O Rasie

Pochodzenie

Zdrowie

Żywienie

Psychika

 Szkolenie

Hodowla

Szczenięta

Pielęgnacja

Wystawy

Statystyka

Biblioteka

Ranking

Galeria

Kynologia

Prawo

Pobieralnia

S.O.S

Rozmaitości

Linkownia

 

Różne oblicza czarnego teriera rosyjskiego... czyli ile faktycznie jest tej czerni w czerni ;-)

 

Czarny terier rosyjski to niewątpliwe wielki sukces kynologii radzieckiej. Pomysł na powołanie do życia nowej, uniwersalnej, odpornej i łatwej w szkoleniu rasy zrodził się za sprawą ogólnonarodowego zapotrzebowania na wszechstronnego psa użytkowego, który mógłby pełnić służbę w różnych warunkach klimatycznych ziemi radzieckiej. Ostateczna realizacja planu została powierzona jednej z najprężniej działających w latach 50-tych XX wieku, znajdującej się pod pełnym wojskowym nadzorem, hodowli "Czerwona Gwiazda". W sumie, jak podają źródła, udział w tworzeniu nowej rasy miało około 17 różnych ras. Jednym z pierwszych krajów europejskich, który mógł już w latach 70-tych XX stulecia poznać to nowe osiągnięcie radzieckiej kynologii była Finlandia. Finowie bardzo szybko docenili walory rasy i nie bez kozery nazwali ją - "Czarną perłą rosyjskiej kynologii".

 

Wśród ras wykorzystanych do tworzenia nowej kluczową rolę odegrały trzy:

  • sznaucer olbrzym (udział w tworzeniu nowej rasy miały osobniki maści czarnej i pieprz z solą);

  • airedale terrier (maść czaprakowa);

  • rottweiler (maść czarna podpalana).

W trakcie kształtowania rasy sukcesywnie dolewano krwi kilku grup rasowych, które również były dziełem ówczesnej kynologii radzieckiej m.in.

  • moskiewskiego wodołaza: (owczarek kaukaski x nowofundland x owczarek niemiecki). Dla tej grupy umaszczenie obejmowało kolor: czarny, czarny z białymi znaczeniami oraz czarno-biały (łaty).

  • moskiewskiego doga: (dog niemiecki x owczarek niemiecki/niektóre źródła podają, że z owczarkiem wschodnioeuropejskim). Dla tej grupy rasowej napisano standard, który zakładał, że jej przedstawiciele mogą posiadać umaszczenie charakterystyczne dla ras wyjściowych tj. płowe z maską lub bez, pręgowane, rude, czarne. Warto dodać, że grupę tworzono na bazie dogów niemieckich umaszczonych: płowy z maską oraz błękitny;

  • wschodnioeuropejskiego owczarka: (wyselekcjonowanego z owczarka niemieckiego). Dla tej rasy (istniejącej do dziś, jednak nie uznanej przez FCI) umaszczenie obejmuje kolory: czaprakowy z maską, która jest wyraźnie zaznaczona (kolor od srebrzystej szarości do nasyconego płowego) na tle pozostałej czerni. Głęboki czaprak, który wyglądem przypomina kolor czarno-podpalany nie stanowi wady. Wyraźnie zaznaczone kolory: szary sobolowy i rudy sobolowy są dopuszczone, ale nie są pożądane.

Warto nadmienić, iż historia powstania rasy owiana jest wieloma tajemnicami i zawiera sporo "białych kart"... m.in. brakuje pełnych informacji o wszystkich rasach użytych w formowaniu nowej rasy oraz w wielu przypadkach trudno ustalić pochodzenie osobników wykorzystanych do kształtowania nowej rasy. W niektórych materiałach wspomina się również o udziale w procesie kształtowania rasy, nie tylko zwierząt bez udokumentowanego pochodzenia, ale również ras, których wkład jest dziś trudno oszacować, bo nie zachowała się pełna dokumentacja hodowlana (np. owczarek południoworosyjski, łajki, owczarek środkowoazjatycki, czy rosyjski gończy). W efekcie możemy się opierać tylko na tym, co wiemy i trochę domniemywać...

 

 

W początkowej fazie prac stworzono 4 podstawowe grupy mieszańców:

  • od sznaucera olbrzyma i suk airedale teriera;

  • od sznaucera olbrzyma i suk rottweilera;

  • od  sznaucera olbrzyma i suk moskiewskiego wodołaza oraz od samców moskiewskiego wodołaza i suk mieszańców I i II generacji otrzymanych z różnych kombinacji;

  • od samców rottweilerów i suk pozostałych ras.

We wszystkich tych grupach (z wyjątkiem najbardziej różnorodnej grupy samców rottweilerów i suk pozostałych ras) wyjściowe skojarzenia dawały potomstwo w przeważającej mierze w kolorze czarnym. Pomijając gusta, kolor czarny wśród ras obronno-stróżujących jest bardzo praktyczny (za dnia zwierzęta są dobrze widoczne, zaś nocą ich umaszczenie stanowi idealny kamuflaż), być może był to też czynnik warunkujący decyzję, iż postanowiono uznać go za przewodni i prowadzić dalsze prace hodowlane z naciskiem na jego utrwalenie. W trakcie planowych prac, selekcji i ukierunkowanej hodowli kolor ten ujednolicono i ostatecznie utrwalono, a w standardzie rasy zapisano:

 

Maść: Czarna, dopuszczalna niewielka ilość przesianych włosów szarych (przesianie nie powinno obejmować nie więcej, niż 1/3 powierzchni ciała).

Wady: Rude naloty na okrywie;

Wady dyskwalifikujące: Maść inna od opisanej; Białe znaczenia lub plamy; Wyraźne szare plamy.

 

Nie trzeba być genetykiem, a wystarczy jedynie znać w zarysie pochodzenie rasy, by wiedzieć, że urodzenie się szczeniąt w innym kolorze, niż zapisany w standardzie rasy jest możliwe. Niektórzy próbują wskazywać reproduktory i linie, w których kolory mogą występować ze wzmożoną częstotliwością. Jednak interesując się tym zagadnieniem możemy napisać, że prawdopodobieństwo pojawienia się koloru w miocie może dotyczyć każdej linii. A w sytuacji, gdy hodowcy coraz częściej decydują się na różne kombinacje inbredowe, urodzenie się takiego malucha w jakimś miocie, to w zasadzie tylko kwestia czasu....

 

Jeszcze kilkanaście lat temu o kolorowych czernyszach można było usłyszeć tylko "drogą pantoflową".... kolory pojawiały się to tu, to tam, jednak dla większości tych, u których takie maluchy się rodziły, była to istna "katastrofa hodowlana"... Ci hodowcy, którzy decydowali się na odchowanie kolorowych szczeniaków robili to  w cieniu ich czarnego rodzeństwa... znajdowali im domy i ślad po nich ginął, a po tej "egzotyce" pamiątką były jedynie skrzętnie skrywane zdjęcia...

 

Dopiero pod koniec lat 90-tych XX wieku z inicjatywy sympatyków czernyszy o umaszczeniu innym, niż czarny i przewodniczącej Rosyjskiego Klubu Rasy NKP przestano udawać, że czernysze w niestandardowych kolorach nie istnieją. Liczne debaty zakończyły się nawet stworzeniem na terenie Rosji pierwszych ringów eksperymentalnych dla terierów rosyjskich czarnych.... ale tylko w nazwie. W ten sposób wysłano do hodowców jasny sygnał i dano szansę na życie i zaistnienie tym innym, ale równie pięknym psom.

 

Trzeba jednak przyznać, że w owym czasie zainteresowanie prezentacją na wystawach czernyszy w niestandardowych kolorach było nader znikome i pomysł sam upadł. Niestety, do takiej sytuacji pośrednio przyczyniła się również bardzo mała liczba czernyszy w niestandardowych umaszczeniach z udokumentowanym pochodzeniem, bowiem w tamtych czasach mało kto decydował się na oficjalne zgłaszanie takich szczeniąt i choć przychodziły one regularnie na świat, to wiele z nich nie posiadało związkowej dokumentacji, a jak wiadomo, bez tego droga do hodowli i wystaw jest zamknięta.

 

Ku radości sympatyków barwnych czernyszy, spore zmiany w postrzeganiu CTR-ów w niestandardowych umaszczeniach, nastąpiły po roku 2000, kiedy to temat urodzeń CTR-ów w kolorach innych, niż czarny ponownie wrócił na forum hodowców rasy. W dużej mierze to również zasługa rozwijającego się z wielką ekspresją Internetu, w którym jak grzyby po deszczu zaczęły pojawiać się kolejne strony hodowców CTR-ów, klubów rasy, różnorakie serwisy promujące rasę oraz przede wszystkim fora tematyczne, na których hodowcy oraz właściciele i miłośnicy rasy na bieżąco mogli wymieniać się swoimi spostrzeżeniami. Wśród wielu poruszanych tematów również niestandardowe umaszczenie było szeroko omawiane, a właściciele i co ważniejsze pierwsi hodowcy, w końcu zburzyli mury i postanowili prezentować swoje kolorowe rodzynki w tym, jak się później okazało, bardzo ważnym społecznie wirtualnym świecie.

 

Pierwsze "koloruski" oficjalnie ujrzał świat na łamach internetowej strony czeskiej hodowli Kettfar, która zaprezentowała (wraz z dedykowanym im artykułem) dwójkę szczeniąt o umaszczeniu czarnym-podpalanym urodzone w 2002 roku w miocie "B".

 

BRED Ketffar

ur. 29.11.2002 Czechy

(MAKBAR van Dog x DOLLY Genetic)

BRUS Ketffar

ur. 29.11.2002 Czechy

(MAKBAR van Dog x DOLLY Genetic)

 

Rok po niej fińska hodowla Flourish umieściła na swojej stronie internetowej zdjęcia dwójki czernyszy o umaszczeniu czarnym-podpalanym i niebieskim-podpalanym urodzonych w roku 2003 w miocie "B".

   

Flourish BRONZE BOY

ur. 10.03.2003 Finlandia

(VITJAZ MOGUCHIY DANILA x Eppix CHAHINJA)

Flourish BISQUIT

ur. 10.03.2003 Finlandia

(VITJAZ MOGUCHIY DANILA x Eppix CHAHINJA)

 

W Polsce przełom nastąpił w roku 2005, kiedy to w hodowli Nocny Blask na świat przyszedł miot "D", a w nim trójka czernyszy o niestandardowym umaszczeniu (czarnym-podpalanym, niebieskim-podpalanym i pszenicznym). Hodowczyni, jako pierwsza w kraju zdecydowała się szerszej publiczności zaprezentować swoje kolorowe czernysze. Zgodnie z Regulaminem Hodowlanym ZKwP wszystkie maluchy urodzone w tym miocie otrzymały metryki potwierdzające ich pochodzenie, a czernysze w niestandardowych kolorach, ze stosownym wpisem - "niehodowlany". Jeden z maluchów DON CORLEONE - ze względu na wyjątkowość koloru (pszeniczny) - pozostał w hodowli.

   

DON CORLEONE Nocny Blask

ur. 13.02.05 Polska

(MAKBAR van Dog x TOLA Roma Longus)

DAISY Nocny Blask

ur. 13.02.05 Polska

(MAKBAR van Dog x TOLA Roma Longus)

   

Nieco później dwójkę niestandardowo umaszczonych czernyszy o maści srebrnej/szarej/błękitnej z miotu "V" oficjalnie zaprezentowała hodowla Willa Taira. Historia tego miotu jest dość ciekawa, bowiem szczenięta przyszły na świat w roku 1999 i cały miot był jednolicie i standardowo umaszczony, a perypetie z kolorem zaczęły się wraz ze wzrostem i rozwojem maluchów. Oto, jak w swojej książce "Willa Taira - Moja przygoda z czarnym terierem" wspomina te czasy hodowczyni:

 

"(...) Maluchy rozwijały się niemal książkowo. Nie było żadnych nieprzewidzianych wydarzeń, aż do momentu, gdy dzieci miały około 4 tygodni. Wówczas części z nich, jakimś trzem - czterem, zaczęło rosnąć białe futro od skóry. W hodowli zapanowała konsternacja! (...) Czekałyśmy na rozwój sytuacji. Wyglądało na to, że szczeniaki zmieniają kolor. (...) Tak nagle, jak futro szczeniąt zaczęło zmieniać kolor na biały i tym razem zupełnie niespodziewanie ponownie zaczęło rosnąć czarne. Pojedynczy włos szczeniaka wyglądał wprost niesamowicie. Niczym sztucznie pomalowany był podzielony na około dwucentymetrowe odcinki w kolorach: czarny, biały, czarny. Po zgoleniu włosa maszynką, wszystkie dzieci były znów czarne. W wieku 7 tygodni zaczęły się rozjeżdżać do nowych domów. Kolorystyczna ciekawostka przeszła już niemal do historii, gdy nagle, w wieku około pół roku, dwójka szczeniąt ponownie zaczęła zmieniać kolor. Tym razem zmiana barwy była wolniejsza i postępowała stopniowo. Czarne futro było coraz jaśniejsze, aż psy zrobiły się kompletnie srebrne. Gdyby nie zdjęcia dokumentujące tą przemianę, ciężko byłoby nam w to zjawisko uwierzyć. A jednak psy nie były już czarne. (...) Nasze dwa srebrne rodzynki nosiły imiona VICTORIA VANESSA i VADIM. (...) Tak wyglądała nasza przygoda ze srebrnymi terierami rosyjskimi. Jak dotąd był to jedyny miot w hodowli Willa Taira, w którym na świat przyszły szczenięta w kolorze innym, niż czarny. To niesamowite doświadczenie zachęciło nas do pogłębiania wiedzy z zakresu genetyki i śledzenia linii hodowlanych, które niosą kolory. W komputerze uzbierała się pokaźna kolekcja zdjęć psów różnych maści. A wyjątkowe, nie czarne Czarne do dziś zajmują szczególne miejsce w moim sercu. (...)".

   

VADIM Willa Taira

ur. 28.11.99 Polska

(JASHKA MALAHOVSKIY iz Russkoy Dinastii x LIVIA Willa Taira)

VANESSA Willa Taira

ur. 28.11.99 Polska

(JASHKA MALAHOVSKIY iz Russkoy Dinastii x LIVIA Willa Taira)

   

Mnie więcej w tym samym czasie w kraju pochodzenia rasy - Rosji - temat niestandardowych kolorów ponownie został podjęty. Część wpływowych hodowców i miłośników rasy w porozumieniu z przewodniczącą NKP zaczęło prowadzić akcję na rzecz popularyzacji i zainteresowania szerszego grona hodowców możliwością wprowadzenia odmian kolorystycznych do regularnej hodowli. Szczególną uwagę skupiono na maści czarnej-podpalanej, ponieważ statystycznie rzecz biorąc, to szczenięta w tej odmianie kolorystycznej rodziły się najczęściej.

 

W roku 2006 w "Viestniku" wydawanym przez RKF została podana informacja, że CTR-y w niestandardowym umaszczeniu czarnym-podpalanym będą mogły startować na wystawach w ringach eksperymentalnych organizowanych na wystawach w Rosji. Dodatkowo na podstawie uzbieranych wniosków i po spełnieniu warunków regulaminowych będzie im przyznawany tytuł Championa Rosji.

 

Rozpoczęły się pierwsze próby krzyżowania czernyszy w celu świadomego uzyskania szczeniąt w umaszczeniu czarno-podpalanym. Jak to w życiu bywa, to co na początku wydawało się łatwe i wielokrotnie pojawiało się nieoczekiwanie, tak w praktyce i przy zaplanowanych działaniach trudno było osiągnąć.

 

Z braku szerokiej bazy hodowlanej pierwsze próby kojarzenia par oparte były na rodzicach mieszanych, gdzie jedno z rodziców było maści czarnej-podpalanej, a drugie czarnej. Jednak takie posunięcia kończyły się zazwyczaj fiaskiem, bo otrzymywano w miotach szczenięta maści czarnej. I jeśli tylko ktoś zna podstawy genetyki, to wie, że przy wieloletniej pracy hodowlanej prowadzonej na utrwalenie umaszczenia czarnego, jak przewodniego (dominującego) skojarzenie takiej pary tj. czarnego osobnika (z dominującą czernią) z osobnikiem czarnym-podpalanym nie mogło dać innych szczeniąt, niż czarne. Z kolei trafienie na czarnego osobnika (z genem czarnym-podpalanym), który to przy skojarzeniu go z osobnikiem czarnym-podpalanym mógłby dopiero dać jakieś szczenięta czarne-podpalane, bez prowadzenia szczegółowych badań w ówczesnych czasach było, jak trafienie wygranej w Lotto.

 

Wydawało się, że temat hodowli CTR-ów w innych umaszczeniach samoistnie upadnie, ale w 2009 roku kynologiczny świat CTR-a obiegła sensacyjna wiadomość. Dwie znane rosyjskie hodowle tj. "Malahovskiy" i "Orlinoe Gniezdo" za zgodą przewodniczącej klubu NKP postanowiły połączyć siły i wspólnie skojarzyć parę czarno-podpalaną. Hodowla "Orlinoe Gniezdo" jest w posiadaniu suki w takim umaszczeniu, która przyszła na świat w ich hodowli, zaś z hodowli "Malahovskiy" pochodzi samiec o takim samym umaszczeniu. Dnia 8 marca (nomen omen niezły prezent na Dzień Kobiet), ze skojarzenia FOKUSA Malahovskiego i TSAREVNY iz Orlinogo Gniezda na świat przyszedł pierwszy miot w składzie: 1 suczka i 4 psy. Wszystkie szczenięta w kolorze czarno-podpalanym! (szczenięta noszą przydomek hodowlany "Malahovskiy" - miot "O"). Po tym sukcesie rok później dnia 9 maja 2010 roku ponownie z tego samego skojarzenia na świat przychodzi drugi taki miot w składzie: 5 suczek (szczenięta tym razem noszą przydomek hodowlany "z Orlinogo Gniezda" - miot "Z") i ponownie wszystkie są maści czarnej-podpalanej. W świetle obowiązującego standardu i zgodnie ze wcześniejszymi ustaleniami szczeniętom wydano dokumenty uprawniające do wyrobienia rodowodu RKF z wpisem: kolor "niestandardowy" - ich prezentacja jest możliwa na wystawach jedynie na terytorium Rosji z organizowanym dla rasy ringiem eksperymentalnym.

 

PIERWSZY EKSPERYMENTALNY MIOT W NIESTANDARDOWYM KOLORZE CZARNYM PODPALANYM

 Malahovskiy OBERON

ur. 08.03.2009 Rosja (3 lata)

(Malahovskiy FOKUS x TSAREVNA iz Orlinogo Gniezda)

 Malahovskiy OSTROMIR

ur. 08.03.2009 Rosja (12 tygodni)

(Malahovskiy FOKUS x TSAREVNA iz Orlinogo Gniezda)

 

 

Czernysze w niestandardowym umaszczeniu czarnym-podpalanym miały zatem całkiem dobry start. Jednak o pełnym sukcesie w tamtym czasie jeszcze nie można było mówić. Każdy wie, że aby wprowadzić nowe umaszczenie do standardu rasy trzeba wypracować różne linie hodowlane i rozbudować bazę hodowlaną na tyle, by utrzymanie koloru było możliwe i jednocześnie nie wiązało się z koniecznością nadmiernego inbredowania, które z kolei mogłoby się odbić niekorzystnie na zdrowiu i kondycji populacji CTR-ów w tym umaszczeniu. Dlatego też propagatorzy hodowli kolorowych czernyszy potrzebowali szerszego zainteresowania innych hodowców i właścicieli czernyszy w tym kolorze, którzy zdecydowaliby się te sztuki wprowadzić do hodowli.

 

Niestety, osoby, które na początku były entuzjastycznie nastawione do tego pomysłu już w trakcie jego realizacji zaczęły się wycofywać. Poza tym, w międzyczasie zarówno we władzach RKF, jak i Klubu Rasy zaszły pewne zmiany personalne i hodowla CTR-a w nowej odmianie barwnej straciła poparcie i zeszła na dalszy plan. Summa summarum nawet zatwierdzony chwilę później wewnętrzny standard rasy nie uwzględnił tego koloru, tak więc teoretycznie nie wiadomo nawet było wg jakich kryteriów prowadzić dalsze prace hodowlane. W rezultacie próba wprowadzenia nowego umaszczenia skończyła się na otrzymaniu tych dwóch miotów i współcześnie hodowla w tej odmianie kolorystycznej nie jest prowadzona, a nam pozostaje tylko podziwiać te pierwsze pionierskie mioty i czekać... być może w przyszłości znajdą się kolejne osoby, które zechcą do tego tematu wrócić...

 

Standard rasy dopuszcza barwę czarną oraz czarną z nieznacznym przesianiem. Śledząc umaszczenia protoplastów rasy można spekulować, że pojawienie się któregokolwiek koloru z ich puli umaszczeń (czarny z białymi znaczeniami, błękitny, srebrny, różne wariacje kolorystyczne czapraku, czarnego podpalanego, rudego, a nawet pręgowanie i maść brązowa) nie powinno stanowić sensacji, a na przestrzeni lat światowa hodowla CTR-a, oprócz umaszczenia standardowego, zarejestrowała przypadki urodzenia szczeniąt w różnych odmianach kolorystycznych, często trudnych do jednoznacznego zdefiniowania. W niniejszych artykule postanowiliśmy przybliżyć te, które udało się nam udokumentować.

 

Czarny z białymi znaczeniami (umaszczenie niestandardowe, bardzo często spotykane). Zwierzęta tak umaszczone najczęściej mają białe znaczenia w postaci krawacika/gwiazdy na piersi i/lub białe znaczenia w postaci skarpetek na jednej, kilku, bądź wszystkich kończynach i/lub białe znaczenia na brodzie i/lub białe plamy na innych częściach ciała (te ostatnie stosunkowo najrzadziej spotykane). Co ciekawe małe plamki i nieduże znaczenia (o ile pod sierścią skóra jest ciemno pigmentowana) mają tendencję do zanikania w trakcie rozwoju szczenięcia i u kilku lub kilkunastomiesięcznego podrostka białe znaczenia mogą całkowicie zaniknąć lub pozostanie po nich jedynie pamiątka w postaci kilku jasnych włosów w miejscu występowania znaczenia.

 

Poniżej przykłady różnych białych znaczeń

Czarny-podpalany "black and tan" (umaszczenie niestandardowe, w wariacjach kolorystycznych stosunkowo często spotykane). Jest to umaszczenie psa o barwie czarnej o wyraźnie odgraniczonym znakowaniu koloru od żółtego do mahoniu na brwiach, kufie, piersi, nogach i najczęściej pod nasadą ogona. Znaczenia mogą również wystąpić na wewnętrznej stronie uszu, kończyn (zwykle po nadgarstek i pietę), na tylnej stronie uda i pod nasadą ogona.

     

Szczenię urodzone w Rosji

Szczenię urodzone w Kanadzie

Szczenię urodzone w Rosji

Szczenię urodzone na Ukrainie

Szczenię urodzone w Kanadzie

     

Szczenięta z hodowli "Malahovskiy"

   

Szczenię z hodowli "Nord Praid"

Szczenię z hodowli "Nord Praid"

   

NIKITA

ur. 17.10.2011 Izrael (bardzo wyraziste znaczenia)

(Deneb-Keitos SER RICHARD LVINOE SERRDCE x OCHAROVANIE Jerusalem Blacki)

   

Nord Praid PIERESLAVA DERZHAVNAYA

ur. 14.05.2012 Rosja (klasyczne znaczenia)

(Nord Praid POSEYDON PRESTIZH x DOBROMIRA iz Russkoy Dinastii)

   

Almandeene MISSIS X

ur. 14.05.2013 Ukraina (bardzo słabo wyrażone znaczenia)

(Almandeene AVATAR NADEZHNYI SPUTNIK x Almandeene GOSUDARYNIA BARYNIA)

   

Kolor czaprakowy "saddle" (umaszczenie niestandardowe, w wariacjach kolorystycznych bardzo rzadko spotykane). Maść tak ubarwionego zwierzęcia, jak sama nazwa wskazuje, obejmuje obszar czarnej lub brązowej sierści zlokalizowanej na grzbiecie kształtem przypominającą czaprak, czyli podkładkę pod siodło, zaś reszta pozostaje jaśniejsza (odcienie od piaskowego do rudego).

   

 LEGKIY VETER

ur. 15.09.2006 Rosja

(Zlato s Priamurya ERON IRONA SYN x VECHERNYAYA ZVEZDA s Bosfora Vostohnogo)

   

Kolor śniady "sable" (umaszczenie niestandardowe, w wariacjach kolorystycznych bardzo rzadko spotykane). Jest to bardzo efektowne umaszczenie, które składa się z wielu odcieni, od bladego złota (słomkowe) poprzez czerwony, aż do ciemnego brązu z cieniami plus cała paleta barw pomiędzy. Barwa może być czysta lub z czarnym nalotem (jak u sobola). Stosunkowo najlepiej to umaszczenie widać u szczeniąt, ponieważ wraz ze wzrostem i wiekiem umaszczenie ulega różnym zmianom oraz ewoluuje.


SPECIAL AGENT OF HUNGARY

ur. 01.12.2010 Węgry

(Bahrai BARON x Black Blues EBON)

w bardzo rzadko spotykanym umaszczeniu sobolowym

Kolor wilczasty (inaczej dziki lub agouti), to umaszczenie niestandardowe, w wariacjach kolorystycznych bardzo rzadko spotykane. Zwierzę o tym umaszczeniu posiada włos o charakterystycznym strefowym rozłożeniu barwnika w pojedynczym włosie tj. wyraźnie widoczne są pasma jaśniejsze (przy cebulce włosa) i ciemniejsze (występują na końcu włosa). Podstawowa barwa może przybierać różnorodne odcienie kremowego, żółtego, szarego i w zasadzie zmienia się przez całe życie psa. Zwykle przy umaszczeniu wilczastym jaśniejsze są niższe partie kończyn, brzuch i spód ogona.


Nord Praid PROHOR DAMIR

 ur. 14.05.2012 Rosja

(Nord Praid POSEYDON PRESTIZH x DOBROMIRA iz Russkoy Dinastii)

w bardzo rzadko spotykanym umaszczeniu wilczastym

Złote "gold" (umaszczenie niestandardowe, w wariacjach kolorystycznych bardzo rzadko spotykane). Ten typ umaszczenia charakteryzuje się tym, że szczenięta od razu rodzą się jasne (są jednolicie umaszczone), a barwa może być następująca: dowolny kolor czerwono-żółty, żółto-złoty, kolor lwa, pszeniczny (jasnożółty), słomkowy, musztardowy, piaskowy, miodowy.


Best Guard DUKAT

ur. 19.05.11 Rosja

(Best Guard ZUBR x Best Guard VYUGA)

w bardzo rzadko spotykanym złotym kolorze

Ponadto, jak pokazała przeszłość, umaszczenie czernyszy cechuje duża zmienność i w zależności od kombinacji genowej część z nich odziedziczyła po przodkach geny współpracujące z podstawową barwą, które jednocześnie warunkują rozjaśnienie barwy/barw podstawowej do innej. Stąd też w niektórych miotach rodzą się właśnie "czarne niespodzianki", które po pewnym czasie postanawiają zmienić kolor na potocznie zwany "szary/srebrny". Przyznać jednak trzeba, że prawidłowa klasyfikacja akurat tej wariacji kolorystycznej w przypadku czernyszy nie jest prosta. Bowiem pod pojęciem "szary/srebrny" często kryją się takie barwy, jak: szara, srebrna, stalowa, niebieska i wszelkie ich pośrednie formy. Zważywszy na umaszczenia występujące u przodków rasy (chociażby umaszczenie "pieprz z solą": sznaucer olbrzym, umaszczenie błękitne: dog niemiecki oraz pojawiające się choć, przez FCI nie uznane, również u nowofundlanda, a także umaszczenie szare w różnych odcieniach szarości występujące u owczarka kaukaskiego) teoretycznie przy sprzyjających okolicznościach może się urodzić szczenię w kolorze charakterystycznym dla ww. ras.


ALEVTINA iz Galickih Zemel

ur. 03.10.13 Ukraina

(TARAS BUL'BA iz Galickih Zemel x CHEZARA iz Galickih Zemel)

czarna z genem rozjaśnienia


PRINZESSIN vom Wippertal

 ur. 30.07.2009 Niemcy

(CARAUL Tara's Sarja x PALISHKA-TANIKA vom Galgenberg)


CILNAJA CHICA Moja Druschina

ur. 25.06.2010 Niemcy

(CARAUL Tara's Sarja x NADJUSCHA-IVASCHKA vom Galgenberg)


Wonderblack's BOHEMIAN RHAPSODY

 ur. 09.05.2014 Węgry

(Adam Racy Style BOSS x Wonderblack's ANFISA)


Interesującą transformację przeszła również suczka urodzona 22 maja roku 2000 w Holandii tj. Brazhnik BLEDNAYA BROSHKA (ARGONAVT iz Peredelkino x NADESZDA vom Don), która urodziła się całkowicie czarna, jednak z każdym kolejnym dniem życia zaczęła się rozjaśniać i to tak mocno, że można odnieść wrażenie, iż jest maści białej. W rzeczywistości suczka nie jest biała, ale jej sierść utraciła barwę czarną i rozjaśniła się niemal do platyny.

Ale to jeszcze nie wszystko, bowiem jak już wspomnieliśmy wyżej, podstawowym barwom mogą towarzyszyć geny modyfikujące, które sprawią, że barwy te wraz ze wzrostem i wiekiem zwierzęcia będą się zmieniać tj. rozjaśniać. W naszej rasie zanotowano przypadki rozjaśnień wstępnie określonego umaszczenia czarno-podpalanego do barwy niebieskiej-podpalanej (blue sable), gdzie obszary czarne rozjaśniają się do różnych odcieni niebiesko-stalowego, a obszary żółte do jasnokremowego, przy czym tej maści towarzyszy również ostatecznie stalowo-szara barwa nosa i jasne oko (od żółtego do jasno brązowego).


 Malahovskiy LOHMATYI FILOSOF

ur. 19.12.2008 Rosja

(Malahovskiy NOMINANT x YASHKINA GORDOST iz Peredelkino)

w bardzo rzadkim kolorze rozjaśnionym czarnym podpalanym (niebieski podpalany)


X-TREME ZWETNOJ MALTCHIK vom Galgenberg

ur. 02.08.2010 Niemcy

(CHERNY CRISTALL iz Doliny Vetrov x ROXANA-MILENA vom Galgenberg)

w bardzo rzadkim kolorze rozjaśnionym czarnym podpalanym (niebieski podpalany)

Bardzo ciekawa historia wiąże się ze zmianą koloru okrywy włosowej u suki urodzonej 5 maja 2009 roku w Rosji tj. BolshOY AmbitsiyI dlya Temnoy Nochi (AGENT NATSIONALONY BEZOPASNOSTI x Labrash ZAVETNAYA MECHTA), która na świat przyszła jako szczenię maści czarnej - zupełnie nie odbiegając umaszczeniem od wymagań standardu rasy. W wieku kilku miesięcy kolor włosa zaczął się u tej suki diametralnie zmieniać - zostało zapoczątkowane wytracanie barwnika czarnego na rzecz postępującego szarzenia. W rezultacie roczna suka była już maści "dymnej" i stan taki (mimo podjętych prób golenia) utrzymywał się przez kolejny rok. Wydawało się, że sukę ostatecznie można zakwalifikować do tych, których maść jest czarna z genem rozjaśnienia (postępujące szarzenie). Jednak los postanowił spłatać właścicielom i hodowcy kolejnego figla.... Suka weszła w okres ostatecznego rozwoju, a hodowczyni postanowiła raz jeszcze zgolić sierść na bardzo krótko. W momencie, gdy sierść zaczęła odrastać okazało się, że suka jest ponownie czarna!

   

5 tygodni

7 miesięcy

11 miesięcy

15 miesięcy

3 lata

 

Jak widać z powyższych przykładów, spis niestandardowych kolorów w naszej rasie może przyprawić nie jednego o kolorowy zawrót głowy, a przeciętny czytelnik zapewne zastanawia się skąd taka mnogość? Otóż stare mądre powiedzenie mówi: "nic w przyrodzie nie ginie...". I rzeczywiście jest to prawda, bo w przypadku umaszczeń, jak najbardziej jest zapisane w genach...

 

Za kolor okrywy włosowej u psów odpowiedzialne są dwa barwniki: eumelanina (barwa czarna lub czekoladowa) oraz feomelanina (ruda lub żółta). Wielkość, liczba, kształt i rozkład granulek tych pigmentów we włosie i skórze wpływa na ostateczną maść zwierzęcia.

 

Aktualnie zmapowano geny odpowiedzialne za występowanie u psów następujących loci:

  • Locus A (Agouti) - gen ASIP (Agouti signalling protein);

  • Locus B (Brown) - gen TYRP1 (Tyrosinase-related protein 1);

  • Locus C (Chinchilla) - gen TYR (Tyrosinase);

  • Locus D (Dilute) - gen MLPH (Melanophilin);

  • Locus M (Merle) - gen PMEL (Melanocyte protein);

  • Locus H (Harlequin) - gen PSMB7 (Proteasome subunit beta type 7 precursor);

  • Locus K (BlacK) - gen CBD103 (Canine ß-defensin 103);

  • Locus E (Extension) - gen MC1R (Melanocortin 1 receptor);

  • Locus S (White Spotting) - gen MITF (Microphthalmia-associated transcription factor).

Oprócz nich naukowcy zgodnie przyjmują istnienie następujących loci nad którymi trwają intensywne badania:

  • Locus G (Progressive greying);

  • Locus R (Roan) lub Locus T (Ticking).

W wersji hipotetycznej postulowane jest istnienie kolejnych loci:

  • Locus I (Intensive);

  • Locus Tw (Tweed);

  • Locus P (Pigment).

Poszczególni autorzy opisujący dziedziczenie umaszczenia u psów wymieniają również różne serie genów oraz niejednakową ilość alleli w określonych seriach - często z różniącą się symboliką zapisu. Więcej o poszczególnych loci TUTAJ.

 

Podstawowymi allelami odpowiedzialnymi za ubarwienie czarne są podstawowe dominujące geny z następujących loci: Locus B (Brown), Locus D (Dilution), Locus E (Extension) i Locus K (BlacK) oraz recesywne z Locus G (Graying) tj. gg i recesywne z Locus R (Roan) tj. rr lub Locus T (Ticking) tt. To czy pies ma dominującą eumelaninę dającą w rezultacie czarny kolor, czy futro ze znaczeniami (fenomelaninę) zależy od genów umiejscowionych w locus K.

 

KB dominujący czarny. Produkuje jednolity kolor czarny bez jakichkolwiek włosów czerwonych/płowych.
k
Br pręgowany. Produkuje czarne paski na czerwonym/płowym tle.
k
y recesywny allel  umożliwia ujawnienie się wzorów zakodowanych w locus A (pies może mieć czarny pigment nosa i mogą wystąpić czarne znaczenia, lecz również mogą wystąpić znaczenia czerwone).

 

Allel KB jest nie tylko dominujący, ale także epistatyczny względem innych genów, czyli taki, który "przykrywa" działanie genów nie tylko z własnego locus, ale i z innych loci. Pies posiadający allel KB, niezależnie od tego, który allel będzie jako drugi, będzie czarny. Jeśli będzie homozygotą dominującą, czyli posiadać będzie dwa takie same allele (KBKB), także całe jego potomstwo będzie czarne. Jeśli pies będzie heterozygotą (KBky lub KBkBr) to jego umaszczenie też będzie czarne, jednak może on przekazywać następnemu pokoleniu inną maść, która ujawni się, bądź też nie, w fenotypie potomstwa (zależy od układu genów drugiego partnera)!

 

Pies z układem genów KBKB lub KBky może mieć genetyczną skłonność do podpalanych znaczeń lub strefowego rozmieszczenia pigmentu na różnych częściach ciała (czarny lub czekoladowy czaprak, reszta jaśniejsza), zaś pies z układem genów KBkBr może mieć genetyczną skłonność do pręgowania w wyniku działania genów z locus A, lecz nie będzie w stanie uwidocznić tych genów z powodu genu dominującej czerni KB.

 

Allel dominującej czerni KB dominuje nad całym locus A, ale może być modyfikowany przez inne geny z locus B (Liver), locus D (Dilution), locus G (Greying), a nawet Locus M (Merle). Kombinacja genów z powyższych locus może mieć wpływ na fenotypowy wygląd psa, ale nie może dodać feomelaniny (kolor czerwony) do koloru okrywy włosowej psa. Jedyna możliwość dodania feomelaniny do koloru psa posiadającego w genotypie dominujący allel czerni KB istnieje poprzez locus E (Extension) - recesywna czerwień (e). Taka kombinacja zmienia układ genetyczny psa z dominującą czernią w genotypie (lub też innego psa) w układ reprezentujący pełną czerwień (solid red) z czarnym pigmentem nosa. Allel KB może wykazywać dominację względem serii A tylko wtedy, gdy w locus E występuje przynajmniej jedna kopia allelu E lub Em. Z kolei pies posiadający zestaw genów kyky będzie posiadał jakieś znaczenia. Ogólnie rzecz biorąc, genotyp kyky pozwala na ujawnienie umaszczeń z locus A.

 

Jeśli zaś chodzi o gen pręgowania kBr to jest on recesywny względem allelu KB, ale dominujący względem ky i epistatyczny (dominuje bezwzględnie) względem locus A. Zgodnie z tym u psa z układem KBkBr podpalania nie zobaczymy (będzie fenotypowo czarny), ale może on gen pręgowania przekazywać dalej. Z kolei układ kBrkBr lub kBrky pozwala na ujawnienie pręgowania. Pręgowanie najlepiej będzie uwidocznione na umaszczeniu stosunkowo jasnym. Ponownie, by było ono widoczne potrzebny jest odpowiedni układ genów z locus A, B, E i K. Oprócz tego pręgi mogą być również poddane działaniu genów z locus D.

 

Istnieją również takie rasy, u których czerń uwarunkowana może być nie genem dominującej czerni (KB) z locus K, ale genem recesywnym (a), który znajduje się na całkiem innym locus A! Gen czerni recesywnej (a) zlokalizowany na locus A może wprowadzić trochę zamieszania i dać różne interesujące genetyczne kombinacje kolorystyczne. Gen recesywnej czerni (a) jest najbardziej recesywny do wszystkich loci występujących w locus A i warunkuje całkowitą dysfunkcję białka Agouti i produkcję czarnej eumelaniny. Odpowiada za wystąpienie recesywnego czarnego umaszczenia, ale tylko w wersji homozygoty recesywnej (aa), pod warunkiem, że w locus K występują również dwa allele recesywne (kyky).

 

Co ciekawe, może się tak zdarzyć, że na świat przyjdzie szczenię, które wizualnie będzie wydawało się nam czarne i tak też zostanie jego umaszczenie zapisane w rodowodzie, a tak na prawdę będzie ono czarno-podpalane z bardzo słabo wyrażonymi znaczeniami, które jedynie będą możliwe do wychwycenia przez wprawne oko osoby wiedzącej, gdzie sierści o zmienionej barwie szukać tj. zwykle u kilkutygodniowego szczenięcia jest to kilka jaśniejszych włosów rudych/żółtych/brązowych umiejscowionych pomiędzy opuszkami łap, wokół otworu analnego czy na łuku brwiowym. Takie zwierzę choć dla laika wygląda jak czarne i wraz ze wzrostem długiego włosa zwykle wydaje się nam całkowicie czarne, to w rzeczywistości jest jednak homozygotycznym nosicielem recesywnych alleli atat (tan points - podpalania) i kyky. Teoretycznie więc osobnik taki nie powinien być wprowadzany do hodowli, bo zgodnie ze standardem rasy posiada ubarwienie niestandardowe i jest niepożądany. W praktyce jednak przez lata wiele takich osobników (mniej lub też bardziej świadomie) zostało do hodowli wprowadzonych, co z pewnością też przyczyniło się do dalszego rozprzestrzeniania się tych genów w rasie i przy agresywnej polityce hodowlanej nastawionej na różnego rodzaju kojarzenia krewniacze, stosunkowo częste otrzymywanie szczeniąt czarnych-podpalanych, nie powinno stanowić dla hodowców CTR-ów żadnego zaskoczenia.

 

Na podstawie powyższych informacji możemy przyjąć, iż w naszej rasie funkcjonują dwa genetyczne wzory czarnego umaszczenia:

  • a?a?B_D_E_ggKB_ (czarny dominujący);

    w locus A może wystąpić dowolny układ alleli. Nie ma to jednak znaczenia, gdyż układ KB_ (w locus K) czyni białko Agouti dysfunkcyjnym i nie może być syntezowana feomelanina. Układ E_ (w locus E) nie blokuje wprawdzie ekspresji alleli umieszczonych w innych loci, ale układ KB_ już tak;

  • aaB_D_E_ggkyky  (czarny recesywny)

    przy tym genotypie feomelanina również nie może być syntetyzowana mimo recesywnego układu alleli kyky  (w locus K). Allele w locus A, co prawda mogą "wyrazić się" tylko przy homozygocie recesywnej kyky, jednak w tym przypadku występujący w sekwencji  homozygotyczny układ recesywny aa z locus A, także wpływa na dezaktywację białka Agouti i nie może się włączyć synteza feomelaniny. Ten typ umaszczenia czarnego recesywnego należy w naszej rasie rozpatrywać czysto hipotetycznie, bowiem umaszczenie warunkowane takim układem genów jest bardzo rzadkie i występuje zaledwie u kilku z dotychczas przebadanych ras.

Jak już wspomnieliśmy wyżej, główny genetyczny faktor inicjujący formowanie się niestandardowych umaszczeń zależy od recesywnego allelu ky, a dokładnie od recesywnej kombinacji alleli ky lub kBr. Allel ky w zestawieniu homozygotycznym (kyky) umożliwia ujawnienie się wzorów zakodowanych w locus A tj. ay (yellow - żółty), aw (wild/agouti - wilczasty/dziki), at (tan points - podpalania), co daje z kolei następujące warianty umaszczeń:

  • ayayB_D_E_ggkyky (płowe, żółte do kremowego, śniade, sobolowe);

  • awawB_D_E_ggkyky (wilczaste, dzicze);

  • atatB_D_E_ggkyky (czarne-podpalane).

Nieco sprawa komplikuje się z umaszczeniem czaprakowym, które również w wersji niestandardowej pojawia się w naszej rasie. Przez pewien czas do serii locus A był przypisywany również allel asa, który docelowo miał odpowiadać właśnie za umaszczenie czaprakowe (saddle-marked). Jednak w prowadzonych dotychczas badaniach nie udało się znaleźć sekwencji, która udowodniłaby bezspornie istnienie tego allelu w tym locus. Współcześnie coraz więcej naukowców skłania się ku teorii, że w tym locus nie istnieje sekwencja asa, a umaszczenie czaprakowe jest definiowane przez allel at (tan points - podpalania), który prawdopodobnie podlega modyfikacji przez geny z innych loci (mniejsza synteza eumelaniny, a większa feomelaniny w stosunku do at i trochę zmieniony ich strefowy rozkład). Z tego też powodu trudno jest rozpisać dokładną sekwencję obrazującą genotyp tego umaszczenia w naszej rasie.

 

  • asaasaB_D_E_ggkyky (czaprakowe zakładając, że gen asa odpowiedzialny za umaszczenie czaprakowe znajduje się w locus A);

  • ?? - jakiś modyfikator dla (atat)B_D_E_ggkyky (zmodyfikowane czarne-podpalane dające wizualny efekt umaszczenia czaprak).

Z kolei recesywny allel kBr inicjuje rozwój umaszczenia pręgowanego i przy współpracy z allelami z locus A hipotetycznie możliwe jest otrzymanie następujących wariantów kolorystycznych:

  • ayayB_D_E_ggkBr_ (płowe pręgowane);

  • atatB_D_E_ggkBr_ (czarny-podpalany, gdzie pręgowanie widoczne jest tylko na obszarach podpalanych).

Dodatkowo kluczowe znaczenie w pojawianiu się niestandardowych umaszczeń rozjaśnionych odgrywają geny z Locus D (Dilution) i z Locus G (Graying) tj. recesywna para alleli dd  i gg oraz  przynajmniej jeden dominujący allel D i G. Szczenię posiadające parę alleli dd i gg urodzi się błękitne i takim pozostanie w wieku dorosłym. Przy tym umaszczeniu nos i oczy często również bywają rozjaśnione zgodnie z umaszczeniem. Dla odmiany sierść zwierzęcia posiadającego jeden dominujący allel D i G będzie rozjaśniała się wraz ze wzrostem i wiekiem. Przy takim układzie nos pozostanie czarny i oczy również będą ciemne:

  • a?a?B_ddE_ggKB_ (błękitny od urodzenia tj. czarny dominujący, rozcieńczony allelami dd);

  • a?a?B_D_E_G_KB_ (czarny dominujący rozjaśniający się wraz z wiekiem i wzrostem);

Białe znaczenia są  z kolei wynikiem "działalności" genów z locus S (White Spotting - plamistość). Zawiera on w wersji hipotetycznej cztery allele uszeregowane pod względem dominacji w ciągu allelomorficznym tj. S (self color - umaszczenie własne bez białych plam), si (irish spotting - irlandzkie znaczenia - obecnie istnienie tego allelu w tej serii poddawane jest w największą wątpliwość), sP (piebald - właściwa łaciatość) i sw (extreme white piebald - skrajna łaciatość). Pierwszym w szeregu jest dominujący gen S (self color) warunkujący kolor własny bez białych plam, który posiadają wszystkie psy jednomaściste (w założeniu wszystkie czarne CTR-y). Zjawisko pełnej dominacji wyraża się tym, że obojętnie w jakiej kombinacji wystąpi allel S, np. SS, Ssi, Ssw - pies będzie umaszczony jednolicie tj. w naszym przypadku standardowo będzie czarny. Tu sprawa jest prosta. Warto jednak pamiętać, iż wśród przodków CTR-a nie brakuje ras, u których występuje różnorodna łaciatość, stąd też recesywne geny odpowiedzialne za wystąpienie mniejszych lub też większych białych znaczeń są w naszej rasie szeroko rozpowszechnione. Ponadto homozygoty SS mogą mieć białe plamy, ale ta plamistość może być efektem działania genów innych loci. Jeśli dodamy do tego jeszcze fakt, iż cały ten szereg alleli wielokrotnych działa na zasadzie współdominacji i podlega modyfikacjom in +/-, co oznacza mniej więcej tyle, iż np. allel S nie w pełni dominuje nad sP, a sama wielkość białych plam zależy jeszcze od wpływu genów modyfikatorów, które wpływają na wielkość i zasięg białych łat, to sprawa się już bardzo komplikuje.

 

Modyfikatory plus powodują zwiększenie obszarów maści podstawowej, a modyfikatory minus zwiększenie obszaru białych łat. Dlatego też pies o genotypie SS może mieć małą, białą plamkę na piersi lub białą skarpetkę, czy też białe palce. Jest to spowodowane właśnie nagromadzeniem się modyfikatorów. Plamki te zwykle powstają w miejscach zwanych centrami depigmentacji, czyli: na palcach, piersi, brzuchu, kufie i końcu ogona. W trakcie rozwoju szczenięcia te niewielkie znaczenia (o ile skóra jest pod spodem ciemno pigmentowana) mogą zmniejszać się, aż do całkowitego ich zaniku (ewentualnie pozostaje kilka jaśniejszych włosów przeplecionych czarnymi w miejscu występowania pierwotnego znaczenia) u dorosłego psa.

 

Dość ciekawym i w zasadzie nadal zagadkowym zjawiskiem w naszej rasie jest stosunkowo często spotykane przebarwianie szczeniąt. Na czym ono polega? Szczenię rodzi się całkowicie czarne, jednak w wieku 6-12 tygodni jego sierść zaczyna zmieniać barwę, a dokładnie rzecz ujmując włos wygląda jakby się odbarwiał i po jego rozgarnięciu widać, że od skóry rośnie włos jasny (zwykle srebrno-siwy lub bury), a jego końcówki są czarne albo zbrązowiałe. Hodowcy po stwierdzeniu przebarwienia golą takie szczenię na bardzo krótko, a od skóry (o ile jest ciemno pigmentowana) zazwyczaj zaczyna po zgoleniu odrastać już sierść ciemna. Gdybyśmy jednak nie zgolili takiego szczenięcia, a jego skóra jest ciemno pigmentowana, to z czasem zaczęłaby mu też rosnąć ciemna sierść i w rezultacie na całej swojej długości miałaby ona wówczas różne zabarwienie, a zwierzak z pewnością wyglądałby dość oryginalnie. Czy taką transformację można uznać za wadę umaszczenia? No cóż, na to pytanie, bez przeprowadzenia szczegółowych badań genetycznych, nikt nie jest w stanie udzielić jednoznacznej odpowiedzi. Podobne zjawisko występuje również u sznaucera olbrzyma czy nowofundlanda - protoplastów CTR-a. Przebarwianie sierści w okresie szczenięcym może być warunkowane zarówno genetycznie, jak i środowiskowo (hormony, żywienie, choroby, a nawet stres). W tym przypadku trudno mówić o działalności konkretnych genów, ale warto pamiętać, że proces ten może być uzależniony m.in. od dominującego allelu G (Graying - szarzenie), który może cały ten proces inicjować. Z prowadzonych obserwacji i własnego doświadczenia wiemy, iż psy/suki, które w okresie szczenięcym przeszły takie przebarwienie, zwykle w wieku dorosłym są dość mocno przesiane i/lub barwa ich włosa, choć mieści się w standardzie, to nie jest tak mocno wysycona jakbyśmy tego oczekiwali. Ponadto w świetle dziennym mogą być widoczne refleksy (zwykle bure lub szare). Zdarza się również, że takie zwierzęta z wiekiem mają problem z utrzymaniem odpowiedniego wysycenia koloru i robią się szaro-bure lub przechodzą późny proces zmiany umaszczenia na szary/srebrny.

 

Opracowała Redakcja Portalu "Świat Czarnego Teriera"

 

Jeśli jesteście Państwo w posiadaniu czernysza o niestandardowym umaszczeniu bardzo prosimy o nadesłanie jego zdjęć wraz z informacjami o psie/suce, a z przyjemnością umieścimy je na naszej stronie. Nasz e-mail.

 

Dear reader if you are owner or breeder BRTs in other color than black and you would like to add pictures of your BRT's to our article please send pictures to us by e-mail with all information about male/female.

 

*serdeczne dziękujemy wszystkim osobom, które udostępniły zdjęcia do powyższego artykułu, a w szczególności pani Annie Koszowskiej, pani Leslie Wooldridge, pani Agnes Szilagyi, pani Annie Terentievej, pani Tali Lin, pani Tatianie Isaeevej i pani Reginie Bauman. Heartfelt thanks to all who have provided pictures to this article.

** w artykule wykorzystano fragment książki p. P. Spotan "Willa Taira. Moja przygoda z Czarnym Terierem", 2011.

 

 

Copyright by Świat Czarnego Teriera. All Rights Reserved.

Kopiowanie ze strony zdjęć, grafiki, treści i innej zawartości Portalu Świata Czarnego Teriera, bez zgody właściciela jest zabronione.

Projekt i wykonanie Narodziny Gwiazdy

Stronę najlepiej oglądać w rozdzielczości 1024 x 768