O Rasie

Pochodzenie

Zdrowie

Żywienie

Psychika

 Szkolenie

Hodowla

Szczenięta

Pielęgnacja

Wystawy

Statystyka

Biblioteka

Ranking

Galeria

Kynologia

Prawo

Pobieralnia

S.O.S

Rozmaitości

Linkownia

 

Dogoterapia - Pan Pies - kojący balsam na rany ciała i duszy...

 

1. Co to jest "Dogoterapia"?

Dogoterapia (ostatnio również znana pod takimi nazwami jak canisterapia oraz kynoterapia) to metoda wykorzystująca wpływ specjalnie wyszkolonego psa terapeuty, przy współudziale jego przewodnika na rehabilitację osób ze specyficznymi dysfunkcjami fizycznymi, psychicznymi czy intelektualnymi. Oddziaływanie jej polega na wszelkich formach kontaktu fizycznego oraz emocjonalnego z psem, co może poprawić jakość życia człowieka na każdym jego etapie.

 

2. Skąd się wzięła w Polsce dogoterapia?

Termin "dogoterapia" (z ang. dog - pies i therapy - terapia), jako pierwsza w Polsce wprowadziła w 1996 roku Maria Czerwińska, znana treserka zwierząt grających w filmach i telewizji. Dziewięć lat wcześniej, w 1987 roku, Maria Czerwińska pracowała na planie filmu "Widzę", dokumentu w reżyserii Bogdana Dziworskiego, poświęconego niewidomym dzieciom. Jej zadaniem było przygotowanie gęsi do występu na planie. Wraz z nią na planie filmowym znalazły się półroczna wówczas Cze-Ne-Ka, suka rasy alaskan malamute, która przygotowywana była do gry w serialu "Janka" w reżyserii Janusza Łęskiego, oraz dog niemiecki, Arika. Podczas pracy na planie tego filmu Maria Czerwińska poznała uczniów ośrodka szkolno-wychowawczego dla niewidomych dzieci w podwarszawskich Laskach, którzy mieli wystąpić jako aktorzy w tym filmie. Przygotowując zwierzęta do zagrania w filmie Maria Czerwińska zauważyła, że niewidome dzieci z entuzjazmem i wielką serdecznością reagują na kontakt ze zwierzętami. To był w zasadzie bodziec, który zapoczątkował całą przygodę z dogoterapią. Cze-Ne-Ka została pionierem wśród psów terapeutów działających pod nadzorem Marii Czerwińskiej. W 1991 roku z jej inicjatywy powstał pierwszy w Polsce Sportowy Klub Psów Zaprzęgowych CZE-NE-KA, który siedem lat później przekształcił się w Fundację Przyjaźni Ludzi i Zwierząt CZE-NE-KA z siedzibą w Warszawie.
Od 2004 roku Fundacja bierze udział w międzynarodowym programie Unii Europejskiej, polegającym na przygotowywaniu przyszłych dogoterapeutów i trenerów psów asystujących. Fundacja "CZE-NE-KA" jest koordynatorem programu na Polskę, natomiast koordynatorem całego projektu jest Hiszpańska Organizacja Psów Asystujących (Asociacion Espanola de Perros de Asistencia). W projekcie uczestniczą m.in. Polska, Włochy i Norwegia. Od 2007 roku w dniu 15 czerwca obchodzony jest Ogólnopolski Dzień Dogoterapii.

 

3. Czy dogoterapeuta to już zawód?

W Dzienniku Ustaw 2010 nr 82 poz. 537 pojawił się wpis w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności na potrzeby rynku pracy oraz zakresu jej stosowania, a dotyczący między innymi zawodu Kynoterapeuta (dogoterapeuta). Zawód został usytuowany w grupie wielkiej 3 - TECHNICY I INNY ŚREDNI PERSONEL
Grupa duża 32 - Średni personel do spraw zdrowia
Grupa średnia 323 - Praktykujący niekonwencjonalne lub komplementarne metody terapii
Grupa elementarna 3230 - Praktykujący niekonwencjonalne lub komplementarne metody terapii
323007 Kynoterapeuta (dogoterapeuta).

Tak więc od 2010 roku mamy oficjalnie w Polsce nowy zawód :-).

 

4. Kto w Polsce patronuje dogoterapii?

W Polsce brak jest jeszcze uregulowań prawnych, które porządkowałyby i precyzowały wymagania, jakie spełniać powinni terapeuci oraz psy terapeutyczne. Terapią zajmują się osoby fizyczne, najczęściej są to miłośnicy psów oraz fundacje posiadające różniące się między sobą wymagania i procedury pracy.

W 2004 roku z inicjatywy przedstawicieli organizacji terapeutycznych powstał Polski Związek Dogoterapii (PZD), który do dziś zrzesza 4 Fundacje: Fundację Pomocy Niepełnosprawnym "AMA CANEM", Fundację Terapeutyczną "CANE PRO HUMANO", Fundację Przyjaźni Ludzi i Zwierząt "CZE-NE-KA" oraz Fundację Terapeutyczną "PIES DLA STASIA". W roku 2006 powstało Polskie Towarzystwo Kynoterapeutyczne (PTK), dla którego organizacjami partnerskimi są min. Fundacja Pomocy Osobom Niepełnosprawnym "AMI", Fundacja Kynoterapeutyczna "WŁAŚNIE TAK!" i Stowarzyszenie Na Rzecz Promocji Dogoterapii "NIEWIDZIALNA ŁAPA". Polski Związek Dogoterapii oraz Polskie Towarzystwo Kynoterapeutyczne nie narzuca swoich standardów innym organizacjom, jak i osobom prywatnym w nich niezrzeszonych. Wachlarz możliwości szkoleń psów i przewodników stopniowo się powiększa, zasób wiedzy i dostęp do niej z każdym miesiącem jest coraz bardziej zadowalający, co pozwala żywić nadzieję, iż rozwój tej dziedziny jest na dobrej drodze.

 

5. Gdzie szukać pomocy?

Pierwsze kroki warto skierować do organizacji zajmujących się dogoterapią, należą do nich min:

- Fundacja Ama Canem (Łódź);

- Fundacja Dogolandia (Wrocław);

- Fundacja dogoterapeutyczna "Husky team" (Korczyna, woj. małopolskie);

- Fundacja Dogtor (Gdynia i filia Warszawa);

- Fundacja Kynoterapeutyczna "AMI" (Łódź);

- Fundacja Kynoterapeutyczna "Właśnie Tak !" (Bydgoszcz);

- Fundacja "Jak Mleczna czekolada" (Częstochowa);

- Fundacja Naturalnej Przyjaźni "Psie Serce" (Kotowice, woj. łódzkie);

- Fundacja "Pomocna Łapa" (Łochów , woj. mazowieckie);

- Fundacja Pomocy Terapeutycznej "Cane Pro Humano" (Bydgoszcz);

- Fundacja Przyjaźni Ludzi i Zwierząt "CZE-NE-KA" (Warszawa);

- Fundacja "Razem Łatwiej" (Warszawa);

- Fundacja Terapeutyczna ''Pies dla Stasia" (Warszawa);

- Stowarzyszenie Zwierzęta Ludziom (Warszawa-Wesoła).

Pełną listę wraz z lokalizacją na mapie znajdziecie TUTAJ.

 

6. Jakie możemy wyróżnić formy zajęć zaliczanych do dogoterapii?

Dogoterapia w Polsce tak na prawdę dopiero rozwija skrzydła i wzoruje się na standardach, które zostały opracowane poza granicami Polski. W tym min. w USA przez Amerykańskie Delta Society oraz Europejskie Assistance Dogs Europe.

Formy zajęć zdefiniowane przez Towarzystwo Delta Society (USA):

AAA - Aktywne spotkania z udziałem zwierząt (Animal Assisted Activities)

dostarczają możliwości motywacyjnych, edukacyjnych i rekreacyjnych lub terapeutycznych korzyści podnoszących jakość życia. Cechy charakterystyczne AAA:
- cele terapeutyczne nie są planowane z wizyty na wizytę;
- wolontariusze i terapeuci nie są zobowiązani do prowadzenia dokładnych notatek;
- przebieg wizyty jest spontaniczny i trwa tak długo, jak jest to konieczne;
- zajęcia prowadzone są w formie grupowej.

AAT - Terapia z udziałem zwierząt (Animal Assisted Therapy)

to działanie terapeutyczne mające określony cel, w którym zwierzę spełniające określone kryteria jest integralną częścią procesu leczenia. AAT jest planowane, aby spowodować poprawę w fizycznym, społecznym, emocjonalnym i poznawczym funkcjonowaniu człowieka. AAT przeprowadza się grupowo, indywidualnie lub naprzemiennie. Cechy charakterystyczne AAT:
- określone są cele i zadania dla każdego uczestnika;
- proces jest dokumentowany i rozwijany;
- postęp jest mierzalny.

Europejskie stowarzyszenie ADEu zdefiniowało formy AAA i AAT nieco odmiennie oraz wprowadziło dodatkową formę:
AAE (Animal Assisted Education)

jest celowym zabiegiem, w którym zespół zwierzę – opiekun, spełniający specyficzne kryteria, stanowi integralny element programu opracowanego w celu polepszenia funkcji poznawczych człowieka. AAE winna być kierowana lub prowadzona przez profesjonalnego wychowawcę odpowiedniej specjalności, w ramach jego praktyki zawodowej. AAE może być stosowana w różnych miejscach, może być grupowa, lub indywidualna i może być stosowana do osób w różnym wieku. Proces ten winien być dokumentowany i oceniany.
Ponieważ pomimo takich samych nazw (AAA, AAT) definicje podstawowych form kynoterapii są różne Polskie Towarzystwo Kynoterapeutyczne zaproponowało polską terminologię form terapii:
Spotkanie z psem (SP)

zajęcia z psem, które mają na celu stworzenie pozytywnego kontaktu pomiędzy uczestnikami, a psem.
W trakcie spontanicznej, radosnej zabawy (ukierunkowanej przez prowadzącego) uczestnicy przyzwyczajają się do kontaktu z psem, głaszczą go, wydają polecenia. Zajęcia SP mają za zadanie dostarczenie uczestnikom pozytywnego ładunku emocjonalnego, satysfakcji z obcowania z psem, przełamują lęki w kontaktach z otoczeniem, stymulują rozwój zmysłów i postrzegania, pozwalają oderwać się od otaczającej ich rzeczywistości. W zależności od potrzeb podopiecznych i możliwości placówki mają formę spotkań indywidualnych lub pracy grupowej. Mogą odbywać się w formie spotkań jednorazowych lub zajęć cyklicznych. Czas trwania zwykle nie jest jednoznacznie określony. Zajęcia SP nie wymagają prowadzenia dokumentacji.
Edukacja z psem (EP)

zajęcia mają na celu usprawnienie sfery intelektualnej i poznawczej dziecka, co wymaga odpowiedniego przygotowania (scenariusza) oraz wiedzy i umiejętności osób prowadzących wykraczających poza ramy SP.
Dlatego wyodrębniono je w oddzielnej formie. Zajęcia zwykle odbywają się w przedszkolach i szkołach. Pies używany jako "pomoc naukowa", motywuje do nauki i poprzez stworzenie przyjaźniejszych warunków zwiększa możliwości przyswojenia wiedzy. Dziecko chętniej zapamiętuje treści, których bohaterem jest jego nowy przyjaciel – pies. EP pomaga również dzieciom o obniżonej percepcji lub niechęci (z różnych powodów) do przyswajania wiedzy i przebywania w szkole. Zajęcia prowadzone są w grupach (klasach) lub indywidualnie. Mają określony scenariusz realizujący program nauczania. Wskazana jest ewaluacja i dokumentacja zajęć, szczególnie w przypadku zajęć indywidualnych.
Terapia z psem (TP)

jest to zestaw ćwiczeń ukierunkowanych na konkretny, zaplanowany cel rehabilitacyjny, do których układana jest metodyka w porozumieniu z rehabilitantem lub lekarzem prowadzącym.
Charakteryzuje się indywidualnym podejściem do każdego uczestnika, jego możliwości i potrzeb. TP jest w pełni dokumentowana: każdy uczestnik ma założoną kartę informacyjną i kartę przebiegu zajęć, w której wpisujemy rodzaj prowadzonych ćwiczeń oraz ich efekty. Pozwala to na okresowe sprawdzenie skuteczności i doboru metod. TP jest systemem rozwijalnym tzn. w miarę postępów w rehabilitacji stosujemy stopniowanie trudności. Najkorzystniejszą formą TP są zajęcia indywidualne lub w bardzo małych grupach - zwykle nie więcej, niż 3 osoby.

 

7. Kto może skorzystać z pomocy psiego terapeuty?

Metoda ta w zasadzie nie stawia żadnych ograniczeń. Zanotowano doskonałe działanie zarówno u dzieci, jak i osób starszych.

 

8. Kiedy warto sięgnąć po tą metodę?

Najczęściej metoda ta jest wykorzystywana, w przypadku wykrycia różnego rodzaju zaburzeń psychicznych, czy behawioralnych, ale także w przypadku różnych ułomności fizycznych, chorób czy też urazów doznanych w skutek wypadków, których skutki przekładają się na samopoczucie psychiczne pacjenta. Szczególnie polecana jest przy:
- mózgowym porażeniu dziecięcym;
- różnego rodzaju nerwicach;

- ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder, czyli Zespół nadpobudliwości psychoruchowej);

- autyzmie;

- zespole Downa;

- zespole Aspergera;

- zaburzeniach lękowych;

- zaburzeniach nastroju;

- zaburzeniach na tle emocjonalnym;

- niedowładach kończyn;

- szeroko rozumianej rehabilitacji dzieci i dorosłych;

- zaburzeniach mowy lub problemach ze wzrokiem;

- trudnościach w szkole;

- szeroko rozumianych problemach adaptacyjnych (np. interakcje pomiędzy rówieśnikami, rodziną itp.).
 

9. Czy każdy pies może zostać psim terapeutą?

Wybór psa do pracy terapeutycznej od samego początku powinien być dokonany świadomie i bardzo odpowiedzialnie. Od lat toczą się spory o to, która z ras jest lepsza, gorsza, a która nie nadaje się w ogóle. Tak na prawdę nie ma jednej uniwersalnej. Od razu napiszemy, że nie każdy pies, bez względu na to jakiej będzie rasy może sprostać temu zadaniu. Odgórnie spora część polskich organizacji wyklucza psy z grupy ras bojowych i stróżujących. Wiele osób żyje w przekonaniu, że najlepsze do tego typu zadania są labradory...., a tu zapewne zaskoczymy co poniektórych, bowiem w dogoterapii wykorzystywane są psy różnych ras. Niektóre rasy ze względu na łagodne usposobienie i uzyskane w wyniku hodowli pożądane cechy charakteru, takie jak chęć do współpracy z człowiekiem, pasja do aportowania, wyższa wytrzymałość na stres, łatwość uczenia się uznane są za bardziej predysponowane do tego zajęcia. Zwyczajowo najbardziej preferowane rasy psów pracujących z ludźmi niepełnosprawnymi to: Golden Retriviery, Nowofundlandy, Border Collie, Labradory, Cocker Spaniele, Cavalier King Charles Spaniele, Mopsy, Pudle, Flat Coated Retriviery, Berneńskie Psy Pasterskie itd. Pamiętajmy, jednak, że nie ma rasy "zaprogramowanej" i idealnej do dogoterapii. Nie ma! A nawet wśród psów "predysponowanych" trzeba szukać tego naj, jak igły w stogu siana. Tajemnica sukcesu leży u samych podstaw. Zaczyna się już w momencie wyboru hodowli, z której będzie pochodził przyszły pies terapeuta. Doboru rodziców, analizy ich drzewa rodowego, charakterów, temperamentów, sposobu odchowania i socjalizacji szczenięcia na pierwszych etapach życia, a potem prawidłowego wychowania i ułożenia, jakie zafunduje psu jego przewodnik.  Dlatego wbrew obiegowym opiniom i biorąc pod uwagę to, co napisaliśmy wyżej w dogoterapii pracują również psy następujących ras: Setery Irlandzkie, Sznaucery, Logotto Romagnolo, Owczarki Środkowoazjatyckie czy Czarne Teriery.

 

10. Czy dogoterapia to zajęcie dla każdego człowieka?

Przewodnik Psa Terapeuty - to osoba, która pracuje i zarazem szkoli Psa Terapeutę. Tak więc pies i człowiek stanowią nierozerwalny tandem, nie tylko podczas ćwiczeń i pracy, ale przede wszystkim w życiu codziennym. Aktualnie poza prowadzonymi kursami nie ma żadnych szkół, kierunków studiów itp., których ukończenie dawało by gwarancję bycia "specem od dogoterapii". Tak na prawdę tym zajęciem parają się osoby, o szerokim spektrum wykształcenia, których losy zostały powiązane z psami. Tak czy inaczej chcąc pracować z psem podstawowa wiedza z zakresu kynologii, psiego behawioru i szkolenia jest w zasadzie niezbędna. Ale przecież ten współgrający zespół ma nieść pomoc potrzebującym, zatem przydałoby się chociaż minimum wiadomości z określonych dziedzin (fizjoterapia, logopedia, pedagogika, psychologia), by móc prawidłowo poruszać się w obrębie tego zagadnienia. Naturalnie nikt nie jest omnibusem i specjalistą, z aż tak szerokiego wachlarza dziedzin, dlatego przede wszystkim światły umysł, chęć uczenia się i czerpania wiedzy od bardziej doświadczonych jest tutaj priorytetowa. Pies Terapeuta i jego Przewodnik, tworzą zespół, który na zajęciach dodatkowo będzie współpracował ze specjalistami z danej dziedziny np.: terapeutą, pedagogiem, rehabilitantem lub psychologiem. Z oczywistych względów preferowane są osoby o wysokim progu kultury osobistej, które cechuje szczególna wrażliwość na ludzkie cierpienie, których z psem łączą nadzwyczaj dobre relacje i w końcu takie, które chcą i mają czas na to, by wciąż podnosić swoje kwalifikacje, uczyć się, by w rezultacie móc nieść pomoc innym. Pierwszym krokiem w kierunku prowadzenia kynoterapii będzie więc odnalezienie właściwej organizacji zajmującej się dogoterapią, posiadanie psa mogącego pracować, jako psi terapeuta, ukończenie odpowiedniego kursu wolontariusza kynoterapii i spełnienie innych wymogów stawianych przez daną organizację. 

 

11. Czy wielkość i wygląd psa ma znaczenie?

W zasadzie ani wygląd , ani wielkość psa, kolor, czy długość okrywy włosowej nie gra żadnej roli. W dogoterapii wykorzystane są rasy duże i małe. Wszystko zależy od tego z jakim konkretnie pacjentem przyjdzie psu pracować. Niektórzy ludzie bardziej lgną do psów małych, bo boją się dużych, a czasami duży kudłaty miś wzbudza więcej sympatii i łatwiej jest nawiązać nić porozumienia,  pomiędzy psim terapeutą, a pacjentem.

 

12. Jakim cechami powinien się wyróżniać psi kandydat na dogoterapeutę?

Naturalnie najważniejszy jest charakter. Pies musi być zrównoważony psychicznie, spokojny, pozbawiony zachowań agresywnych, z pasją służenia człowiekowi. Jego sposób bycia winien być przyjazny, nie tylko w stosunku do drugiego człowieka, ale również pies taki powinien wykazywać się nienaganną tolerancją w stosunku do innych zwierząt. Dodatkowo powinien wyróżniać się łatwością i szybkością uczenia nowych rzeczy. Otwartość, towarzyskość i tryskająca radość to nieodzowne atuty przyszłego psiego terapeuty. Odpowiednio pokierowany nie powinien wykazywać negatywnych reakcji na ból, gwałtowne ruchy, krzyk, hałas. Pies powinien być zdrowy, czysty i zadbany, regularnie szczepiony, odrobaczany i zabezpieczany przeciwko insektom.

 

13. Jakie formalne wymogi musi spełnić pies, by mógł oficjalnie zostać uznany za psiego terapeutę?

Po wstępnym wyselekcjonowaniu psa na podstawie opisanych cech behawioru i temperamentu w punkcie 11 musi on w wieku minimum 12 miesięcy, zdać egzamin kwalifikacyjny, następnie przejść ze swoim opiekunem odpowiednie szkolenie i na zakończenie zdać egzamin. Uwaga ! uprawnienia psa terapeuty dla danego zwierzęcia są ważne tylko z osobą, która wraz z psem podchodziła do egzaminu (przewodnik psa). Przygotowania można, a nawet powinno się rozpocząć już dużo wcześniej. Praktycznie sukces powodzenia całej misji zaczyna się już w momencie wyselekcjonowania szczenięcia do danej pracy. Następnie powinno ono być odpowiednio socjalizowane z człowiekiem i otoczeniem. Kilkunastotygodniowe może już uczęszczać na zajęcia do Psiego Przedszkola.

 

14. Czy istnieją, jakieś podziały i stopnie wyszkolenia psa terapeuty?

W zasadzie każda organizacja zajmująca się szkoleniem psich terapeutów posiada odrębne regulaminy i programy z tego zakresu. I tak np. PTK wprowadziło podział ze względu na stopień wyszkolenia psy na 3 klasy:

- pies pierwszego kontaktu (K-A)

zdanie przez psa egzaminu psa pierwszego kontaktu umożliwia jego udział w zajęciach typu Spotkanie z psem (SP), Edukacja z psem (EP) oraz dopuszczenie psa do uczestniczenia w nieskomplikowanych zajęciach terapeutycznych (TP). Psy pierwszego kontaktu powinny uczestniczyć w takich zajęciach terapeutycznych, w których ich tylko podstawowe przygotowanie nie wpłynie negatywnie na przebieg rehabilitacji\terapii;
- pies terapeutyczny klasy pierwszej (K-I)

zdanie przez psa egzaminu klasy pierwszej pokazuje, że jego umiejętności spełniają wymagania dopuszczenia do regularnej pracy jako pies terapeutyczny;
- pies terapeutyczny klasy drugiej (K-II)

zdanie przez psa egzaminu klasy drugiej pokazuje, że jego umiejętności umożliwiają Przewodnikowi pracę ze znacznie szerszym spektrum i cięższymi przypadkami rehabilitacji\terapii.

 

15. Gdzie najczęściej odbywają się zajęcia terapeutyczne?

To w zasadzie sprawa do ustalenia pomiędzy zainteresowanymi stronami. Zajęcia takie mogą być prowadzone w większych grupach lub indywidualnie zgodnie z potrzebami danej osoby. W zależności od wyboru metody z zakresu działalności AAA, AAT, AAE zajęcia mogą się odbywać w szpitalu, w gabinecie psychologa, psychiatry, logopedy, w szkołach i przedszkolach oraz innych placówkach edukacyjno-integracyjnych, imprezach plenerowych itd.

Przygotowała Redakcja Portalu

 

Źródła:

http://www.assistancedogseurope.org

http://www.kynoterapia.eu/

http://www.pzd.free.ngo.pl/

http://pl.wikipedia.org

 

 

Copyright by Świat Czarnego Teriera. All Rights Reserved.

Kopiowanie ze strony zdjęć, grafiki, treści i innej zawartości Portalu Świata Czarnego Teriera, bez zgody właściciela jest zabronione.

Projekt i wykonanie Narodziny Gwiazdy

Stronę najlepiej oglądać w rozdzielczości 1024 x 768