeniąt w hodowli "v.d Spike"; ur. w roku 1999 Cherni Lev GRUSHENKA RUSSKAYA DEVITSA (wnuczka importowanego do Rosji urodzonego w Polsce PIRATA Z Runowa); ur. w 2001 roku BRAVY BARIN s Bronnich i ur. w 2002 roku Petmari Zilber VERNYI STRAZH. W 1999 roku w hodowli "Ahovoy" od suki LUKAEVNY Toshki i rosyjskiego wybitnego reproduktora BARTA Barby s Bronnich na świat przychodzi miot "G", a wśród szczeniąt GRIGORY BARBY, który zostanie czołowym reproduktorem tej hodowli. Ponadto hodowczyni nawiązała współpracę z Gayle Warren (hodowla "of Duck Creek" - USA), co zaowocowało sprowadzeniem kilku suk m.in. ur. w 1999 roku ZIMY; ur. w roku 2002 ZADIRY ZINOVY i najświeższego nabytku - urodzonej w 2009 roku BLACK MAGIC EVANGELIKI. Kolejne lata przynoszą nowe importy z Rosji, Ukrainy, Włoch i USA. Hodowcy wprowadzają również do rodowodów krew doskonałych reproduktorów, kryjąc swoje suki w Czechach, Szwajcarii, Francji, Belgii, Niemczech, psami rodzimych hodowli, jak również importami z Rosji do tych krajów. W jednej z hodowli "Lukaya's Dream" - w roku 2013 na świat przyszyły szczenięta po polskim reproduktorze LUXORZE Magnateria oraz w tej hodowli zamieszkała córka LUXORA urodzona w Niemczech AQUESTA ARIADNA vom Aralsee.

 

Jak widać rzeczywiste początki hodowli holenderskiej znalazły się pod wpływami omówionej już Finlandii i Niemiec, ale także i Belgii, do której pierwsze czernysze trafiły w drugiej połowie lat 80-tych ubiegłego wieku na czele z suką ur. w roku 1984 DASZKĄ i psem PASZKĄ, a następnie ur. w roku 1990 LOYDEM ANOTSHKĄ, który stał się znanym reproduktorem wykorzystanym w hodowlach w: Belgii, Holandii i Niemczech. Pierwsze mioty przychodzą na świat we wczesnych latach 90-tych XX wieku w hodowli "Toshka", ze skojarzeń ww. zwierząt. W roku 1994 do tej samej hodowli trafia dwójka przedstawicieli polskiej hodowli - potomstwo Chappi-Eka - CARA Zachełmianka (m: Oda Czuk) i BURDON Z Perzu (m: Karmen). Dzieci uzyskane w tej hodowli rozjeżdżają się do już ww. Holandii oraz Francji (IRKUCK) i Niemiec (IASKO). Na uwagę zasługuje omówienie sytuacji teraźniejszej, bowiem to w ostatnich latach nawiązuje się współpraca, pomiędzy Stephane Poisseroux (hodowla "iz Tchiornovo Klada"), a polską hodowlą "van Dog Polonica FCI". Rezultatem tej kooperacji jest sprowadzenie na teren Belgii  z ww. hodowli sióstr urodzonych w roku 2002, ze skojarzenia ARGUMENTA iz Knjazhiego Grada i MADŻALIS van Dog - KETO, KRASOTKI MIGOTKI i KONFIETKI (ostatnia stanowi własność Patrici Robert) oraz urodzonej w tym samym roku - RAMASZKI Babugan (o: Igor van Dog, m: Larissa van Dog). W roku 2005 na świat przychodzi pierwszy miot "F" w tej hodowli od KETO i polskiego reproduktora REWAZA van Dog. W hodowli pozostają dwie dziewczynki. W roku 2009, ze skojarzenia FANI iz Tchiornovo Klada i ESTEBANA van Dog Polonica FCI (również importowanego do Belgii syna Nord Praid Derzkovo Vyzha i Nord Praid Hohlomy Bojarynji) na świat przychodzi kolejny miot o polskich korzeniach. W roku 2005 na teren Belgii trafia jeszcze z Polski z hodowli "van Dog Polonica" FIODOR (o: Deil Dobraya Volya, m: Nord Praid Hohloma Bojarynja) własność Mia Matthyssens i po tej samej matce w roku 2009 dołącza urodzona w 2008 roku - XENIA (o: Nord Praid Yaromir Yagr) oraz urodzony w 2007 roku WINNOX MOGADOR Willa Taira (o: Igrun Vasiliy s Zolotogo Grada, m: Gruzja Mogador Willa Taira) - własność Patricia Delange. Obecnie na terenie Belgii działają hodowle "iz Tchirnovo Klada", "K&P", "Du Boix de Houx".

 

Ciekawym połączeniem wpływów hodowli polskiej i niemieckiej jest populacja rasy w Danii. Mimo, iż rasa obecna jest na terenach tego kraju już od początku lat 90-tych XX wieku, to nie zyskała ona tam specjalnego rozgłosu. Jak podają klubowe statystyki do roku 2008 w klubie było zarejestrowanych 78 egzemplarzy rasy. Zgodnie z wymogami klubu do hodowli dopuszcza się zwierzęta z wynikiem prześwietlenia A, B i C. Mimo interesujących importów tylko niewielka część trafia do dalszej hodowli, w zasadzie niewiele wiemy o rozwoju hodowli na tych terenach, bowiem zwierzęta hodowli duńskiej praktycznie poza swoją ojczyzną nie są nigdzie znane. 

Jednymi z pierwszych egzemplarzy sprowadzonych na tereny Danii były samce o rosyjskich korzeniach: ur. w 1989 roku BLACK DIAMONT from RUSSIA in LOVE i ur. w 1990 roku YUKSI ILICH oraz suka ur. w 1991 roku w Polsce - ARTA Amorgos (o: Les Larris Lugrie, m: Viva Rosita From Maria).

Wkrótce grono rasy powiększa się o kolejnych przedstawicieli polskiej hodowli: m.in. ur. w roku 1992 JAXARA z Leśnych Ostępów (o: Nikita Jut Judżin, m: Warwara) - niedługo później i sam jego ojciec trafia do Danii. Znajdziemy tutaj również dzieci Jermaka Zhana - ur. w 1992 roku BOJARA z Runowa (m: Arna Murka) oraz ur. w 1995 roku: FANTAZJĘ Zachełmianka (m: Bryza Cerber) i młodszego brata BOJARA - CZORTA z Runowa. Grono importów powiększają potomkowie Dendiego Zabadak Stara - ur. w roku 1996 AŁTAJ Ładoga (m: Nadia z Leśnego Potoku) i ur. w roku 1997 - KATIA-ZABADAK van Dog (m: Sendi Big). Jednym z ostatnich importów lat 90-tych jest suka z hodowli "Uni Vigo" urodzona w roku 1999 TRISHJA (o: Zornoi Orlov, m: Unita Babetta Filos). Współczesne importy to m.in. ur. w roku 2009 TAROT Kamieniecka Terierlandia, ur. w roku 2005 LEW non Latrantium, ur. w roku 2005 Argus Electra BALTICA i ur. w roku 2009 Argus Electra DANISH DELIGHT. Z terenów Niemiec populację rasy wspomagają takie importy jak: YULIANA vom Don, Independence BORISSOV TOVARISCH, czy rodzeństwo - PERLOWAJA, PIROSCHKA i PUSCHIN  z hodowli von Den Torfmoorseen.

 

A teraz sięgnijmy wzrokiem bardziej na Zachód do słynącej z winnic i wspaniałego sera Francji. Pojedyncze sztuki przybyły tu na początku lat 90-tych ubiegłego wieku. Jednak tylko nieliczne trafiły na wystawy i do dalszej hodowli. Z racji naszych rozważań nie możemy, nie wspomnieć o urodzonych w Polsce: w 1994 roku CARZE Zachełmianka (o: Chappi-Ek, m: Oda Czuk), czy suce urodzonej w roku 1992 JENNY z Leśnych Ostępów (o: Nikita Jut Judżin, m: Warwara) prezentowani licznie w kraju i poza jego granicami byli swego czasu doskonałymi ambasadorami rasy, zdobywając liczne tytuły i osiągnięcia na wielu ważnych wystawach - włącznie ze Zwycięstwem Europy z 1995 roku wywalczonego przez JENNY. Suka ta wraz z inną przedstawicielką polskiej hodowli urodzoną w  URISTĄ-BABETTA Filos (o: Jermak Zhan, m: Babetta iz Moskowii) dały z różnych skojarzeń w hodowli "de la Chaume du Bois Dieu" mioty o wyrównanym poziomie. Zaś do hodowli "de Baykit" trafiła suka urodzona w Czechach BASTIA Momart - wnuczka sprowadzonego do Polski Chappi-eka. Mimo udanego startu prawie do roku 2000 populacja rasy zamykała się w kilkudziesięciu sztukach, a czarny terier po dzień dzisiejszy zaliczany jest we Francji do ras rzadkich. Z Polski trafiły jeszcze na terytorium Francji m.in. ur. w 2005 roku siostry LORA i LARA z Marboża (o: Sheman-Kestra Filos, m: Iga z Bugajówki). O rasie na nowo zaczęło się mówić praktycznie w ostatnim dziesięcioleciu. Wszystko za sprawą Svietłany Dervyn (hodowla "Setextra"), która niejako od nowa rozpoczęła starania o rozpropagowanie rasy na terytorium Francji. Rezultatem jej pracy są sprowadzone liczne importy z czołowych hodowli Rosji (iz Russkoi Dinastii, Malahovka, s Zolotogo Grada), ale również egzemplarze o interesujących rodowodach np. z Kanady. Pod jej przewodnictwem i skoordynowaniem działań w ostatnim czasie na świat przyszło sporo miotów z odpowiednio dobranych skojarzeń, po najlepszych zagranicznych reproduktorach (rodem z Rosji - KRISIE, KAIT-KRAICIE, NICOLI i KALICIE s Zolotogo Grada, jak również i Polski np. po ARMAGEDONIE z Małej Polski), nie tylko w jej hodowli ale również w nowo-powstałych, jak chociażby hodowli Tatiany Hort. Psy z przydomkiem "Setextra" mieszkają w wielu krajach europejskich oraz w USA i Kanadzie. Zdobyły wiele najważniejszych tytułów i wyróżnień wystawowych. Niestety hodowla to już nie istnieje. W ostatnim czasie rozwijają się kolejne hodowle m.in: "Pipe Major", której fundamentem jest suka importowana z Włoch, a następnie do grona domowników dołączyły importy już z Rosji (z hodowli "ot Zenica Oka" i "Chigasovo") oraz hodowla "de Koslova" z psami i sukami importowanymi również z Rosji (z hodowli "s Zolotogo Grada" i "z Angarskoi Zhemciuzhiny").

 

Sięgając dalej - w latach 90-tych XX wieku rasa dotarła również do Hiszpanii, za sprawą Alfonso Thovara y Del Solara i jego hodowli "Gilthov's" (pierwsze importy z Rosji). Na ringach wystawowych pojawiły się również przedstawiciele polskiej hodowli sprowadzone do hodowli "de Atxabiribil" m.in. ur. w 1992 roku potomkowie Jermaka-Zhana - ARION non Latrantium (m: Tonia) i BONA od Baronów (m: Buria) oraz JUNA z Leśnych Ostępów (o: Nikita Jut Judzin, m: Warwara). Prezentowani na wystawach w kraju i poza jego granicami zdobywają wiele wyróżnień. Ze skojarzenia ARIONA i BONY w inbreedzie na Jermaka Zhana przychodzą na świat jedne z pierwszych miotów. Współcześnie rasą na nowo zyskuje zainteresowanie, a na teren Hiszpanii trafia wiele nowych importów z czołowych rosyjskich hodowli. Wartym odnotowania jest również nawiązana współpraca pomiędzy hodowlą "Madridski Medved", a polską hodowlą "Magnateria", która zaowocowała sprowadzeniem do Hiszpanii kolejnych reprezentantów polskiej hodowli tj. ur. w 2010 roku ODIN ODE OLIEGO MADRIDSKI Magnateria oraz ur. w 2011 roku PROWOKACJI Magnateria, której ojcem jest reproduktor sprowadzony z Rosji do Hiszpanii i przebywający w tej hodowli: Deneb-Keitos Gordey Egorovich Malahovskiy. Obecnie prężnie funkcjonują ww. hodowla oraz "de Juradia" i "Almazkin".

 

Przenieśmy się teraz w tajemnicze rejony Bałkan. Jest to region Europy obejmujący w przybliżeniu obszar Półwyspu Bałkańskiego. Jednak nazwa ta mniej odnosi się do geografii, a bardziej do wspólnoty historyczno-kulturowej. Jednym z największych państw istniejących przed 1990 rokiem tego regionu była Socjalistyczna Federalna Republika Jugosławii i obejmowała ona sześć republik i dwie prowincje autonomiczne: Bośnię i Hercegowinę, Chorwację, Macedonię, Czarnogórę, Serbię (Kosowo, Wojwodinę) i Słowenię. W 1991 trzy z sześciu republik tworzących Jugosławię jednostronnie ogłosiły niepodległość po przeprowadzonych wcześniej referendach: Republika Chorwacji (25 czerwca), Republika, Słowenii (25 czerwca), Republika Macedonii (17 września). 5 kwietnia 1992 suwerenność ogłosiła również Republika Bośni i Hercegowiny. Po tym rozpad Jugosławii stał się faktem. 28 kwietnia 1992 dwie pozostałe republiki (Serbia i Czarnogóra) rozwiązały formalnie Socjalistyczną Federacyjną Republikę Jugosławii, powołując w jej miejsce Federalną Republikę Jugosławii ze stolicą w Belgradzie. 4 lutego 2003 w miejsce Jugosławii powstało nowe państwo - Serbia i Czarnogóra, które istniało do 3 czerwca 2006, kiedy to kraj podzielono na 2 państwa: Czarnogóra i Serbia. 17 lutego 2008 od Serbii jednostronnie oddzieliło się Kosowo (decyzji tej nie uznała Serbia). Do krajów regiony bałkańskiego zalicza się również Albania, Bułgaria i Grecja. Z tym obszarem identyfikuje się również Rumunię. Mimo burzliwej historii wielu narodów i dużych zmian na mapie, we wszystkich tych krajach spotkamy przedstawicieli rasy czarny terier. Praktycznie w większości z nich jednostkowe egzemplarze pokazują się na przełomie lat 90-tych ubiegłego wieku. W związku z dość zawiłą sytuacją polityczną, wojną i rozpadem Jugosławii na nowe samodzielne państwa, wiele archiwalnych materiałów uległo zniszczeniu. Dzisiaj trudno jest nam dokładnie ustalić, kto i gdzie przybył najwcześniej. Z pewnością nie tylko historia narodów ale również dzieje rasy, wspólnie dla tych krajów się przeplatają.

 

Na Słowenię pierwsze sztuki trafiły w latach 1992-1993 i były to 4 suki oraz 1 samiec z Czech i Słowacji; 1 samiec z Włoch i 1 suka z Węgier. Do roku 1997 na świat przychodzi siedem miotów dając ostatecznie około 50 sztuk. Jednak po tym okresie następuje zahamowanie w hodowli i współcześnie na terenie Słowenii znajduje się kilkadziesiąt sztuk rasy głównie importowanych z terenów Węgier, Czech, Włoch, Serbii ale również z Polski (m.in. ur. w 2004 roku MURKA RADOMIROWNA z Ruskich Bylin; ur. w 2011 roku MALINA Alfa Amal czy ur. w 2012 roku Argus Electra HERMAN) i wyhodowanych pod przydomkiem "Bella Fantasia".

 

W Serbii i Czarnogórze znajdziemy pojedyncze egzemplarze rasy w większości importowane z Rosji. W samym sercu Serbii dość dynamicznie rozwijała się hodowla "Slovenska Dusha" (obecnie zawieszona działalność) bazująca na importach ze znanych rosyjskich hodowli (s Zolotogo Grada, Angarskaya Zhemciuzhina, iz Serdca Mojego, iz Russkoi Dinastii, a także do hodowli dołączyły suki importowane z Kanady z hodowli "Kalinka"). Psy i suki uzyskane w tej hodowli również z zagranicznych skojarzeń dały początek kolejnym hodowlom w rejonie. 

 

W Chorwacji znajdziemy pojedyncze egzemplarze rasy z okazjonalnymi miotami. Zauważyć możemy duże wpływy hodowli węgierskiej i czeskiej, ale również mamy i polski akcent. W roku 2003 do hodowli "Heart for You" trafia importowana z Polski o całkowicie rosyjskim rodowodzie - suka - SŁAWA van Dog Polonica FCI (o: Vitjaz Moguhi Danila, m: Nord Praid Hohloma Boyarynia), która staje się fundamentem tej hodowli. Wkrótce na teren Chorwacji trafia również z polskiej hodowli ur. w 2005 roku Argus Electra BURAN (o: Eroha Zgraja Nadzei, m: Basma Performans), a z hodowli czeskiej ur. w 2002 roku BRONT Kettfar - syn polskiego reproduktora Makbara van Dog (m: Dolly Genetic).

 

W Rumunii w propagowanie rasy włącza się hodowla "Korona" istniejąca od 1997 roku z udanymi importami z czołowych rosyjskich hodowli. Nieco później działalność rozpoczyna hodowla "Inima Mea", z suką importowaną z Ukrainy, a potem z kolejną suką importowaną z Rosji. Wkrótce do hodowli dołącza również samiec importowany z Polski - ur. w 2006 roku - AMUR Zachełmianka (o: Raptor Zachełmianka, m: Malahovskaja Grafinja) i kolejna suka importowana tym razem z Rosji. W roku 2008 na świat przychodzi miot "B", którego ojcem został polski reproduktor ARMAGEDON z Małej Polski.

 

W Bułgarii historia rasy rozpoczyna się wraz z rejestracją w klubie rasy ur. w 1989 roku samca ARNOLDA oraz suki ur. w 2000 roku KARY. Od nich w 2003 roku przychodzi pierwszy miot czernyszy z przystawką "Chubaka". W tym samym roku do Bułgarii zostaje sprowadzonych kilka egzemplarzy rasy głównie z Ukrainy i Rosji (w przewadze z hodowli "Labrash"). Swoją działalność zapoczątkowują dwie najaktywniejsze w rejonie hodowle "Black Balkan Laion" i "Jhamalitsa". Aktualnie w klubie od początku rozwoju hodowli w Bułgarii zarejestrowanych jest nieco ponad 100 egzemplarzy rasy. Bułgaria może poszczyć się zdobyciem tytułu Młodzieżowego Zwycięzcy Europy z 2010 przez psa wyhodowanego w Bułgarii tj. DAN GAVRILICHA Jamalitsa.

 

W Grecji spotkać możemy pojedyncze egzemplarze - pierwsze importy - z Włoch i jedna suka z Estonii. W ostatnich latach do kraju trafiają psy i suki - głównie z Rosji. W roku 2008 na świat przychodzą pierwsze mioty szczeniąt w hodowli "Flat "n" Flaffy" o czysto włoskim rodowodzie.

 

Ostatnim przystankiem w naszej wędrówce będzie Wielka Brytania i Irlandia. Te dwa zielone wyspiarskie państwa w końcu również zostały przez rasę "zdobyte".

 

Przygoda z rasą w Wielkiej Brytanii rozpoczyna się w roku 1996. Wtedy to przez wielkiego miłośnika i pioniera tej rasy na Wyspach - jednocześnie doświadczonego już hodowcę i sędziego międzynarodowego - Toma Huxleya zostały sprowadzone pierwsze sztuki naszej rasy. Sam hodowca zatknął się z rasą w roku 1994 na wystawie w Brnie. Pozostając pod urokiem spotkanego wtedy Carlosa Nocni Boure (psa importowanego z Czech do Włoch) wciąż myśli o tej całkiem nowej rasie, a nabycie jej reprezentantów wydaje się już tylko kwestią czasu. Niestety przywiezienie psa na tereny Wielkiej Brytanii w tamtym okresie nie było wcale takie proste. Obowiązywała bowiem bardzo długa (6 miesięcy) kwarantanna dla zwierząt importowanych z wielu krajów, a wwóz zwierząt bezpośrednio z Rosji nie był możliwy. Nie bacząc na trudności w roku 1996 decyduje się on na nabycie córki Carlosa. Tak tez trafia na wyspy Lisander ASTRONIMICAL AT ROBROYD (m: Asta Nocni Boure) suka urodzona we Włoszech o całkowicie czeskim pochodzeniu, która na mocy specjalnego porozumienia "The Bali Directive" trafia na wyspy z pominięciem czasochłonnej kwarantanny. W kolejnym roku nabywa on jeszcze psa urodzonego w 1995 roku w Moskwie, sprowadzonego poprzez terytorium Estonii do Włoch - Eestiless JOKERA ARBAT-ROZA (o: Ishak Lidz, m: Rozal Rad). Podczas wizyt we Włoszech Tom Huxley miał okazję obserwować tego samca praktycznie od momentu jego przybycia do Włoch. W końcu po wielu negocjacjach z jego nowym właścicielem (hodowla "Lisander") pies ten - po tym razem odbytej kwarantannie - w czerwcu 1997 roku na dobre przybywa do hodowli Toma Huxleya. Pierwszy raz został zaprezentowany na ringu wystawowym w Irlandii w roku 1999, kiedy to na wystawie Killarney Championship Show stworzono klasę wystawową dla tej całkowicie nowej rasy. Licznie prezentowany staje się wielkim ambasadorem rasy, tym samym zachęcając innych angielskich hodowców do szerszego zgłębienia wiedzy na jej temat. W tym samym roku ze skojarzenia ww. pary na świat w hodowli "Robroyd" przyszedł pierwszy miot szczeniąt (pies i suka), które siłą rzeczy pozostały w hodowli. W roku 2001 do hodowli dołącza kolejna suka importowana z Włoch KRASNAJA PLOSCAD AT ROBROYD z hodowli Antonia Ghibaudo i Agnese Zocci. Dzięki zaawansowanej współpracy z włoskimi hodowcami w roku 2002 na świat przychodzą dwa mioty szczeniąt po znakomitym reproduktorze sprowadzonym z Rosji do Włoch Moskvorechie ANTEYU - miot "A" - matka - Lisander ASTRONIMICAL AT ROBROYD i miot "C" - matka - Robroyd GEMTCHUGINA. Udaje się również wypożyczyć reproduktora przebywającego we Włoszech w hodowli "Lisander", a urodzonego na Słowacji BABYLLONA Cierny Sen (o: Slavny Vitjaz iz Russkoi Dinastii, m: Bina Brait), który zostaje ojcem kilku miotów na Wyspach. Kiedy nadarza się sposobność nabycia tego psa, trafia on docelowo na Wyspy do hodowli "Clan". Kolejną hodowlą z pierwszymi importami jest hodowla "Tiggis" - Petera i Louise Dugill, do której również z hodowli Marco Galliego trafia suka o czeskich korzeniach - Lisander UKRAINA at TIGGIS i skojarzona w roku 1998 z Eestiless JOKER ARBATEM-ROZ daje miot szczeniąt. W tym samym roku zostaje powołany do życia Klub Rasy.

W podobnym przedziale czasowym rasą zainteresowali się Violeta i Robert Slade hodowla "Potterspride", którzy zaproszeni na wystawę międzynarodową do odległego rosyjskiego Yaroslavia w 1997 roku po raz pierwszy mają okazję poznać czernysze, które od razu zrobiły na nich ogromne wrażenie. Dzięki pomocy ich rosyjskich znajomych udało im się nabyć psa i sukę - urodzonych w roku 1997: Chernyi Lev BERENDEYA BARTCHOVICHA at POTTERSPRIDE i PILAR at POTTERSPRIDE. Po kwarantannie w roku 1998 ostatecznie docierają oni do hodowl . Niedługo później w szeregi ich hodowli wchodzą kolejne importy: suka ur. w Rosji w 1997 roku USLADĘ ANASTASIA A RUSSIAN PRINCESS i suka ur. w 1998 roku w Czechach - wnuczka słynnego reproduktora sprowadzonego do Polski - Chappi - Eka - CLEYRA Momart of POTTERSPRIDE. Nieco później do hodowli zostaje jeszcze sprowadzony samiec urodzony w roku 2000 - ZORKIY STAZH Rus Moskovia of POTTERSPRIDE i suka urodzona w 2005 roku Chernyi Tulipan PRELESNT MOYA at POTTERSPRIDE. W Grudniu 1998 roku na Wyspy trafia następna przedstawicielka włoskiej hodowli - Lisander ZINGARA WITH SHADLIAN na mocy tej samej dyrektywy "The Bali Directive" (z pominięciem procedury kwarantanny) i samiec importowany tym razem z odległych Stanów Zjednoczonych - Trident’s EPI-CENTER WITH SHADLIAN (o: Beowulf Of Trident, m: Radzivil's Alina). Para ta dała mioty w  hodowli "Shadlian".

Następnie powstają hodowle: "Fernwood", do której dołączają importowani z Rosji: ur. w 1999 roku, a sprowadzony w 2003 roku  EVDOKIM NEOTRAZIM ot Zenitsa Oka at FERNWOOD  i ur. w 2001 roku VASILIY of FERNWOOD. Hodowla "Maschenka" - Kathy Gallagher z importowaną z Rosji - ur. w 1999 roku suką Best Guard BASNYA PUSHKINSKAYA at MACHENKA i hodowla "Tomain" z importami: ur. w roku 2002 POLJUSHKĄ s Zolotogo Grada at TOMAIN  oraz ur. w 2003 roku - GAUEDAMUS IGITUREM at TOMAIN i CHAROVNITSĄ ULENKĄ iz Peredelkino TOMAIN.

W roku 1999 za sprawą Toma Huxleya następuje seria imprez mających na celu  popularyzację tej wciąż rzadkiej i mało znanej na Wyspach rasy. Podczas największej i najbardziej prestiżowej wystawy Cruft's Klub Rasy przygotowuje specjalne stoisko, na którym hodowcy starają się zaprezentować rasę zwiedzającym. Oprócz tego zostaje zorganizowane spotkanie międzynarodowe pod nazwą "1st International Day", które w sumie gromadzi  60 osób z różnych krajów (w tym i z Polski) i 23 przedstawicieli rasy. Rezultatem promowania rasy i starań brytyjskich hodowców jest uznanie standardu rasy przez Angielski Kennel Club we wrześniu 2000 roku i wpisanie rasy do tzw."Discovery Dog". W lipcu 2004 roku rasa została oficjalnie zatwierdzona i wpisana do rejestru ras importowanych, co daje jej prawo do prezentacji na ringach wystawowych w Anglii - w tym na wystawie Cruft's, gdzie w roku 2005 pierwszy raz rasa debiutowała w ringu wystawowym. Nadal jednak tytuł championa Anglii jest dla rasy niedostępny.

W następnych latach grono krajów należących do UE poszerza się o kolejne państwa, które pomyślne przechodzą proces asymilacji z UE. Dla wielu krajów przynależność do UE, to także zmiana i/lub złagodzenie przepisów dotyczących przemieszczania się nie tylko ludzi ale również zwierząt w obrębie krajów członkowskich. W efekcie zmiany umożliwiły podróżowanie psom posiadającym ważne badanie miareczkowania p/wściekliźnie, bez konieczności odbywania długotrwałej kwarantanny. Dzięki temu na Wyspach zostają zaprezentowane psy z czołowych rosyjskich hodowli podczas odbywającej się raz do roku cenionej na całym świecie wystawy Cruft's. Do kraju napływają też następne importy z kraju pochodzenia rasy m.in. do hodowli "Dinastii" zostają sprowadzone 2 suki  i 1 pies z hodowli "iz Russkoi Dinastii" (ZARNITSA, DORIAN i NATASHA WITH LOVE) dają oni mioty o czysto rosyjskich rodowodowych. A w hodowli "Robroyd" w roku 2004 na świat przychodzą szczenięta po wybitnym rosyjskim reproduktorze LUKOMORZE CHARZE iz Russkoi Dinastii. Następne lata przynoszą kolejne złagodzenia przepisów wozowych, co jeszcze bardziej zachęciło hodowców do sprowadzania nowych egzemplarzy rasy. W krótkim czasie na Wyspy trafiają przedstawiciele czołowych hodowli rosyjskich, ukraińskich ale również z Austrii i Polski np. ur. w 2010 roku BESTA DARGASOW Tygaro-Figaro (sprowadzona, jako dorosła suka); ur. w 2011 roku ASTA LA VISTA Wspomnienie o Tigrze; ur. w 2011 roku BOLSHOY z Zatoki Leśnej; ur. w 2011 roku rodzeństwo MISS POLONIA, MISSION IMPOSSIBLE i MOONRAKER Alfa Amal; ur. w 2011 roku NUMBER ONE Alfa Amal; ur. w 2012 roku Argus Electra HAGRID BURAN, ur. w 2012 roku TELISSA i TORES ze Starego Tartaku. Niestety mimo tak szerokiego importu zwierząt z polskiej hodowli część z nich nigdy nie zostanie wykorzystana w hodowli.

 

Na samym końcu z terenów Wielkiej Brytanii czarny terier trafił do Irlandii. Jedne z pierwszych egzemplarzy to suka urodzona w 2005 roku CAST A DARK SHADOW (o: Estabelle Cheranik Shiska, m: Chernavka Urshila) - hodowla "Standhouse". Do tej hodowli została jeszcze importowana z Rosji dorosła już suka hodowlana TROPA UDACHI iz Edema i z Francji pies - Pipe Major ADONIS. Również w tej hodowli przychodzą na świat pierwsze mioty szczeniąt. Irlandia przynależy do FCI zatem prawa rządzące na wystawach są zgodne z przepisami FCI, a rasa bez względu na liczebność od samego początku może brać udział w organizowanych pod patronatem FCI imprezach. Pierwszym Interchampionem i Championem Irlandii w rasie została suka MATLUE VELISLAVA (hodowla "Benkerin" - UK). Kolejne lata przynoszą napływ czernyszy z różnych krajów, a miejscowa populacja za sprawą hodowli "Stanhause" zaczyna się rozrastać. Do Irlandii została również sprowadzona suka ur. w 2012 roku w polskiej hodowli - FORTUNA Mazurska Rapsodia.

Jak widać z zestawienia rasa cieszy się nieustającą popularnością, a  od momentu rejestracji w FCI zadomowiła się we wszystkich krajach Europy!. Ale na Europie świat się nie kończy... Aktualnie czarne teriery można spotkać na wszystkich zamieszkałych kontynentach, a nawet w tak egzotycznych wyspiarskich krajach jak: Trynidad i Tobago, Nowa Zelandia, Bermudy czy Dominikana..... ale o tym nieco więcej w kolejnym artykule. Wkrótce również oddzielne opracowanie kierunków rozwoju hodowli dla krajów powstałych po rozpadzie ZSRR tj. Białorusi, Litwy, Łotwy, Estonii i Litwy.

Katarzyna Sokólska

Bibliografia:

- zebrane materiały własne oraz:

- kwartalnik rasy "Tchiorny Terier" wydawany przez Klub Rasy w Rosji - wydania na przestrzeni lat

- strony klubów rasy z Europy i Świata

- http://brtinfo.ru/

 

 

Copyright by Świat Czarnego Teriera. All Rights Reserved.

Kopiowanie ze strony zdjęć, grafiki, treści i innej zawartości Portalu Świata Czarnego Teriera, bez zgody właściciela jest zabronione.

Projekt i wykonanie Narodziny Gwiazdy

Stronę najlepiej oglądać w rozdzielczości 1024 x 768