O Rasie

Pochodzenie

Zdrowie

Żywienie

Psychika

 Szkolenie

Hodowla

Szczenięta

Pielęgnacja

Wystawy

Statystyka

Biblioteka

Ranking

Galeria

Kynologia

Prawo

Pobieralnia

S.O.S

Rozmaitości

Linkownia

 

Osteodystrofia przerostowa

 

WSTĘP

 

Osteodystrofia przerostowa, gnilec, (Hypertrophic Osteodystrophy HOD) - jest chorobą rozwojową kości o niepoznanej jak dotąd etiologii, która przejawia się zaburzeniem przenikania sieci naczyń włosowatych z przynasad kości długich (miejsce połączenia nasady kości długiej z jej trzonem) do chrząstki nasadowej, w skutek czego dochodzi do patologicznych zmian w strefie zwapnienia chrząstki, które przyczyniają się do zaburzenia procesu kostnienia kości, a następnie prowadzą do martwicy i w efekcie zapalenia kości gąbczastej. Zmiany wzrostowe kości charakteryzują się licznymi nieprawidłowościami w obrębie połączeń chrzęstno-kostnych, które objawiają się pogrubieniem okolic nasad i obrzękiem tkanek miękkich otaczających nasady kości. Schorzenie to diagnozowane jest przede wszystkim u młodych, szybko rosnących, dużych i olbrzymich ras psów. W większości przypadków zmiany chorobowe stwierdzane są w przynasadach kości długich kończyn przednich lub w przynasadach kości długich kończyn przednich i tylnych.

 

Choroba została opisana po raz pierwszy w europejskiej literaturze weterynaryjnej w 1935 roku przez P. Collett, początkowo jako choroba Barlowa a później jako choroba Moellera-Barlowa. Wśród innych mniej znanych nazw w literaturze pojawiają się jeszcze następujące określenia tego schorzenia: idiopatyczna osteodystrofia, psi szkorbut szkieletowy, osteodystrofia II i osteopatia przynasad, ale współcześnie powszechnie stosowane są następujące nazwy: osteodystrofia przerostowa lub w Polsce: gnilec.

 

A, B, C ANATOMII …

 

 

KOŚCI

 

1. szczęka 17. kości śródręcza
2. żuchwa 18. kości palców ręki
3. kość ciemieniowa 19. żebro II
4. kręg szczytowy 20. żebro VIII
5. kręg obrotowy 21. mostek
6. kręg szyjny IV 22. chrząstki żebrowe
7. kręg szyjny VI 23. kość miedniczna
8. kręg piersiowy X 24. kość udowa
9. kręg lędźwiowy III 25. kość piszczelowa
10. kość krzyżowa 26. kość strzałkowa
11. kręgi ogonowe 27. kości stępu
12. łopatka 28. kości śródstopia
13. kość ramienna 29. kości palców stopy
14. kość promieniowa 30. trzeszczki mięśnia brzuchatego łydki
15. kość łokciowa 31. rzepka
16. kość nadgarstka  

 

STAWY

 

A. staw barkowy B. staw łokciowy C. staw nadgarstkowy
D. staw biodrowy E. staw kolanowy F. staw skokowy

 

Budowa i skład chemiczny kości długich

W grupie kości długich rurowatych znajdują się m.in. kości kończyny piersiowej (kość ramienna, kość łokciowa i kość promieniowa) oraz kości kończyny miedniczej (kość udowa, kość piszczelowa i kość strzałkowa). W drodze ewolucji zarówno budową, jak i właściwościami fizycznymi kości długie kończyn przystosowały się do pełnienia funkcji podporowej dla szkieletu osiowego oraz wraz ze stawami, więzadłami, mięśniami itp. narządami stanowią pewien rodzaj dźwigni wprowadzającej zwierzę w ruch. W dużym uproszczeniu możemy kończyny przyrównać do słupków, które są odpowiedzialne za przenoszenie ciężaru całego ciała zwierzęcia. Ich długość znacznie przewyższa ich szerokość oraz grubość. Podstawowy plan budowy kości długiej rurowatej młodego zwierzęcia obejmuje trzon, przynasady oraz nasady i odrostki. Każda kość zbudowana jest z tkanki kostnej, czyli rodzaju tkanki łącznej podporowej. Wyróżniamy dwa rodzaje tkanki kostnej tj. grubowłóknistą (splotowatą) i drobnowłóknistą (blaszkowatą). Tkanka kostna grubowłóknista (splotowata) jest pierwszym rodzajem tkanki kostnej, która pojawia się w rozwoju kości w życiu płodowym i obecna jest w pierwszym etapie życia pozapłodowego tj. w okresie wzrostu kości, stanowiąc zawsze pierwsze nowo wytworzone pokolenie kości. U dorosłego zwierzęcia można ją znaleźć w nielicznych miejscach. Tkanka kostna drobnowłóknista (blaszkowata) jest dojrzałą formą tkanki kostnej, która ma strukturę blaszkowatą i może mieć postać zbitą (zewnętrzna warstwa kości o bardzo spoistej istocie) i leżącą tuż pod nią warstwę gąbczastą (utkana z delikatnych beleczek i blaszek kostnych). Docelowo to tkanka kostna drobnowłóknista (blaszkowata) występuje m.in. w kościach długich. Warstwy zbita i gąbczasta pod względem grubości układają się w kości nierównomiernie, aczkolwiek z zachowaniem płynności przejścia z miejsc grubszych w cieńsze. Substancja zbita jest najgrubsza w obrębie trzonu i jej grubość maleje w  kierunku nasad, gdzie staje się najcieńsza. W skład tkanki kostnej wchodzą: komórki (osteoblasty - komórki kościotwórcze, osteocyty - dojrzałe komórki kostne powstające z osteoblastów w wyniku ich mineralizacji i osteoklasty - komórki kościogubne) oraz istota międzykomórkowa składająca się z części organicznej (osteoidu) i części nieorganicznej (soli mineralnych). Ostateczny skład chemiczny tkanki kostnej uzależniony jest od wielu czynników m.in. wieku zwierzęcia, sposobu odżywiania, utrzymania itd. W tkance kostnej grubowłóknistej (splotowatej) jest stosunkowo więcej osteocytów i osteoidu w porównaniu z substancją nieorganiczną. Dlatego też kości młodych zwierząt są mniej zmineralizowane i zawierają więcej wody. Tkanka kostna dorosłego psa zwiera w przybliżeniu 30% związków organicznych (20% białka i 10% tłuszczu), ok. 50-60% związków mineralnych i ok. 10-20% wody. Składnik organiczny z punktu morfologicznego stanowią komórki (ok. 5% masy tkanki kostnej) oraz substancja międzykomórkowa (ok. 25% masy tkanki kostnej). 99% substancji masy międzykomórkowej stanowi kolagen, a 1% stanowi istota podstawowa, w skład której wchodzą glikozaminoglikany (mukopolisacharydy), białka, lipidy i peptydy. Składniki mineralne kości tworzą przede wszystkim: fosforan wapnia (ok. 85%), węglan wapnia (ok. 13%) i fosforan magnezu (ok. 2%) oraz w mniejszych ilościach: chlorek i fluorek wapnia oraz sód i potas. Kość zawiera również niewielkie ilości cynku, miedzi i manganu. Wapń stanowi 38% masy kostnej, fosfor 19%, a magnez 0,7%.  Fosforan wapnia występuje w kościach głównie w postaci hydroksyapatytu.

 

Zewnętrzna powierzchnia kości jest pokryta włóknistą błoną - okostną, a wewnętrzna powierzchnia (od strony jamy szpikowej z wyjątkiem powierzchni stawowych) - śródkostną. Okostna zawiera naczynia krwionośne, nerwy i komórki kościotwórcze, które w przypadku złamania przyczyniają się do regeneracji kości, wytwarzając kostninę. Naczynia odżywiające kość przenikają od okostnej przez kanały wnikające do kanałów osteonów (podstawowy składnik strukturalny i czynnościowy tkanki kostnej zbitej). Zaś naczynia przeznaczone do odżywiania szpiku kostnego wnikają do jamy szpikowej przez kanał odżywczy. Nerwy wnikają do kości wraz z naczyniami. Trzon kości długiej jest dość sztywną strukturą przypominającą wyglądem rurę, którą tworzy istota zbita. W swym wnętrzu trzon mieści obszerną jamę szpikową wypełnioną szpikiem kostnym. Szpik kostny jest silnie ukrwioną, miękką tkanką o gąbczastej strukturze. Podstawową jednostką budulcową szpiku kostnego jest tkanka siateczkowata pochodzenia mezenchymalnego (rodzaj tkanki łącznej) oraz naczynia włosowate charakteryzujące się cienkimi ściankami i zatokowymi poszerzeniami. Elementy siateczki tworzą specyficzną sieć, w której oczkach zawieszają się komórki występujące w szpiku. W czasie rozwoju płodowego wszystkie kości zawierają szpik kostny czerwony, który staje się dominującym źródłem ciałek krwi u płodu pod koniec ciąży. W skład szpiku czerwonego wchodzą naczynia krwionośne oraz komórki macierzyste zrębu i komórki krwiotwórcze zrębu. Komórki macierzyste zrębu tworzą zespół prekursorów dla komórek tłuszczowych, fibroblastów, osteoblastów, komórek śródbłonka. Natomiast część krwiotwórcza zrębu tworzy krwinki czerwone, prekursorzy limfocytów, monocyty, makrofagi, granulocyty i płytki krwi. Tuż po porodzie i w pierwszych tygodniach życia ten rodzaj szpiku nadal jest obecny we wszystkich kościach, ma wysycone czerwone zabarwienie i intensywnie wytwarza ww. komórki oraz elementy morfotyczne krwi. Fizjologicznie u młodych psów w szpiku przeważają komórki krwi (ok. 75 %). W trakcie rozwoju zwierzęcia szpik zmienia barwę na jasnoróżową. Z biegiem czasu czerwony szpik przekształca się w szpik żółty, który powstaje w wyniku systematycznego odkładania się w nim tłuszczu. U zwierząt dorosłych ilość komórek tłuszczowych i komórek krwi zawartych w szpiku jest mniej więcej równa, a u zwierząt starszych dominują komórki tłuszczowe (ok. 75%). Szpik żółty jest hematologicznie nieczynny tzn. nie wytwarza komórek krwi. Jednak u zwierząt dorosłych w sytuacjach nagłej potrzeby szpik żółty może ulec przekształceniu w szpik czerwony. W zasadzie u zwierząt dorosłych szpik czerwony znajduje się jedynie w nasadach kości długich oraz w niektórych kościach płaskich i krótkich.

 

Końce bliższy i dalszy trzonu (nasady) przedłużają się w odcinki przynasadowe. Zarówno powierzchniowe (korowe) warstwy nasady, jak i przynasady tworzy istota zbita, a ich wnętrze zbudowane jest z substancji gąbczastej. Powierzchnia stawowa nasad pokryta jest warstwą chrząstki szklistej, noszącej nazwę chrząstki stawowej.

 

 

Wzrost kości długich

U młodych zwierząt pomiędzy trzonem, a nasadami znajduje się cienka warstwa chrząstki nasadowej, tworzącej płytkę nasadową (wzrostową), która umożliwia wzrost kości na długość. Chrząstka nasadowa składa się z tkanki chrzęstnej szklistej, która tworzona jest przez swoiście zróżnicowane komórki chrzęstne - chondrocyty. Komórki te leżą w jamkach, wśród substancji międzykomórkowej i rozproszone są w niej pojedynczo, względne położone są w małych skupiskach (po kilka razem). Odpowiedzialne są za syntezę substancji pozakomórkowej zwanej macierzą chrzęstną. Skład i budowa macierzy chrzęstnej decydują o właściwościach biologicznych i mechanicznych tkanki chrzęstnej. Głównymi składnikami macierzy chrzęstnej są agregaty proteoglikanów i włókna kolagenowe oraz występujące w niewielkiej ilości inne rodzaje białek. W połączeniu tworzą one uporządkowaną, trójwymiarową i gęstą sieć warunkującą integralność chrząstki oraz decydującą o jej właściwościach mechanicznych. W samej płytce nasadowej można wyróżnić klika warstw różnicujących się chondrocytów, gdzie zachodzą skomplikowane procesy prowadzące do formowania tkanki kostnej i przyrostu kości na długość. Kości długie rosną na długość dzięki stałym podziałom komórek chrząstki w tej części płytki nasadowej, która jest skierowana ku nasadzie. Natomiast w części płytki nasadowej skierowanej ku trzonowi kości następuje niszczenie chrząstki i odkładanie kości. W ten sposób płytka nasadowa przesuwa się, nie zmieniając swojej grubości, a jej przemieszczanie wyznacza tempo wzrostu kości na długość. Całkowity wzrost uwarunkowany jest czynnikami genetycznymi, które oddziaływają na siebie. Jednak, aby procesy wzrostowe mogły przebiegać prawidłowo muszą być spełnione liczne warunki dyktowane zarówno przez środowisko wewnętrzne organizmu, jak i zewnętrzne środowisko życia zwierzęcia.

 

Wzrost kości na długość pod wpływem hormonu wzrostu zapoczątkowuje rozplem komórek chrzęstnych mieszczących się w strefie wzrostowej (proliferacyjnej) chrząstki wzrostowej znajdującej się najbliżej nasady. Chondrocyty ulegają licznym podziałom i układają się jeden za drugim w pionowe kolumny rozdzielone przez podłużne przegrody zbudowane z macierzy chrzęstnej. Kolumny te przesuwają się w kierunku przynasady, a kolejne pokolenia chondrocytów przybierają spłaszczony kształt. W strefie hipertroficznej chrząstki nasadowej procesy mitotyczne ulegają zahamowaniu, a najstarsze chondrocyty, najpierw przyjmują kulisty kształt, a potem ulegają przerostowi (hipertrofii), w skutek gromadzenia glikogenu, lipidów i fosfatazy alkalicznej. W tym samym czasie między dość dużymi jamkami, w przegrodach podłużnych zaczynają się odkładać sole wapnia, co przygotowuje macierz chrząstki do wapnienia. Powstaje strefa zwapnienia, w której chrząstka ulega zwapnieniu, a chondrocyty degenerują i ulegają apoptozie (zaprogramowanemu biologicznie obumarciu). Zwapniała chrząstka tworzy rusztowanie, do którego od strony przynasad zaczyna wnikać sieć naczyń włosowatych wypełniających jamki pozostałe po zwyrodniałych chondrocytach. Wraz z naczyniami krwionośnymi wędrują komórki mezenchymalne, które przekształcają się w osteoblasty. Jednocześnie pojawiają się tutaj chondroklasty, które zaczynają niszczyć zwapniałą chrząstkę. Osteoblasty osadzają się na powierzchni części pozostałych i zwapniałych przegród podłużnych i zaczynają w tych miejscach odkładać osteoid (substancja organiczna zawierająca włókna kolagenu, białka niekolagenowe, proteoglikany i fosfolipidy). W miarę postępującej mineralizacji osteoblasty są otaczane osteoidem i przekształcają się w osteocyty leżące w jamkach. W ten sposób w strefie kostnienia budują pierwsze beleczki kostne (beleczki kierunkowe), zawierające resztki istoty międzykomórkowej chrząstki. Beleczki kostne powiększają się i zlewają, co prowadzi do wytworzenia tkanki kostnej grubowłóknistej, czyli splotowatej, która jest pierwszym pokoleniem wytworzonej tkanki kostnej i swoją budową znacznie różni się od późniejszych. Kość splotowata posiada dużą ilość osteocytów o bezładnym układzie oraz dużą ilość osteoidu w porównaniu do substancji nieorganicznych. Cechą najbardziej charakteryzującą tą tkankę kostną są włókna kolagenowe ułożone w grube pęczki o nieregularnym przebiegu. Ostatecznie kość ta niszczona jest przez osteoklasty i podlega resorpcji, a na jej miejsce osteoblasty wytwarzają blaszki kości drobnowłóknistej tworząc następne pokolenie kostne. Tak powstaje tkanka kostna gąbczasta zbudowana z blaszek kostnych, które w tym przypadku układają się luźno w nieregularnie ułożone beleczki kostne, pomiędzy którymi znajduje się szpik kostny. Całość tworzy strukturę podobną do gąbki - stąd nazwa tej tkanki kostnej.

 

 

Rosnąca kość stale powiększa swoją długość w skutek ustawicznej proliferacji chondrocytów warstwy rozrodczej chrząstki wzrostowej, ich przemieszczania się w kierunku przynasady, ich ciągłego procesu degeneracji po osiągnięciu strefy przygotowawczego wapnienia, a następnie kostnienia tej warstwy. Proces ten odbywa się, aż do momentu zaniknięcia chrząstki nasadowej. W podobny sposób rośnie nasada kości. W okresie wzrostu najgłębsza warstwa chrząstki stawowej jest chrząstką wzrostową. W jej warstwie stykającej się z właściwą chrząstką stawową namnażają się chondrocyty, które następnie przemieszczają się szeregami w kierunku nasady kości. W warstwie przylegającej do nasady powstaje płytka przygotowawczego wapnienia, na której podłożu zachodzą procesy kostnienia. Dzięki temu jednocześnie z wydłużaniem się trzonów powiększają się i wydłużają również nasady.

 

W momencie zakończenia procesu wzrastania kości na długość chrząstka nasadowa ulega przekształceniu w kość. Po zaniku chrząstki nasadowej pozostaje ślad w postaci podwójnej blaszki kostnej zwanej kresą albo linią nasadową. U psów najintensywniejszy wzrost kości odbywa się w ciągu pierwszych 10-ciu miesięcy życia. W ciągu następnych 2-3 miesięcy wzrost kości na długość zostaje znacznie zahamowany i ostatecznie chrząstka nasadowa zanika około 13-go miesiąca życia zwierzęcia.

 

Oprócz wzrostu na długość, kości oczywiście rosną również wszerz. Za proces ten odpowiadają komórki kościotwórcze (osteoblasty) znajdujące się na przylegającej do kości warstwie okostnej i komórki kościogubne (osteoklasty) zlokalizowane na przylegającej do kości warstwie śródkostnej. Wzrost kości odbywający się na grubość następuje poprzez odkładanie się kolejnych warstw kości od okostnej oraz poprzez przebudowę wewnętrznej struktury kostnej.

 

 

Aby kość mogła wzrastać na długość i grubość, muszą zachodzić jednocześnie procesy tworzenia i resorpcji (wchłaniania składników mineralnych) kości. Organizm rośnie i rozwija się. O tym jak intensywne są to procesy w okresie szczenięco-młodzieżowym może chociażby świadczyć fakt, iż szczenię czarnego teriera rosyjskiego rodzi się ze średnią wagą urodzeniową oscylującą w granicach 450-550 gram, a maluch bez problemu mieści się w dłoni dorosłego człowieka. Zaledwie po 8 tygodniach życia szczenię osiąga wagę w granicach 7-10 kilogramów, a wciągu następnych 8 miesięcy życia, w zależności od płci, zwiększy ją jeszcze 4-6 krotnie. Oprócz nabierania masy szczenię będzie również rosło, przybierając po kilka centymetrów miesięcznie, co ostatecznie u rocznego młodzika powinno przełożyć się na wzrost zgodny ze standardem rasy tj. suki 66-74 cm, zaś psy 70-78 centymetrów. Naturalnie  całkowity wzrost, jak również ostateczne zakończenie rozwoju kośćca jest uwarunkowane genetycznie, ale duży udział w prawidłowości wzrostu i rozwoju odgrywa również szeroko rozumiane środowisko. Przy sprzyjających warunkach rozwojowych okres wzrostu kości na długość zostanie zakończony, ale warto wspomnieć, że wbrew pozorom kość pozostanie bardzo aktywną tkanką i do końca życia zwierzęcia w kościach będzie zachodził proces zastępowania zużytej - słabszej tkanki kostnej, kością nową - bardziej odporną na obciążenia mechaniczne. W okresie szczenięcym i młodzieżowym dominuje proces budowy nad resorpcją (utratą) kości, tak że kilkuletnie zwierzę osiąga tzw. szczytową masę kostną. Jest ona genetycznie uwarunkowana. W okresie późniejszym tj. po wejściu w wiek seniora, w przebudowie kości zaczyna przeważać resorpcja nad syntezą, a kości stają się bardziej kruche. Proces przebudowy kości nazywany jest modelowaniem kości. Modelowanie kości usuwa drobne jej uszkodzenia oraz dostosowuje jej budowę do zmieniających się obciążeń działających na kość. Jest ono wynikiem harmonijnego współdziałania prekursorów osteoklastów z osteoblastami, w wyniku czego dochodzi do niszczenia, a następnie odbudowy kości w nowym kształcie. Współdziałanie osteoklastów i osteoblastów odbywa się za pośrednictwem ich błonowych glikoprotein.

 

Czynniki warunkujące prawidłowy rozwój i wzrost kości

Jeśli wszystko przebiegnie bez najmniejszych zakłóceń, to kości długie kończyn psa ukształtują się prawidłowo. Aby jednak proces ten mógł przebiec bezproblemowo ważne jest spełnienie licznych warunków dyktowanych przez środowisko życia zewnętrznego, jak i wewnętrznego. Wbrew pozorom pierwsze wytyczne w tym kierunku pojawiają się już w momencie zapłodnienia i rozwoju oraz przebiegu ciąży, stanu zdrowotnego i kondycji samej matki, jak i nie trudno się domyślić - ojca szczeniąt również.

 

W życiu płodowym szczenięcia kluczowe znaczenie odgrywa prowadzenie oraz żywienie suki. Powszechnie wiadomo, że nieprawidłowe żywienie matki, niektóre choroby matki oraz zatrucia przebyte w trakcie ciąży mogą wpływać ujemnie na rozwój płodów. Po urodzeniu dochodzi jeszcze jeden ważny element całej układanki, a mianowicie szeroko rozumiane środowisko, które odgrywa istotną rolę m.in. w kształtowaniu aparatu ruchu młodego organizmu.

Na wzrost i rozwój kości mają wpływ różne czynniki. Najkrócej rzecz ujmując są to:

  • genetyka:

    • predyspozycje genetyczne odziedziczone po przodkach;

    • spontaniczne mutacje powstałe w życiu płodowym;

    • wady wrodzone;

    • choroby wrodzone;

  • środowisko:

    • żywienie;

    • higiena utrzymania;

    • klimat;

    • nasłonecznienie;

    • naświetlenie;

    • ruch szczenięcia;

    • pielęgnacja;

    • zaburzenia hormonalne;

    • choroby nabyte;

    • urazy mechaniczne.

Czynnikami bezpośrednio regulującymi wzrost i rozwój kośćca są hormony. Czynniki środowiska zewnętrznego, jak i wewnętrznego oddziałując na podwzgórze stymulują lub hamują sekrecję hormonu uwalniającego hormon wzrostu, który reguluje wydzielanie somatotropiny przez przedni płat przysadki. Hormon ten stymuluje wytwarzanie przez wątrobę innego hormonu - somatomedyny, działającego na poziomie tkankowym. Somatomedyna przyspiesza procesy wzrostu pobudzając syntezę proteoglikanów, DNA i RNA w chrząstkach, syntezę białka, DNA i RNA w mięśniach oraz zwiększa wykorzystanie glukozy. Głodzenie lub niedożywienie skutecznie obniża działalność somatomedyny. Brak lub niedobór wydzielania hormonu wzrostu u szczeniąt prowadzi do karłowatości przysadkowej. Rozpatrując wzrost organizmu należy zwrócić uwagę, także na hormony tarczycy, które zwiększając zużycie tlenu i wzmacniając przemiany białkowe, węglowodanowe, mineralne oraz tłuszczowe w ustroju przyczyniają się do prawidłowego jego wzrostu i rozwoju. Warto wiedzieć, iż nadczynność tarczycy skutecznie przyspiesza rozwój kośćca z przedwczesnym zanikaniem chrząstek wzrostowych. Z innych hormonów, które warunkują prawidłowy wzrost i rozwój należy wymienić hormony sterydowe. Testosteron wydzielany w małych ilościach stymuluje wzrost, zwiększając zarówno procesy kostnienia w chrząstkach wzrostowych, jak i działanie somatotropiny. Jednak już jego nadmiar hamuje wpływ somatotropiny i przyspiesza zanikanie chrząstek wzrostowych. Estrogeny wpływają na wiele cech i funkcji organizmu, szczególnie suk, ale organizm samca również ich potrzebuje. Hormony te biorą udział w regulacji gospodarki wapniowej - zwiększają odkładanie wapnia w kościach oraz stymulują wzrost kości i chrząstek. Jednak już ich nadmiar wpływa hamująco na wzrost kośćca i przyspiesza zanikanie chrząstek wzrostowych. Hormony produkowane pod wpływem ACTH w warstwach pasmowatej i siatkowatej kory nadnerczy - glikokortykoidy - regulują przemiany białek, węglowodanów i tłuszczów. Nieprawidłowe wydzielanie glikokortykoidów powoduje opóźnianie wzrostu i rozwoju kośćca, poprzez zmniejszenie oddziaływania somatotropiny na chrząstkę wzrostową, co prowadzi do karłowatości.

 

Nie mniejszą rolę w procesie rozwojowym odgrywa również zachowanie wewnętrznej równowagi wapniowo-fosforanowej w organizmie, bowiem przebieg przemian mineralnych w kości uzależniony jest właśnie od gospodarki wapniowo-fosforanowej. Z kolei gospodarka ta zależy z jednej strony od podaży wapnia i fosforu w odpowiedniej dawce i wzajemnym stosunku ilościowym oraz od prawidłowego wchłaniania tych pierwiastków w przewodzie pokarmowym, z drugiej od wydalania tych pierwiastków z kałem i moczem oraz od potrzeb związanych ze wzrostem i rozwojem organizmu. Równowagę tego pierwiastkowego duetu dodatkowo uzupełniają, niektóre hormony i witamina D₃. Kościec zawiera 99% wapnia i 90% fosforu ustrojowego. Pierwiastki te występują w kośćcu w układzie 2:1. Organizm wchłania większą część wapnia w jelitach, skąd dostaje się on do surowicy krwi, płynu tkankowego i komórek. Nie wchłonięty z przewodu pokarmowego wapń wraz z wapniem endogennym wydalany jest z kałem lub przez nerki. W nerce wapń jest filtrowany przez kłębuszki, po czym następuje jego resorpcja zwrotna w kanalikach nerkowych. W następstwie tego w prawidłowych warunkach zaledwie tylko niewielka jego ilość jest wydalana wraz z moczem. Pula wapnia wewnątrzustrojowego zawartego w surowicy krwi, płynie pozakomórkowym i komórkach pozostaje w równowadze z szybko wymienianym wapniem z uwodnionej, zjonizowanej otoczki kryształów apatytu. Ustrojowa homeostaza wapnia jest utrzymywana za pośrednictwem układu regulacji hormonalnej, w której główną rolę odgrywa parathormon i kalcytonina. Oprócz tych hormonów swój udział w regulacji homeostazy wapnia mają również hormony wzrostu, tarczycy, płciowe, glikokortykoidy i witaminy. Szczególnie istotne znaczenie ma aktywna postać witaminy D (hormon 1,25(OH)2D), który jest głównym stymulatorem wchłaniania wapnia w jelitach. 80% fosforu ustrojowego znajduje się w kościach, a pozostałe 20% w innych narządach, tkankach i we krwi. fosfor wchłania się w jelicie cienkim, a warunkiem prawidłowej jego resorpcji jest zrównoważony stosunek wapnia do fosforu w pożywieniu. Zarówno nadmiar, jak i niedobór wapnia upośledza wchłanianie fosforu.

 

Jak widać z powyższych informacji poszczególne elementy tej skomplikowanej układanki zależą wzajemnie od siebie. Brak lub nadmiar któregokolwiek z ww. elementów pociągnie za sobą kaskadę różnorakich nieprawidłowości, które odbiją się nie tylko na samym funkcjonowaniu organizmu, ale z pewnością przyczynią się do powstawania różnych schorzeń i chorób, które nie ominą również układu ruchu psa.

 

Naturalnie kolejnymi niezbędnymi warunkami do prawidłowego wzrostu kości jest dobre krążenie krwi w okolicy chrząstek nasadowych, prawidłowe unerwienie i czynność kończyny. Obciążenia małe i umiarkowane pobudzają wzrastanie tkanek (kości chrząstki stawowej), a nadmierne działają szkodliwie (złamania zmęczeniowe, zwyrodnienie stawu). Jeśli długotrwały nacisk działa na rosnącą kość w jej osi długiej i przekracza jej indywidualny stopień tolerancji, to dojdzie do zahamowania rośnięcia kości na długość. Po raz pierwszy zjawisko to opisał Delpech. Przeprowadzono doświadczenia na zwierzętach, które wykazały, że stopień zahamowania rośnięcia kości jest proporcjonalny do:

  • fizjologicznej szybkości jej wzrastania;

  • wieku;

  • wielkości sił nacisku;

  • czasu trwania przeciążenia.

Im organizm młodszy, tym mniejszymi siłami zahamować można wzrastanie jego kości. W momencie gdy ustanie działanie nadmiernego obciążenia kości, wzrastanie może postępować normalnie lub w sposób wzmożony, pod warunkiem, że wskutek długotrwałego przeciążenia nie doszło do zaniku chrząstki nasadowej. Nadmierny, ale niesymetryczny ucisk chrząstki nasadowej powoduje nierównomierne zahamowanie rośnięcia, większe po stronie silniejszego ucisku. Mechanizm ten prowadzi do wygięcia osi kończyny. Kierunek zagięcia kątowego osi kończyny jest pochodną kierunku działania siły, a stopień jej zagięcia jest wynikiem wartości siły i czasu jej działania.

 

W przypadku zniszczenia chrząstki nasadowej następuje zahamowanie wzrostu kości na długość. Jeśli zniszczeniu uległy wszystkie strefy chrząstki nasadowej na dość znacznej powierzchni, to powstaje most kostny, łączący nasadę z przynasadą. Jeśli blok ten wytworzy się pośrodku chrząstki nasadowej, zahamowaniu rośnięcia towarzyszyć będzie skrzywienie kości. Gdy mamy do czynienia ze zrostem kostnym części mimośrodkowych nasady i przynasady, powstają zagięcia długiej osi kości (koślawość, szpotawość, przodo- lub tyłozgięcie). Również złamanie kości długich u szczeniąt może doprowadzić do zahamowania czynności chrząstki nasadowej. Przy zahamowaniu czynności chrząstki nasadowej spowodowanym urazem, zapaleniem ropnym kości i stawu itp. zazwyczaj dochodzi do skrócenia kończyny w stopniu wynikającym z udziału chrząstki nasadowej w tworzeniu danej kości.

 

Chcąc podsumować powyższe informacje możemy napisać, że szansa na pomyślny odchów szczenięcia znacznie wzrośnie, jeśli zapewnimy zwierzęciu odpowiednie środowisko bytowania, właściwą ilość i jakość substancji odżywczych koniecznych dla rozwoju i wzrostu, zadbamy o ułożenie odpowiedniego planu dnia uwzględniającego pory karmienia, odpoczynku, zabaw i spacerów, tak by młody organizm miał szansę prawidłowo rozwijać się zarówno pod względem emocjonalnym, psychicznym, jak i fizycznym.

 

O CHOROBIE

 

Co to jest osteodystrofia przerostowa?

Jak już napisaliśmy we wstępie choroba przejawia się nieprawidłowościami w przenikaniu sieci naczyń krwionośnych z przynasad kości (miejsce połączenia nasady kości długiej z jej trzonem) do strefy zwapnienia i kostnienia chrząstki wzrostowej. Stan ten prowadzi do zaburzeń kostnienia kości, martwicy i zapalenia kości gąbczastej. Zmiany w postaci charakterystycznych pogrubień kości i obrzęków tkanek miękkich są widoczne głównie w miejscach połączeń chrzęstno-kostnych tj. w dystalnej części stawu łokciowego (kość łokciowa i kość promieniowa) i dystalnej części stawu kolanowego (kość piszczelowa i kość strzałkowa), aczkolwiek histologiczne nieprawidłowości mogą dotyczyć wszystkich przynasad kości długich, włącznie z kośćmi śródręcza/śródstopia i paliczków. Literatura źródłowa donosi również o zmianach notowanych w płytce wzrostowej żeber, trzonach kręgów, a nawet w łopatce i kościach szczęki oraz żuchwy.

 

Terenem zmian patologicznych jest objęta przede wszystkim strefa zwapnienia i kostnienia chrząstki nasadowej. W wyniku bliżej niepoznanego zjawiska w osteodystrofii przerostowej dochodzi do uszkodzenia i martwicy sieci naczyń krwionośnych, które od strony przynasady nie wnikają do warstwy tymczasowego kostnienia. Uszkodzenie naczyń przynasad uniemożliwia normalną migrację prekursorowych komórek kościotwórczych odpowiedzialnych za wytworzenie macierzy kostnej nadającej kości sprężystość i elastyczność. Do tego zostaje jeszcze zaburzony proces resorpcji zmineralizowanej macierzy chrzęstnej. Ponieważ od strony nasady nie doszło do żadnych uszkodzeń i kolumny kolejnych pokoleń chondrocytów są stale wysyłane w kierunku przynasady, to zaburzenie prawidłowej resorpcji prowadzi do zwiększenia głębokości zmineralizowanej strefy hipertroficznej chrząstki z pustymi jamkami pozostałymi po zwyrodniałych chondrocytach lub z nieprawidłowo ukształtowanymi blaszkami kierunkowymi. W wyniku braku jednego z komponentów kości oraz ze względu na zwiększoną głębokość warstwy zmineralizowanego rusztowania macierzy chrząstki, strefa ta nie jest odporna na obciążenia i ulega zgniataniu oraz powstają w niej mikrozłamania. Uszkodzenia wyzwalają proces zapalny z gęstym wysiękiem neutrofilowym, który prowadzi do martwicy komórek odpowiedzialnych za dalszy prawidłowy przebieg kostnienia.  W procesie dalszych przemian ta strefa ulega dystroficznej mineralizacji i w rezultacie zastępuje znajdującą się w tym obszarze warstwę podstawowej kości gąbczastej. Niestety tak wytworzona nowa warstwa kości pozornie jest twarda, ale w rzeczywistości jest twarda, mało wytrzymała i krucha, co sprawia, że kość w całokształcie zatraca swoje pierwotne właściwości i nie jest w stanie prawidłowo pełnić funkcji podporowej. W skutek działania różnych sił, osłabiona tkanka kostna leżąca w obrębie przynasad ulega różnym uszkodzeniom, a proces zapalny uaktywnia pierwsze procesy naprawcze kości, jednak te w całokształcie prowadzą do przyspieszenia procesów lizy i twardnienia oraz nadaktywności osteoblastów, wskutek czego dodatkowo jeszcze zwiększa się gęstość i grubość kości w przynasadach.

 

Pod wpływem toczącego się procesu chorobowego w dotkniętych częściach chrzęstno-kostnych połączeń przynasad rozpoczyna się również seria zmian w tkankach miękkich okostnowych otaczających przynasady. Pojawiające się krwotoki i wysięki prowadzą do obrzęku tkanek miękkich okalających przynasady. A przedłużający się obrzęk oraz mediatory zapalne pochodzące ze śródkostnych uszkodzeń przynasad stymulują tkanki okostnowe do mineralizacji i zaczyna tworzyć się dodatkowy pierścień okostnowy wokół przynasad. Pierścień ten może skutecznie zaburzyć procesy wzrostowe kości, a oprócz tego może prowadzić do wykrzywienia i deformacji kości, zrastania się sąsiednich kości lub może być przyczyną całkowitego zahamowania wzrostu kości. Dramatyczny przebieg choroby często wikłany jest nadaktywnością kościotwórczą, która zazwyczaj skutkuje mineralizacją zachodzącą w innych tkankach miękkich np. w aortach, wsierdziu, płucach czy nerkach. Chorobie może również towarzyszyć biegunka i/lub zapalenie płuc.

 

Proces chorobowy zaczyna samoistnie wygasać w momencie, gdy zostanie ponownie przywrócona czynność naczyń krwionośnych i do normy powróci proces normalnego formowania tkanki kostnej. W przypadkach lekkich, kiedy nie doszło jeszcze do dużych uszkodzeń kości, zmiany mogą cofnąć się samoistnie, natomiast w przypadkach ciężkich część zmian - głównie deformacji kości o różnym stopniu nasilenia - ma charakter trwały.

 

Osteodystrofia przerostowa występuje głównie u młodych, szybko rosnących, dużych i olbrzymich ras psów. Dotychczas przypadki tego schorzenia były notowane w wielu rasach (również u czarnego teriera rosyjskiego), a za szczególnie podatne na to schorzenie uznaje się przede wszystkim wyżły weimarskie, setery irlandzkie, alaskan malamuty i dogi niemieckie. Ponadto prowadzone na przestrzeni lat liczne badania pokazują, że ryzyko wystąpienia schorzenia wzrasta także w takich rasach jak:

  • nowofundland;

  • owczarek niemiecki;

  • wilczarz irlandzki;

  • doberman;

  • bernardyn;

  • bokser;

  • labrador retriever;

  • golden retriever;

  • chesapeake bay retriever;

  • akita;

  • akita amerykańska;

  • wyżeł słowacki szorstkowłosy.

Choroba pojawia się spontanicznie, zwykle w okresie intensywnego wzrostu i jej pierwsze symptomy zazwyczaj są obserwowane u psów w wieku 3-4 miesięcy, aczkolwiek choroba rozpoznawana była również w wieku 2, a nawet 8 miesięcy. Statystycznie częściej (nawet dwukrotnie) schorzenie notowane jest u samców, niż u suk. Schorzenie charakteryzuje się gwałtownym i bardzo bolesnym przebiegiem. Objawy choroby pojawiają się nagle i zazwyczaj obejmują symetrycznie kończyny przednie, ale mogą też wystąpić jednocześnie na kończynach przednich i tylnych, lub najpierw na przednich, a w trakcie rozwoju patologii również na tylnych. Dramatyczny przebieg choroby może mieć miejsce, wówczas gdy przybierze ona formę ciężką, a zmiany mogą być notowane nie tylko w kościach kończyn, ale również w innych częściach układu szkieletowego np. szczęce i żuchwie. W przypadku wystąpienia osteodystrofii przerostowej zwierzę ma ogromne problemy z chodzeniem, wstawaniem, a każdy ruch wiąże się z bardzo silnym bólem. Jeśli zmiany chorobowe dotkną szczękę i żuchwę, to w wyniku odczuwanego bólu zwierzę może całkowicie odmówić jedzenia i picia. Przypadki szczególnie ciężkie mogą zakończyć się śmiercią naturalną lub eutanazją z wyboru.

 

Choroba trwa około 7-10 dni, po czym może nastąpić okres remisji (samoistnej lub pod wpływem podjętego leczenia) i ponownej progresji (w 20-25% zdiagnozowanych przypadków nastąpił jedno lub dwukrotny nawrót choroby). Zazwyczaj zwierzęta "wyrastają" z tej choroby i wraz z wiekiem kolejne epizody pojawiają się rzadziej i choroba ustępuje około 2-go roku życia zwierzęcia. W przypadkach lekkich zaledwie przy małym wsparciu farmakologicznym objawy chorobowe mogą odejść same i nie pozostawią większych śladów w układzie kostnym zwierzęcia, ale w przypadkach ciężkich, bez podjętego odpowiedniego leczenia, choroba może doprowadzić do poważnych zniekształceń i deformacji zajętych kości, lub w wyniku wycieńczenia i wtórnych powikłań może zakończyć się śmiercią zwierzęcia (naturalną lub eutanazją z wyboru).

 

Przyczyny

Mimo wielu prowadzonych badań dotychczas nie udało się poznać czynników odpowiedzialnych za rozwój choroby i jej status na dzień dzisiejszych pod tym względem nie jest wyjaśniony. Większość autorów opracowań popiera teorię, iż osteodystrofia przerostowa może być wieloczynnikowa, a sposób odżywiania może mieć kluczowe znaczenie w zrozumieniu przebiegu i rozwoju choroby. Do najczęściej podawanych przyczyn osteodystrofii przerostowej należą:

  • predyspozycje genetyczne;

  • przekarmianie;

  • źle zbilansowana dieta:

    • nadmiar wapnia w diecie;

    • zły stosunek wapnia do fosforu;

    • nadmiar witaminy D;

    • niedobór witaminy C;

    • zbyt duża kaloryczność;

    • zbyt duża ilość białka;

    • nadmiar/niedobór innych minerałów (głównie: magnezu, miedzi i cynku);

  • szczepienia i poszczepienna reakcja organizmu:

    • w 70-75% zdiagnozowanych przypadków 3-4 dni po szczepieniu na nosówkę wystąpiły objawy choroby;

  • odpowiedź autoimmunologiczna organizmu na jakiś czynnik wyzwalający;

  • stres;

  • zakażenia wirusowe;

  • zakażenia bakteryjne;

  • nieprawidłowe ukrwienie kości i zaburzenia naczyniowe.

Czynniki ryzyka

W grupie podwyższonego ryzyka znajdują się zwierzęta, które spełniają poniższe warunki:

  • wiek (głównie zwierzęta młode pomiędzy 2, a 8 miesiącem życia);

  • wielkość (głównie rasy duże i olbrzymie);

  • płeć (2 razy częściej chorują samce, niż samice);

  • rasa (ww. rasy, u których występowanie HOD jest znacznie częstsze);

  • przypadki choroby stwierdzono u zwierząt spokrewnionych tj. matka, ojciec, rodzeństwo itp.;

  • zwierzę jest nieprawidłowo żywione.

Objawy
Objawy choroby są widoczne gołym okiem nawet dla osoby niezaznajomionej z tematem. Pierwszym symptomem są najczęściej symetryczne kulawizny przednich kończyn (lekkie lub ciężkie) lub kulawizny kończyn przednich i tylnych. Pies zaczyna także nienaturalnie stawiać przednie kończyny, co przyczynia się do ich deformacji (kształt litery X - postawa ta popularnie zwana jest "francuską"). Jeśli choroba dotknęła również kończyny tyle, to one także podlegają procesowi deformacji tzn. wewnętrzna strona stawów skokowych zaczyna wykrzywiać się do środka, a palce pies ustawia na zewnątrz. Oprócz zmian postawy stwierdza się przy dotyku gorące, a wizualnie obrzęknięte, opuchnięte i bolące nadgarstki, a jeśli choroba zaatakowała również kończyny tylne, to opuchnięte, obrzęknięte i bolące są także stawy skokowe. Ze względu na silny ból zwierzę wykazuje niechęć do jakiegokolwiek ruchu i stara się instynktownie ograniczyć doznania bólowe, dlatego też jego ciało przyjmuje charakterystyczną postawę tj. głowa jest nisko pochylona, grzbiet silnie zgarbiony (tzw. charci grzbiet), a nogi tylne pies podstawia pod brzuch. Kulawiźnie i obrzękom stawów mogą również towarzyszyć zmiany nastroju, niechęć do jedzenia i lekka gorączka. Zwierzęta, u których osteodystrofia przerostowa przebiega szczególnie ciężko wykazują dodatkowo symptomy ogólnoustrojowe. Do najczęściej obserwowalnych objawów oprócz ww. dołączają:

  • wysoka gorączka (40-41°C);

  • całkowita odmowa jedzenia i co się z tym wiąże gwałtowna utrata masy ciała;

  • odwodnienie (w skutek odmowy przyjmowania płynów);

  • zmiany nastroju (apatia);

  • duże problemy z poruszaniem się (niezborność ruchów, odmowa ruchu i stania);

  • obrzęk/ból żuchwy;

  • obrzęki/bóle w innych miejscach wzrostowych różnych kości np. żebra, kości śródręcza, kości śródstopia;

  • zaburzenia rozwoju szkliwa zębów;

  • problemy z oddychaniem;

  • zapalenie migdałków;

  • wyciek z oczu;

  • ślinotok;

  • biegunka;

  • zapalenie płuc.

Ponieważ choroba może przebiegać dramatycznie konieczne jest podjęcie leczenia zaraz po stwierdzeniu pierwszych objawów choroby. W przeciwnym razie może dojść do rozwoju schorzenia i nasilenia objawów, a także mogą dołączyć różne powikłania wynikające z zaostrzonego procesu degradacyjnego kości oraz osłabienia i wycieńczenia organizmu.

 

DIAGNOZA I LECZENIE

 

Rozpoznanie

Proces diagnostyczny składa się z kilku elementów:

  • szczegółowy wywiad z właścicielem zwierzęcia:

    wywiad, to pierwszy krok pozwalający ukierunkować poszukiwania. W takcie wywiadu właściciel zwierzęcia powinien starannie opisać wszystkie zaobserwowane anormalne zachowania zwierzęcia i nękające go dolegliwości, czas ich występowania, stopień nasilenia itd. Ważne jest również poinformowanie lekarza o sposobie odżywiania, stosowanych lekach, szczepieniach i wszelkich przebytych przez zwierzę chorobach, urazach czy operacjach;

  •  badanie kliniczne psa świadomego (ocena postawy i zachowań psa w spoczynku oraz w ruchu):

    W pierwszej kolejności ocenie podlega kondycja ogólna zwierzęcia. Niezwykle ważne podczas zbierana danych do postawienia trafnej diagnozy jest przeprowadzenie wstępnych obserwacji związanych z aparatem ruchu psa. Zwierzę oceniane jest w siadzie, pozycji stojącej oraz w ruchu. Stabilny i prawidłowo zbudowany narząd ruchu warunkuje bezproblemowe poruszanie się psa. W dużym uproszczeniu możemy napisać, że swobodny ruch uzależniony jest przede wszystkim od stanu kości, stawów, chrząstek, mięśni, ścięgien, więzadeł, nerwów, unaczynienia i innych narządów pomocniczych - czyli wszystkich elementów składowych kończyny. Aby jednak zwierzę mogło efektywnie poruszać się jego kończyny muszą być, nie tylko prawidłowo zbudowane, ale również poprawnie ustawione i optymalnie dla rasy ukątowane. Błędy postawy kończyn oraz zbyt małe lub zbyt duże kątowania przyczyniają się do nienaturalnego obciążania poszczególnych partii ciała i kości, co u młodego rosnącego organizmu może się przełożyć na liczne nieprawidłowości w obrębie nasad kości i chrząstki wzrostowej. Dysproporcje wywierają również wpływ na harmonię i efektywność ruchu, gdzie przy znacznych odchyleniach dochodzi do większych nakładów pracy organizmu, a więc przekłada się to na szybsze męczenie organizmu i przedwczesne zużywanie stawów, mięśni, ścięgien i innych narządów pomocniczych, co w efekcie bardzo często prowadzi do powstawania różnego rodzaju patologii w obrębie kończyn.

    Zatem prawidłowe ustawienie i ukątowanie kończyn jest istotne, nie tylko z punktu widzenia standardów ras, ale przede wszystkim ze względów zdrowotnych. Z definicji prawidłowa postawa ciała, to układ jego poszczególnych elementów zapewniający najlepszą jego stabilność, pracę narządów wewnętrznych, wydolność statyczno-dynamiczną, przy najmniejszym obciążeniu organizmu dla zapewnienia tych warunków.

    Zgodnie z tym, przy budowie pożądanej przez wzorzec i prawidłowym ukątowaniu kończyny przednie zdrowego CTR-a, prawidłowo żywionego i pielęgnowanego oglądane od przodu są proste i ustawione równoległe względem siebie; rozstawione wężej, niż tylne, a ciężar ciała równomiernie rozkłada się na opuszki palców. Odległość od podłoża do łokcia stanowi 50-52% wysokości w kłębie. Łopatka jest długa, szeroka, i wyraźnie skośnie ułożona. Kąt w stawie barkowym zbliżony do 100 stopni. Ramię jest dobrze umięśnione i nie krótsze od łopatki. Łokcie przylegają do tułowia. Przedramię jest proste, o mocnych, okrągłych na przekroju kościach. Oglądane z przodu i z boku - pionowe. Śródstopie jest krótkie, masywne, oglądane z boku trochę nachylone do podłoża. Łapy są duże, zwarte, okrągłe. Przy wzorcowej postawie przednich łap widzianych z boku, linia pionowa prowadzona od najwyższego punktu kłębu powinna być styczna z tylną powierzchnią stawu łokciowego i nadgarstkowego. W związku z tym, że niemal 75% ciężaru ciała wspiera się na froncie (przednie kończyny), a w ruchu największe siły działają również na tą partię ciała, to oczywistym jest fakt, że prawidłowa struktura anatomiczna oraz optymalny rozwój tych składowych budowy psa jest bardzo ważny.

    W przypadku kończyn tylnych zgodnie ze wzorcem rasy oraz przy prawidłowym ukątowaniu kończyny tylne zdrowego CTR-a, prawidłowo żywionego i pielęgnowanego, oglądane od tyłu są proste i ustawione równoległe względem siebie; rozstawione szerzej, niż przednie, a ciężar równomiernie rozkłada się na opuszki palców. Udo jest średniej długości, lekko nachylone, szerokie, o dobrze rozwiniętych mięśniach. Kolano, jest dobrze kątowane, a podudzie nie powinno być krótsze od uda. Śródstopie: jest mocne, krótkie, pionowe, a łapy trochę mniejsze od przednich i bardziej owalne. Oglądane z boku kończyny ustawione są trochę za psem. Osie długie kończyn prowadzone wzdłuż linii pośrodkowych tylnych biegną prostopadle w dół: rozpoczynają się jeszcze na obszarze obręczy kości miedniczej i docierają do podłoża, na którym stoi pies w połowie szerokości każdej z opuszek centralnych (prościej rzecz ujmując: linia pionowa dzieli każdą kończynę na dwie równe, co do szerokości części).

    Wstępne badanie lekarz prowadzi u zwierzęcia stojącego, ustalając m.in. symetrię kończyn i mięśni, obrys stawów. W przypadku wad postawy dochodzi do załamania długiej osi kończyny w jednym ze stawów w czterech możliwych kierunkach: do przodu lub do tyłu, do wewnątrz albo na zewnątrz. Wady te w zależności od stopnia zmian mogą nie mieć wpływu na komfort życia psa, mogą same w sobie stanowić jednostkę wymagającą korekty i leczenia lub też mogą być czynnikiem wyzwalającym (pogłębiającym), kolejne kostno-stawowe nieprawidłowości.

    Po zakończeniu oceny postawy psa lekarz uważnie przyjrzy się prowadzeniu kończyn w ruchu. U zdrowego CTR-a zbudowanego zgodnie ze standardem rasy ruch powinien być swobodny, zbalansowany, płynny. W ruchu stawy elastycznie rozginają się i zginają. Najbardziej typowym ruchem jest energiczny kłus z dużym wykrokiem wynikającym z silnego wyrzutu tylnych kończyn i znacznego wymachu przednich kończyn. Linia górna: grzbiet i zad zachowują elastyczność. W przypadku osteodystrofii przerostowej można zaobserwować nienaturalne chodzenie (głowa pochylona, kończyny tyle ustawione w postawie podsiebnej, zaś grzbiet wygięty w tzw. charci grzbiet), ruch wykonywany jest bardzo niechętnie i towarzyszy mu utykanie na jedną lub więcej chorych kończyn.

    Naturalnie postawienie trafnej diagnozy tylko i wyłącznie na podstawie oceny zachowań psa w postawie i ruchu jest niemożliwe. W dalszej części rozpoznania lekarz z pewnością wykona badanie fizykalne psa;

  • badanie fizykalne:

    polega na dokładnym osłuchaniu i badaniu palpacyjnym kończyn przednich i tylnych, a jeśli zachodzi taka potrzeba również innych części ciała (np. głowy i pyska). W przypadku kończyn badanie zazwyczaj lekarz rozpoczyna od palców i kontynuuje w kierunku obręczy barkowej (kończyna przednia) i obręczy miedniczej (kończyna tylna). W trakcie omacywania każdej kości, stawu lub tkanek miękkich lekarz określi symetrię/asymetrię (pomiędzy kończynami), sprawdzi odpowiedź na ból i ciepłotę ciała, będzie poszukiwał różnych anomalii np. guzów, obrzęku, sprawdzi zakres ruchomości, niestabilność, trzeszczenia oraz zbada czucie. Podobnie oglądając i dotykając okolic pyska lekarz sprawdzi stan zębów, ciepłotę ciała, ruchomość żuchwy i odpowiedź na ból, a także będzie poszukiwał ewentualnych zmian tj. obrzęków, guzów itp.

    Przy osteodystrofii przerostowej najczęściej stwierdza się symetryczną, silną bolesność, obrzęk i opuchliznę w obrębie stawów nadgarstkowych (kończyny przednie) i jeśli proces choroby obejmuje kończyny tylne, również podobne objawy stwierdza się w obrębie stawów skokowych. W przypadku, gdy proces choroby toczy się w obrębie pyska widoczne są obrzmienia i opuchlizna okolic żuchwy oraz trudności w otwieraniu i zamykaniu pyska. Oprócz tego wyczuwalna jest podwyższona ciepłota ciała zmienionych chorobowo okolic ciała;

  • badania laboratoryjne (morfologia, stężenie elektrolitów, badania biochemiczne krwi, badania moczu):

    to kolejny ważny etap diagnostyki. Wyniki ww. badań dają bardzo szczegółową wiedzę na temat funkcjonowania poszczególnych układów, jak i narządów psiego organizmu. Przy podejrzeniu osteodystrofii przerostowej wykonanie tych badań daje możliwość wykluczenia lub potwierdzenia jakiegokolwiek procesu tła zapalnego (np. bakteryjnego) toczącego się w organizmie. Ponadto wyniki badań laboratoryjnych mogą nie odbiegać od normy, aczkolwiek w zaawansowanym stadium choroby lub w ciężkim przebiegu choroby może wystąpić leukocytoza. W wynikach biochemicznych osocza należy zwrócić uwagę na stężenie wapnia i fosforu (mogą być zaburzone), poziom witaminy C (może być niedobór), poziom elektrolitów tj. sód, potas, chlorki i wodorowęglany (mogą być zaburzony np. ze względu na odwodnienie), poziom glukozy i równowagę kwasowo-zasadową (mogą być zaburzone). W ciężkich przypadkach w posiewie krwi mogą być też widoczne liczne bakterie odpowiedzialne za wystąpienie posocznicy. W analizie moczu warto zwrócić uwagę na poziom witaminy C;

  • rozpoznanie różnicowe:

    opiera się na wywiadzie, objawach oraz badaniu przedmiotowym. W przypadku dolegliwości związanych z kończynami, które manifestują się kulawizną i opuchlizną stawów lekarz musi wziąć pod uwagę różne schorzenia, których symptomy są podobne do tych towarzyszących osteodystrofii przerostowej tj.

    • septyczne zapalenie stawów;

    • eozynofilowe zapalenie kości młodych psów;

    • osteopatię (osteoartopatię) przerostową;

    • zapalenie kości i szpiku kostnego;

    • osteochondromatozę;

    • cysty kostne;

    • toczeń rumieniowaty układowy;

    • zakażenie Blastomyces dermatitidis (blastomykoza);

    • zakażenie Borrelia burgdorferi (borelioza);

    • zapalenie stawów (polyarthritis);

    • nowotwory;

    • urazy.

Zebranie danych z wywiadu, oceny postawy i ruchu oraz badania fizykalnego i laboratoryjnych nie jest wystarczające do postawienia ostatecznego rozpoznania. Stąd też przy podejrzeniu osteodystrofii przerostowej konieczne jest zastosowanie dodatkowych metod, jak badania obrazowe, które w zasadzie umożliwiają potwierdzenie lub wykluczenie tego schorzenia.

  • badanie RTG:

    w badaniach obrazowych układu kostno-stawowego psów najpowszechniej stosowaną techniką jest radiografia. Jednak zastosowanie radiografii u bardzo młodych zwierząt jest w znacznym stopniu ograniczone. Po pierwsze, specyficzna budowa układu kostnego szczeniąt sprawia, że badania RTG są mało przydatne. Związane to jest głównie z wieloma elementami chrzęstnymi i łącznotkankowymi dominującymi w budowie stawów młodego osobnika, co sprawia że interpretacja ich obrazu RTG jest prawie niemożliwa. Po drugie promieniowanie jonizujące nie jest obojętne dla młodego organizmu, a wręcz przeciwne szkodliwe. Dlatego też metoda ta powinna być wykorzystywana u młodych szczeniąt tylko w uzasadnionych przypadkach, gdy istnieje realne podejrzenie osteodystrofii przerostowej.

    Samo prześwietlenie kości po raz pierwszy zostało zastosowane przez Wilhelma Konrada Roentgena, który w dniu 8 listopada 1895 roku dokonał epokowego odkrycia nowego rodzaju promieni, które nazwał promieniami X. 23 stycznia 1896 r. w Wurzburgu odbyło się historyczne posiedzenie, podczas którego Wilhelm K. Roentgen przekazał światu lekarskiemu swoje genialne odkrycie. Od  tej pory badanie RTG jest niezastąpioną metodą rozpoznawania zarówno zmian pourazowych w kościach (złamań czy zwichnięć), jak też zaburzeń struktury kości w chorobach zwyrodnieniowych, w tym w OCD, zarówno w medycynie ludzkiej, jak i weterynarii.
    Przed badaniem RTG każde zwierzę powinno być odpowiednio do niego przygotowane. Na ok. 12 godzin poprzedzających wizytę w pracowni radiologicznej zwierzę nie powinno być już karmione, tak by na badanie zostało doprowadzone na czczo. Procedura ta jest konieczna głównie z tego powodu, iż zdjęcia RTG wykonywane są po uprzednim podaniu środków uspokajających w tym narkozy, która ma wpływ na rozluźnienie mięśni. Zwiotczenie mięśni najczęściej doprowadza do wywołania wymiotów. Przed podaniem narkozy pies powinien być koniecznie zważony, a ilość środka nasennego dobrana do wagi psa!. Chcemy to szczególnie podkreślić, bowiem czernysz z racji obfitego owłosienia może dawać złudny obraz psa cięższego, niż w rzeczywistości jest. Prawidłowo zaaplikowane znieczulenie ogólne u zwierząt bez przeciwwskazań do jego stosowania jest całkowicie bezpieczne i poprzez zniesienie odruchów i zwiotczenie mięśni umożliwia odpowiednie ułożenie zwierzęcia w celu wykonania zdjęć w różnych projekcjach.

    W przypadku osteodystrofii przerostowej badanie radiologiczne jest zazwyczaj konieczne, by nie tylko potwierdzić chorobę, ale także zróżnicować ją z innymi jednostkami chorobowymi, które mogą objawiać się w podobny sposób. Najczęściej wykonywane są zdjęcia wszystkich kończyn w różnych projekcjach, tak aby uwidocznić na obrazie kości długie, głównie okolice przynasad. Na zdjęciu RTG zazwyczaj widać zmiany w obrębie chrzęstnej płytki wzrostowej i zmiany patologiczne w kościach. Obszar zmienionej gęstości kości jest zazwyczaj ograniczony przez linię lizy równoległej do nasady kości i leżącej blisko linii nasady kości. Ta podwójna linia nasadowa jest zazwyczaj cechą charakterystyczną wystarczającą do potwierdzenia osteodystrofii przerostowej, pod warunkiem, że towarzyszy jej również poszerzenie i rozrost okostnej w przynasadach. Widoczne mogą być również wyraźne zmętnienia i utrata prawidłowej struktury w warstwie gąbczastej. W przypadku podejrzenia choroby płuc lub zdiagnozowania zmian w innych częściach ciała lekarz może zlecić wykonanie dodatkowych zdjęć RTG wszystkich podejrzanych obszarów ciała.

zmiany widoczne na zdjęciu RTG

poważne zmiany widoczne na zdjęciu RTG
zmiany widoczne na zdjęciu RTG

zmiany widoczne na zdjęciu RTG

 

Zebrane dane z wywiadu, badania fizykalnego, laboratoryjnego i obrazowego powinny umożliwić lekarzowi postawienie trafnej diagnozy. Zdarzają się jednak sytuacje, kiedy postawienie prawidłowego rozpoznania może być utrudnione, szczególnie wówczas, gdy lekarzowi przyjdzie interpretować zdjęcie RTG w bardzo wczesnej fazie choroby, gdzie symptomy choroby są z reguły słabo wyrażone.

 

Leczenie

Leczenie tej jednostki chorobowej jest dość trudnym zdaniem głównie z tego powodu, iż nie jest znana przyczyna odpowiedzialna za powstawanie choroby. Dlatego też w przypadku zdiagnozowania HOD podejmuje się złożone leczenie objawowe i podtrzymujące, które z założenia ma zniwelować ból i zapalenie, leczyć objawy towarzyszące, zminimalizować następstwa choroby i poprawić komfort życia psa do momentu ustąpienia choroby. Sam dobór protokołu leczenia jest oczywiście przede wszystkim uzależniony od stanu zwierzęcia oraz przebiegu choroby i obejmuje farmakoterapię, kontrolę ruchu, prawidłowe odżywianie i nawadnianie, a także suplementację preparatami poprawiającymi funkcjonalność chrząstki stawowej i różne zabiegi fizykoterapeutyczne. W zasadzie postępowanie lecznicze możemy podzielić na przypadki lekkie i ciężkie:

  • przypadki lekkie:

    • odpowiednia dieta i stały dostęp do czystej i świeżej wody;

    • ograniczenie i kontrola ruchu (najlepiej po miękkiej nawierzchni takiej jak trawa);

    • optymalne warunki życiowe (spokój, miękkie posłanie);

    • leki przeciwgorączkowe (jeśli schorzeniu towarzyszy podwyższona temperatura ciała);

    • leki przeciwbólowe i przeciwzapalne o średnim działaniu (niesteroidowe środki przeciwzapalne i przeciwbólowe);

    • osłonowo leki chroniące przed powstaniem nadżerek żołądkowo-jelitowych (przy doustnym stosowaniu NLPZ);

    • suplementacja witaminą C;

    • suplementacja preparatami wspomagającymi odbudowę chrząstki stawowej i tkanki kostnej;

    • fizykoterapia (w celu utrzymania dobrej kondycji mięśni: pływanie, ruch na wodnej bieżni).

  • przypadki ciężkie:

    • odpowiednia dieta (czasami konieczne jest żywienie pozajelitowe za pomocą kroplówek);

    • nawodnienie (czasami konieczne jest uzupełnienie elektrolitów za pomocą kroplówek);

    • maksymalne ograniczenie i kontrola ruchu;

    • optymalne warunki życiowe (spokój, miękkie posłanie);

    • leki przeciwgorączkowe;

    • leki przeciwbólowe i przeciwzapalne o silnym działaniu (opoidowe lub steroidowe leki przeciwzapalne SLPZ);

    • osłonowo leki chroniące przed powstaniem nadżerek żołądkowo-jelitowych (przy doustnym stosowaniu SLPZ);

    • osłonowo antybiotyki o szerokim spektrum działania;

    • w przypadku wystąpienia biegunki (preparaty elektrolitowe i środki działające osłonowo na błonę śluzową jelit);

    • suplementacja witaminą C;

    • suplementacja preparatami wspomagającymi odbudowę chrząstki stawowej i tkanki kostnej.

    • fizykoterapia (w celu utrzymania dobrej kondycji mięśni: pływanie, ruch na wodnej bieżni);

    • zabiegi chirurgiczne korekcyjne i naprawcze (jeśli po wyleczeniu HOD doszło do deformacji kości).

Podjęte leczenie wymaga stałego monitorowania procesów gojenia ran i postępów leczenia. Właściciel będzie zatem musiał stawiać się ze swoim podopiecznym regularnie (zazwyczaj w miesięcznych odstępach, mniej więcej do 8-10 miesiąca życia psa) u lekarza prowadzącego w celu wykonania zdjęć RTG i oceny przebiegu leczenia. Leczenie przypadków ciężkich jest bardziej skomplikowane i wieloetapowe. W niektórych sytuacjach stan zwierzęcia będzie wymagał hospitalizacji. W późniejszym etapie leczenia mogą okazać się również konieczne zabiegi naprawcze, jeśli doszło do deformacji kości.

 

Farmakoterapia

Farmakoterapia HOD obejmuje leczenie objawowe schorzenia dostępnymi lekami głównie o działaniu przeciwbólowym i/lub przeciwzapalnym i/lub przeciwgorączkowym tj. lekami niesterydowymi, lekami steroidowymi lub lekami opoidowymi oraz w razie konieczności różnymi lekami i preparatami uzupełniającymi np. antybiotykami.

  • niesteroidowe środki przeciwzapalne i przeciwbólowe (NLPZ)

    to bardzo szeroka i niejednorodna grupa leków o właściwościach przeciwbólowych i/lub przeciwzapalnych i/lub przeciwgorączkowych, których historia sięga aż 1763 roku. Mechanizm działania tych leków polega na hamowaniu aktywności cyklooksygenazy (COX) niezbędnej do przemian metabolicznych kwasu arachidonowego. W toku prowadzonych badań wyodrębniono dwie postacie tego enzymu, konstytutywną (COX-1) występującą zawsze w organizmie, która jest odpowiedzialna za syntezę prostaglandyn spełniających funkcje fizjologiczne i postać indukowaną (COX-2), która jest właśnie odpowiedzialna za syntezę prostaglandyn pozapalnych w miejscu zapalenia. Zahamowanie działalności szczególnie COX-2 ma istotne znaczenie z klinicznego punktu widzenia. Najczęstsze wskazania do zastosowania tej grupy leków są związane z wykorzystaniem podstawowych mechanizmów działania NLPZ, czyli efektu przeciwbólowego, przeciwgorączkowego i przeciwzapalnego. Poszczególne leki należące do tej szerokiej grupy różnią się zarówno profilem, siłą działania, jak i toksycznością.

    W medycynie weterynaryjnej do najczęściej stosowanych leków z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych należą m.in. Rimadyl, Carpodyl F i Canidryl (substancja czynna Karprofen); Trocoxil (substancja czynna Mawakoksyb); Ketoprofen (substancja czynna Ketoprofen); Metacam, Animeloxan, Loxicom, Meloxivet i Rheumocam (substancja czynna Meloksykam); Tolfedine (substancja czynna kwas tolfenamowy); Zubrin (tepoksalina). W przypadku stwierdzenia HOD, lekarze w pierwszej kolejności sięgają właśnie po leki z tej grupy, o ile przebieg choroby jest lekki lub umiarkowany. Niesterydowe leki przeciwzapalne należy jednak stosować u psów z rozwagą i umiarem, ponieważ długotrwałe podawanie leków z tej grupy może doprowadzić do owrzodzeń żołądka i jelit, które powstają w wyniku częściowego hamowania COX-1, która odgrywa fizjologiczną rolę w utrzymaniu homeostazy krążeniowej, cytoprotekcji w obrębie przewodu pokarmowego i nerek.

  • steroidowe leki przeciwzapalne (SLPZ)

    to grupa leków hormonalnych pochodzenia naturalnego lub syntetycznego. Hormony steroidowe wykorzystywane w  sterydoterapii (steroidoterapii), to te które są produkowane przez korę nadnerczy. Kora nadnerczy wydziela takie hormony jak: mineralokortykoidy, glikokortykoidy i androgeny nadnerczowe, jednak w lecznictwie weterynaryjnym szerokie zastosowanie znalazły tylko te glikokortykoidy, które wykazują silne działanie przeciwzapalne i jednocześnie bardzo słabe działanie mineralokortykoidowe tj. prednizolon i prednizon, które są otrzymywane syntetycznie. Ogólnie rzecz biorąc leki z tej grupy wpływają na zmniejszenie gromadzenia się leukocytów i ich adhezję do śródbłonka, hamują proces fagocytozy i rozpad lizosomów, zmniejszają liczbę limfocytów, eozynofili, monocytów, blokują zależne od IgE wydzielanie histaminy i leukotrienów. Hamują syntezę i uwalnianie cytokin. Hamując aktywność fosfolipazy A2 poprzez lipokortynę, nie dopuszczają do uwalniania kwasu arachidonowego, a w konsekwencji do syntezy mediatorów zapalenia (leukotrienów i prostaglandyn). Wszystko to, choć nie leczy podstawowej choroby, to prowadzi do szybkiego łagodzenia objawów zapalenia, stąd też lekarze przy stwierdzeniu osteodystrofii przerostowej, która przebiega ciężko stosują leki z tej grupy.

    Steroidowe leki powinny pomóc stłumić silny ból i opanować rzut zapalny. Należy jednak pamiętać, iż leki z tej grupy obarczone są szeregiem poważnych skutków ubocznych i powinny być stosowane krótko i tylko i wyłącznie wówczas, gdy jest to absolutnie niezbędne.

  • opioidowe leki przeciwbólowe

    opioidy to substancje, które naturalnie występują w przyrodzie. Swoją nazwę zawdzięczają jednemu z najstarszych znanych leków, czyli opium. Opioidy znajdziemy zarówno w roślinach np. morfina czy kodeina, które nazywane są opiatami, jak i w organizmie psa, gdzie występują pod postacią peptydów, takich jak endorfiny czy enkefaliny. We współczesnej medycynie weterynaryjnej szeroko stosowane są jednak opioidy zsyntetyzowane w laboratoriach farmaceutycznych, które swoimi właściwościami naśladują endogenne peptydy opioidowe poprzez powodowanie przedłużonej aktywacji receptorów opioidowych. W zależności od tego z jakiego typu receptorami wiąże się określony lek opioidowy wyróżnia się: opioidy agonistyczne w postaci naturalnej, półsyntetycznej i syntetycznej (morfina, hydromorfon, fentanyl, oksymorfon, metadon), antagonistyczne (buprenorfina) oraz agonistyczno-antagonistyczne (butorfanol). Właściwości lecznicze tej grupy leków polegają na hamowaniu różnych dróg przekaźnictwa bólu. Leki z tej grupy należą do bardzo silnych leków przeciwbólowych, których efekt obserwowalny jest bardzo szybko, jednak obarczone są one różnymi skutkami ubocznymi stąd też leki z tej grupy powinny być stosowane krótko i tylko i wyłącznie wówczas, gdy rzut bólu jest bardzo silny, inne leki nie pomagają lub pies je źle toleruje. Podstawowe działania niepożądane opioidów, które mogą wystąpić, to przede wszystkim wpływ na zachowanie psa tj. uspokojenie, otępienie, zaburzenia nastroju, a także nudności, wymioty, spowolnienie perystaltyki przewodu pokarmowego, zaparcia, świąd, depresja oddechowa, a przy dłuższym stosowaniu uzależnienie.

    W lecznictwie weterynaryjnym stosuje się jeszcze tramadol, który działa na podobnych zasadach, jak ww. opioidy, a oprócz tego jest jeszcze inhibitorem zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny. Jest to równie silny lek należący do syntetycznych opioidów, jednak nie uzależnia tak, jak to ma miejsce w przypadku ww. opioidów. Tramadol może być też stosowany w połączeniu z NLPZ. W zasadzie przy prawidłowym dawkowaniu poza uspokojeniem zwierzęcia i możliwością wystąpienia dolegliwości ze strony układu pokarmowego, nie wykazuje większych skutków ubocznych.

  • antybiotyki

    to różnorodna grupa leków przeciwdrobnoustrojowych, która posiada zdolność niszczenia bakterii (działanie bakteriobójcze) lub znacząco wpływa na hamowanie ich wzrostu (działanie bakteriostatyczne), a niektóre mogą działać także przeciwgrzybiczo. Antybiotyki są substancjami wytwarzanymi w naturze przez pewne drobnoustroje, które w odpowiednio dobranych dawkach wykazują właściwości lecznicze, nie powodując działania toksycznego na organizm psa. W zależności od pochodzenia rozróżniamy antybiotyki naturalne, półsyntetyczne lub syntetyczne. Leki te stosowane są wówczas, gdy doszło do infekcji bakteryjnej i/lub grzybiczej lub tak jak ma to miejsce w przypadku HOD, leki z tej grupy o szerokim spektrum działania np. Clavamox (połączenie amoksycyliny i klawulanianu potasu) Simplicef (proksetyl cefpodoksymu) lub Keflex (cefaleksyna) są stosowane prewencyjnie w celu zapobieżenia rozwojowi infekcji, na którą organizm zwierzęcia chorującego na HOD w wyniku osłabienia systemu immunologicznego jest narażony.

Kontrola i ograniczenie ruchu:

odpowiednia dawka ruchu jest oczywiście niezbędna dla prawidłowego rozwoju młodego organizmu. Jednak przy wystąpieniu osteodystrofii przerostowej ruch sprawia zwierzęciu zdecydowaną trudność, dlatego też w pierwszych dniach choroby (zanim zaczną działać leki przeciwbólowe i przeciwzapalne) ruch należy ograniczyć do niezbędnego minimum. W momencie, gdy leki zaczną działać, a zwierzę poczuje się trochę lepiej zaleca się absolutną kontrolę ruchu, czyli klika krótszych, ale częstszych spacerów na smyczy w celu załatwienia potrzeb fizjologicznych, najlepiej po miękkiej nawierzchni, takiej jak trawa, by nie przeciążać zwierzęcia i nie doprowadzać do kolejnych uszkodzeń zajętych schorzeniem kości. Należy również zrezygnować z chodzenia po schodach. W przypadkach ciężkich przez pierwsze dni zwierzę może całkowicie odmawiać ruchu. W takich przypadkach zazwyczaj potrzebna jest fachowa opieka i hospitalizacja.

 

Odpowiednio zbilansowana dieta:

chociaż prowadzone nad osteodystrofią przerostową badania nie dały odpowiedzi na pytanie, co konkretnie dopowiada za powstawanie choroby, to zdecydowanie widać, iż w wielu pracach naukowych wątek odpowiedniego odżywiania oraz jego wpływ na rozwój schorzenia przewija się wielokrotnie. Rzeczywiście na przestrzeni lat w licznych badaniach udowodniono, że nieprawidłowe odżywianie, a w szczególności: przekarmianie, zbyt wysoka kaloryczność pożywienia, nadmiar lub niedobór poszczególnych składowych diety wpływa negatywnie na rozwój i wzrost młodego organizmu psa np.

  • zbyt dużo wapnia w diecie:

    • przyspiesza wzrost kości (maksymalne tempo wzrostu - duże obciążenie dla organizmu);

    • obniża wchłanianie żelaza i cynku oraz zaburza metabolizm witaminy K, co skutkuje utratą wapnia z tkanki kostnej;

    • może doprowadzić do osteochondrozy - dochodzi do uszkodzenia chrząstek; może także dotyczyć stref wzrostu kości;

  • zbyt mało wapnia w diecie przyczynia się do:

    • łamliwości kości;

    • demineralizacji kości;

    • zniekształcenia kości;

  • wysoki poziom fosforu zmniejsza absorpcję wapnia w jelitach;

  • niedobór fosforu wpływa na demineralizację i osłabienie kości;

  • niedobór wapnia i nadmiar fosforu lub witaminy D może zamanifestować się kulawizną;

  • witamina D i jej metabolity odgrywają istotną rolę w mechanizmie regulacji metabolizmu wapnia:

    • niedobór witaminy D prowadzi do niedostatecznej mineralizacji kości, a płytki wzrostowe nie ulegają odp. zwapnieniu;

    • nadmiar witaminy D przyspiesza procesy wzrostowe (długie i cienkie kości, deformacje, wąska klatka, karpi grzbiet);

  • witamina K spełnia rolę koenzymu w procesie tworzenia m.in. osteokalcyny (najważniejsze białko budulcowe kości):

    • niedobór witaminy K przyczynia się do deformacji cząsteczek osteokalcyny, przez co zdolność tego białka do wiązania wapnia w kościach jest słabsza;

  • niedobór miedzi prowadzi do:

    • zaburzeń metabolizmu kości;

    • obrzęków i zmian kostnych;

    • nieprawidłowego tworzenia się kolagenu;

  • nadmiar magnezu hamuje wzrost kości;

  • niedobór cynku może prowadzić do zaburzenia wzrostu i rozwoju układu szkieletowego;

  • dieta wysokokaloryczna (bogata w tłuszcze lub białka):

    • nadmiar białka i/lub tłuszczu w pożywieniu zmniejsza wchłanianie wapnia przez organizm;

    • prowadzi do osłabienia płytek wzrostowych i kości (wzrasta podatność na urazy mechaniczne);

    • sprzyja otłuszczeniu (zwiększona waga obciąża niedojrzały układ kostno-stawowy).

W przypadku stwierdzenia osteodystrofii przerostowej należy dokładnie przyjrzeć się dotychczasowemu żywieniu psa i jeśli to konieczne należy dokonać stosownych korekt. Mając na uwadze tempo rozwoju szczeniąt CTR-a należy zapewnić szczenięciu kompletny i zbilansowany pokarm w ilości umożliwiającej prawidłowe, ale nie maksymalne, tempo wzrostu. Niepisana zasada mówi, iż utrzymywanie względnie szczupłych szczeniąt oraz dostarczanie im odpowiednich ilości pokarmu gwarantuje optymalne tempo wzrostu i rozwoju kośćca.

Na tempo wzrostu i rozwoju psa wpływ ma wiele składników żywieniowych. Psy ras dużych i olbrzymich rosną i rozwijają się do 18-24 miesiąca życia, stąd też zrównoważona dieta uwzględniająca odpowiednią podaż energii, białka, minerałów i witamin jest w tym okresie szczególnie ważna. Najlepsze diety, to takie, które są oparte na wysokowartościowych produktach - najlepiej naturalnych i organicznych składnikach, które cechują się dobrą przyswajalnością. Dodatkowo dieta powinna być wzbogacona w przeciwutleniacze, Niezbędne Nienasycone Kwasy Tłuszczowe, probiotyki i substancje ochraniające chrząstkę stawową.

 

 WYBRANE SKŁADNIKI Z PROFILU ŻYWIENIOWEGO DLA PSÓW OPUBLIKOWANEGO PRZEZ F.E.D.I.A.F. W 2011 ROKU NA 100G SUCHEJ MASY

 

DAWKA

ZWIERZĘ DOROSŁE

SZCZENIĘTA ≤ 14 TYG.

SUKI W CIĄŻY I KARMIĄCE

SZCZENIĘTA≥ 14 TYG.

DAWKA MAKSYMALNA

(L) PRAWNA, (N) ŻYWIENIOWA

  REKOMENDOWANE MINIMUM
BIAŁKA OGÓŁEM g 18 25 20 -

TŁUSZCZ

g

5.5

8.5

8.5

-

WAPNO

g

0.50

1.0

0.8-1.0

SZCZENIĘTA ≤ 14 TYG.: 1.6 (N)

SZCZENIĘTA≥ 14 TYG.: 1.8 (N)

FOSFOR

g

0.40

0.90

0.70

ZWIERZĘ DOROSŁE: 1.8 (N)

Ca:P

 

1/1-2/1

1/1-1.6/1

 1.8/1**

-

MAGNEZ g 0.07 0.04 0.04 -
MIEDŹ mg 0.72 1.10 1.10 2.8 (L)
CYNK μg 7.2 10 10 28.4 (L) SZCZENIĘTA: 100 (N)
WITAMINA D IU 50 50.2 50 227 (L) 320 (N)

** dotyczy szczeniąt dużych i olbrzymich ras przed ukończeniem 6 miesiąca życia. Po tym okresie ilość wapna powinna być zredukowana do 0.80% (suchej masy) i stosunek Ca:P powinien być dostosowany do ilości 1.8/1.

 

  WYBRANE SKŁADNIKI Z PROFILU ŻYWIENIOWEGO DLA PSÓW OPUBLIKOWANEGO PRZEZ A.A.F.C.O. W 2014 ROKU

 

DAWKA

(SUCHA MASA)

SZCZENIĘTA

ORAZ SUKI W CIĄŻY I KARMIĄCE

MINIMUM

ZWIERZĘTA DOROSŁE

MINIMUM

MAKSIMUM

BIAŁKA OGÓŁEM % 22.5 18.0 -
TŁUSZCZ % 8.5 5.5 -
WAPNO % 1.2 0.5 1.8
FOSFOR % 1.0 0.4 1.6
Ca:P 1:1 1:1 2:1
MAGNEZ % 0.06 0.06 -
MIEDŹ mg/kg 12.4 7.3 -
CYNK mg/kg 100 80 -
WITAMINA D IU/kg 500.0 500.0 3.000.0

 

Cechy karmy wskazanej dla ras dużych i olbrzymich:

  • linia dla szczeniąt ras dużych i olbrzymich;

  • wysokowartościowe, naturalne i jak najmniej przetworzone składniki;

  • karma bez sztucznych polepszaczy smaku, zapachu, barwników i sztucznych konserwantów;

  • kaloryczność średnio 380 kcal/100g;

  • zawartość białka ok. 26% (przedział 23-26%);

  • zawartość tłuszczu 12-14%;

  • zawartość wapnia 0.7-1.2%;

  • stosunek wapnia do fosforu 1.2:1;

  • dodatek związków chroniących chrząstkę stawową;

Pożywienie należy serwować w regularnych odstępach czasu, a miska ze świeżą i czystą wodą powinna być stale dla psa dostępna. Więcej o żywieniu CTR-a Tutaj.

 

Suplementy diety działające przeciwbólowo i/lub przeciwzapalnie oraz regenerujące tkankę chrzęstną i kostną:
oprócz stosowania standardowych metod leczenia można również sięgnąć po różne suplementy diety, które mogą stać się dobrym uzupełnieniem leczenia podstawowego. W skład suplementów najczęściej wchodzą witaminy, minerały, zioła, bądź inne składniki pochodzenia roślinnego, aminokwasy, metabolity, enzymy itd. W przypadku HOD należy szukać takich suplementów, które wykazują się właściwościami przeciwbólowymi i/lub przeciwzapalnymi, poprawiają ogólną kondycję organizmu, stymulują układ odpornościowy organizmu i regenerują tkankę chrzęstną oraz kostną. Ponieważ są to środki naturalne, to w większości przypadków ich prawidłowe stosowanie jest dość bezpieczne. Poniżej zamieściliśmy spis wybranych substancji, które mogą być przydatne we wspomagającym leczeniu HOD. Proszę jednak pamiętać, że każdy suplement diety powinien być odpowiednio dobrany do potrzeb danego zwierzęcia i stosowany zgodnie z zaleceniem producenta oraz tylko i wyłącznie po konsultacji z lekarzem prowadzącym psa.

  • witamina C

    istnieje kilka rodzajów witaminy C rozpuszczalnej w wodzie, przy czym najbardziej znane to: kwas askorbinowy (najprostsza postać witaminy C), kwas dehydroaskorbinowy (utleniona forma kwasu askorbinowego) i sole mineralne kwasu askorbinowego tzw. askorbiniany mineralne np. askorbinian wapnia, askorbinian, potasu, czy askorbinian sodu (buforowane formy witaminy C). Wszystkie te związki wykazują podobne działanie biologiczne.

    Wśród naukowców toczą się jednak spory odnośnie tego, która forma jest najbardziej korzystna dla psów. Istnieją strony, które uważają, że kwas askorbinowy jest najlepszy, ponieważ hydrolizuje bardzo łatwo z wodą, co sprzyja jego optymalnemu wchłanianiu w ścianach jelita. Z tego też powodu również jego nadmiar jest w dość prosty sposób wydalany wraz z moczem. Kwas dehydroaskorbinowy to utleniona postać kwasu askorbinowego i jego największa aktywność notowana jest w komórkach organizmu psa, gdzie generuje on utlenianie tych komórek. Niektórzy uważają, że to ta forma jest łatwiejsza do przyswojenia przez organizm psa. Jeszcze inni lekarze zalecają stosowanie tylko i wyłącznie askorbinianów mineralnych, które posiadają mniej kwaśny odczyn przez co są delikatniejsze dla żołądka i nie wywołują skutków ubocznych (np. biegunek), do tego mają zdolność wchłaniania się do organizmu w dowolnym miejscu przewodu pokarmowego.

    Witamina C pełni w organizmie psa wiele różnych funkcji m.in. zwiększa odporność organizmu, bierze udział w produkcji kolagenu i ma wpływ na funkcjonowanie wszystkich tkanek łącznych. Przyspiesza gojenie ran oraz zrastanie uszkodzonych kości. Prowadzone od wielu lat badania kliniczne potwierdziły, iż suplementacja witaminą C wpływa na poprawę funkcjonowania kości, ścięgien, więzadeł oraz stawów.

    Warto nadmienić, iż dla większości ssaków (w tym psa) kwas askorbinowy tak na prawdę nie jest witaminą, gdyż mogą one go samodzielnie syntezować. Zdrowy pies jest w stanie wyprodukować dziennie około 18 miligramów witaminy C na każdy funt (0.45 kg) wagi ciała i teoretycznie taka ilość powinna mu wystarczyć. Dlatego też teoria, jakoby niedobór witaminy C był jedyną przyczyną odpowiedzialną za wywołanie schorzenia jest współcześnie odrzucana. W zasadzie rola witaminy C w przebiegu schorzenia nie została do końca poznana, aczkolwiek spekuluje się, iż może dochodzić do spontanicznych zaburzeń w wytwarzaniu i/lub magazynowaniu i/lub wykorzystywaniu zasobów witaminy C przez organizm chorującego na HOD psa. Istnieje także dość duże prawdopodobieństwo, że niedobory tej witaminy u psów dotkniętych HOD wynikają ze stresu towarzyszącego schorzeniu. Ze względu na to, że ryzyko toksyczności witaminy C jest niskie, ponieważ nadmiar witaminy C w organizmie jest filtrowany przez nerki i następnie nadwyżki są wydalane wraz z moczem, to suplementacja witaminy C jest zalecana. Niektórzy weterynarze ostrzegają jednak, iż mogą pojawić się problemy z nerkami w wyniku długotrwałego nadużywania tego suplementu, aczkolwiek nie ma dostępnych badań, które udowodniałyby, że witamina C stosowana długotrwale może być szkodliwa. Mimo wszystko warto zastanowić się nad tym ostrzeżeniem, szczególnie wtedy, gdy dany osobnik jest obciążony genetyczną hiperurykozurią (wynik badania HU/HU), ponieważ witamina C (wartość ph 4.1) poprzez zakwaszanie moczu może nasilić powstawanie kryształów kwasu moczowego. W takiej sytuacji warto sięgać po askorbiniany mineralne (np. askorbinian wapnia lub askorbinian sodu), które są związkami o pH zasadowym (pożądanym w hiperurykozurii) i przy stosowaniu dawek uderzeniowych nie powodują problemów z kwasowością.

    Jednym z ostatnich odkryć medycyny weterynaryjnej jest suplement o nazwie Ester C®. To opatentowana formuła bardziej wchłanianej formy witaminy C, która zwiera jej aktywne metabolity. Zaletą tej formy witaminy C jest bez wątpienia buforowanie jej wapniem, co sprawia, że jest ona niekwaśna i posiada zasadowe pH 6.7. Ester-C®, zawiera też wspominane wyżej aktywne metabolity, które sprawiają, że taka forma witaminy może być bardzo szybko wchłaniana przez komórki, w przeciwieństwie do tradycyjnej witaminy C (kwasu askorbinowego), który najpierw z surowicy krwi dociera do nerek, gdzie polega filtracji i spora jego część tracona jest wraz z moczem. Ta forma witaminy C jest więc przyjazna dla przewodu pokarmowego i nerek, nawet w większych dawkach;

    Witamina C dostępna jest, jako samodzielny suplement diety, a także wchodzi w skład wielu preparatów mieszanych i jest również dodawana do karm.

  • Witamina E:  

    pod nazwą "witamina E" tak na prawdę kryje się cała grupa związków zwanych tokoferolnami. Z ośmiu istniejących tokoferoli oznaczonych jako: alfa, beta, gamma, delta, epsilon, zeta, eta, theta najsilniej i najskuteczniej działa alfa-tokoferol. Witamina E powstaje tylko w roślinach (najlepsze źródła: ziarna zbóż, ryż, oleje roślinne - słonecznikowy, żółtko jaja, kasze - jęczmienna i gryczana, tran, masło, groszek zielony, płatki owsiane, makaron kukurydziany). Zwierzęta jej nie syntetyzują. Dlatego też witamina ta z pokarmami pochodzenia roślinnego lub w formie suplementacyjnej musi być regularnie dostarczana do organizmu. Wchłaniana jest w jelitach do limfy wraz z tłuszczami, w obecności soku trzustkowego i kwasów żółciowych, a we krwi krąży związana z frakcjami LDL i HDL lipoprotein. Formy octanowe są rozkładane przez esterazę trzustkową, co ułatwia jej wchłanianie. Wchłaniane jest około 10-70% witaminy podanej w pokarmie. W przeciwieństwie do innych witamin rozpuszczalnych w tłuszczach witamina E jest magazynowana bardzo krótko. Półokres trwania witaminy E w osoczu, wątrobie i nerkach wynosi 2-5 dni, zaś w tkance nerwowej: 28-80 dni. W organizmie jest przechowywana w wątrobie, tkance tłuszczowej, sercu, mięśniach, jądrach, macicy, krwi, nadnerczach i przysadce mózgowej.

    Witamina E uznawana jest za najlepszy przeciwutleniacz, czyli pogromcę niszczących organizm wolnych rodników. Wśród wielu funkcji godna odratowania jest ta polegająca na ochronie nienasyconych kwasów tłuszczowych (Omega-3) oraz komórek tkanki chrzęstnej, przed procesami utleniania. Najskuteczniej działa w duecie z witaminą C.

    dzienne zapotrzebowanie:

    zawartość w karmie:

    - psy rosnące: 6.1 IU (na każde 1,000 kcal ME);

    - psy dorosłe: 22 IU/kg (sucha masa, 3.67 kcal ME/g);

    minimalne wartości rekomendowane do spożycia dziennego na kg masy ciała:

    - psy rosnące: 1.2 IU/kg;

    - psy dorosłe: 0.5 IU/kg.

    Zapotrzebowanie rośnie wraz ze wzrostem zawartości NNKT w diecie: 1 g wielonienasyconych kwasów tłuszczowych może rozłożyć do 3 j.m. witaminy E.

  • Witamina K

    mianem witaminy K określamy grupę związków nierozpuszczalnych w wodzie, ale rozpuszczalnych w tłuszczach, które są konieczne do ich wchłonięcia przez organizm. Do grupy tej należą różne pochodne naftochinonu oznaczane symbolami od K1 do K5, przy czym należy zaznaczyć, że najważniejsze znaczenie przypisuje się trzem postaciom tj. K1, K2, i K3.

    • witamina K1 (fitomenadion, fitonation, filochinon i inne)

    postać naturalna, obecna w zielonych warzywach;

    • witamina K2 (menachinon-6, farnochinon)

    postać naturalna, wytwarzana przez drobnoustroje jelita czczego i jelita krętego ludzi i zwierząt;

    • witamina K3 (menadion)

    postać syntetyczna, prowitamina witaminy K. Rozpuszczalna w wodzie, która po uczynnieniu ma działanie witaminy K. W wyniku rozległych badań okazało się, iż witamina K3 może powodować szereg niepożądanych reakcji ze strony wzroku, układu oddechowego i skóry. Dlatego też pojawiły się uzasadnione wątpliwości, co do zasadności stosowania witaminy K3, jako suplementu diety. Ze względu na liczne kontrowersje związane z tą formą witaminy K radzimy zrezygnować z podawania psu suplementów i produktów żywnościowych, w których jest ona obecna.

    Witaminy z grupy K mają zasadnicze znaczenie dla wytwarzania protrombiny, substancji biorącej udział w krzepnięciu krwi. Wchłaniane są z tłuszczem do limfy, gdzie efektywność wynosi od 10 do 70%, przy czym obecność tłuszczu ułatwia ich wchłanianie. K1 jest zatrzymywana i magazynowana głównie w wątrobie, K3 jest rozmieszczana we wszystkich tkankach i przez to szybciej jest eliminowana z organizmu. Zapasy w wątrobie wystarczają zaledwie na kilka dni.

    Przez wiele lat witaminie K przypisywano wyłącznie rolę w procesie krzepnięcia krwi, jednakże wyniki licznych badań prowadzonych na przestrzeni lat pokazują, że spełnia ona rolę koenzymu w procesie tworzenia niektórych białek. Ponieważ witamina K jest niezbędna do produkcji osteokalcyny, jednego z najważniejszych białek biorących udział w tworzeniu nowej kości, to uważana jest także za regulator mineralizacji kości. Syntetyzowana jest przez osteoblasty, przy pewnym współudziale witaminy D.

    Naturalnym źródłem witaminy K1 są przede wszystkim ciemnozielone liściaste warzywa (szpinak, sałata), zboża, mleko i produkty mleczne (jogurty, sery), owoce (brzoskwinie), olej sojowy oraz inne warzywa (ziemniaki, brokuły, rzepa, ogórek). Naturalnym źródłem witaminy K2 jest flora bakteryjna jelita cienkiego.

    dzienne zapotrzebowanie:

    Ze względu na zmienną ilość mikroflory jelitowej, która może syntetyzować witaminę K, ustalenie jej rzeczywistego zapotrzebowania jest dość trudne. Optymalna dawka dla psów jest stosunkowo niska w porównaniu z innymi gatunkami i wynosi ok. 1 µg/kg masy ciała dziennie. Dla tej witaminy z powodu braku danych nie została oznaczona bezpieczna maksymalna dawka nie powodująca ryzyka efektów ubocznych, dlatego też, aby nie dopuścić do możliwości przedawkowania, źródłem tej witaminy powinna być żywność.

  • Glukozamina:

    jest organicznym związkiem chemicznym pochodzenia naturalnego. W warunkach prawidłowych glukozamina powstaje z glukozy, a produktem pośrednim jest glukozo-6-fosforan. Jej dalsze przemiany, polegające na reakcji z acetylokoenzymem-A, stanowią punkt wyjścia do produkcji innych aminocukrów, będących budulcami np. kwasu sialowego, keratanu, kwasu hialuronowego, chondroityny, dermatanu itd., a także glikoprotein, glikozaminoglikanów (odpowiedzialnych za odbudowywanie uszkodzonych chrząstek), czy proteoglikanów. Zatem związek ten pośrednio lub bezpośrednio bierze udział w tworzeniu m.in. powierzchni stawowych, ścięgien, więzadeł, czy płynu stawowego.

    Glukozamina może występować w kilku postaciach jako:

    • chlorowodorek glukozaminy;

    • N-acetylo-glukozamina;

    • jodowodorek glukozaminy;

    • siarczan glukozaminy.

    Największe zastosowanie terapeutyczne mają sole glukozaminy, a mianowicie siarczan glukozaminy oraz chlorowodorek glukozaminy.

    Chrząstka stawowa pozbawiona jest naczyń krwionośnych, a jej odżywianie możliwe jest tylko i wyłącznie za pomocą płynu stawowego (mazi stawowej), zawierającego m.in. wspomnianą glukozaminę. Gdy organizm nie dysponuje wystarczającą ilością glukozaminy, to maź stawowa traci swoje pierwotne właściwości - ulega rozrzedzeniu, jest bardziej wodnista, co sprawia, iż stawy nie są wystarczająco "smarowane" i stają się bardziej podatne na wyeksploatowanie oraz różne uszkodzenia.

    Glukozamina wpływa korzystnie na stan zdrowia stawów poprzez pobudzenie syntezy glikozaminoglikanów, a te z kolei stanowią konstrukcję nośną dla kolagenu. Glukozamina jest również związkiem łatwo przyswajalnym przez tkankę kostną i chrzęstną. Ułatwia wbudowanie siarki w strukturę chrząstki. Dodatkowo glukozamina zatrzymuje wodę w tkankach łącznych, co sprawia, że są one giętkie i sprężyste.

    Niedobory glukozaminy mogą być z powodzeniem uzupełniane poprzez stosowanie różnorodnych suplementów, ponieważ glukozamina jest substancją łatwo rozpuszczalną w wodzie i wchłania się w jelicie cienkim w dość wysokim procencie. Osobą, która po raz pierwszy otrzymała glukozaminę poprzez hydrolizę chityny stężonym kwasem solnym był Georg Ledderhose i dokonał tego w 1876 roku. Jednak dopiero wiele lat później, bo w 1939 roku Walter Haworth opracował pełną stereochemię.

    Współcześnie glukozaminę można nabyć w następujących formach: siarczan glukozaminy, chlorowodorek glukozaminy i N-acetyloglukozamina. Najczęściej polecaną formą glukozaminy w leczeniu uszkodzeń chrząstek jest siarczan glukozaminy, który jest związkiem dość dobrze przez naukę poznanym.

    Ponieważ glukozamina wchodzi w skład budowy pancerzyków krewetek, homarów i małży, to stanowią one główne źródła pozyskiwania tego związku na skale przemysłową. Siarczan glukozaminy może być stabilizowany solami sodu lub potasu. Funkcje budulcową i odżywczą glukozaminy wykorzystuje się do stymulacji regeneracyjnej zmienionej chorobowo chrząstki. Prowadzone badania kliniczne wykazały, że siarczan glukozaminy posiada właściwości, regeneracyjne, anaboliczne oraz przeciwzapalne. Bardzo często glukozamina stanowi składnik preparatów wieloskładnikowych, które komponowane są w taki sposób, aby skuteczność poszczególnych składowych suplementu była jeszcze większa;

    • Chondroityna:

    jest organicznym związkiem chemicznym pochodzenia naturalnego. W prawidłowych warunkach chondroityna powstaje z kwasu glukuronowego i N-acetylogalaktozaminy (której prekursorem jest N-acetyloglukozamina), tworząc polisacharyd. Ze względu na miejsce podłączenia grupy -SO3 (atom węgla nr 4 lub 6) do cząsteczki N-acetylogalaktozaminy, wyróżniane są 2 rodzaje siarczanu chondroityny: A i C. Istnieją również cząsteczki chondroityny z podstawionym atomem węgla nr 2, jak i bez grupy SO3. Różnorodność tworzących cząsteczkę chondroityny dwusacharydów i ich różna w niej procentowa zawartość sprawia, że siarczany chondroityny są bardzo zróżnicowane, mają różną masę cząsteczkową, gęstość i ładunek.

    Chondroityna odgrywa m.in. kluczową rolę w wytwarzaniu proteoglikanów chrząstki stawowej. Siarczan chondroityny hamuje rozkład chrząstki i pobudza jej naprawę. Jest on niezbędny do prawidłowego metabolizmu, rozwoju i regeneracji chrząstki. Zwiększa uwodnienie stawu, co dodatkowo nawilża powierzchnie stawowe chrząstek. Działa przeciwbólowo, zwiększa ruchomość i stabilizuje szerokość szpary stawowej. Kwas chondroitynosiarkowy będący podstawowym składnikiem kości jest dobrze wchłaniany i bierze udział w metabolizmie i regeneracji. Ma ogromny wpływ na wytrzymałość i sprawność stawów.

    Niedobory chondroityny mogą być z powodzeniem uzupełniane poprzez stosowanie różnorodnych suplementów. Na skalę przemysłową chondroityna pozyskiwana jest z chrząstek bydła (krów), szczególnie z chrząstek pierścieniowatych tchawicy, jak również wytwarzana jest z chrząstki rekina i wieloryba. Bardzo często chondroityna stanowi składnik preparatów wieloskładnikowych, które komponowane są w taki sposób, aby skuteczność poszczególnych składowych suplementu była jeszcze większa;

    • Kwas hialuronowy:

    polisacharyd, (właściwie glikozoaminoglikan), który występuje we wszystkich organizmach żywych i należy do najliczniejszej grupy związków mających identyczną budowę chemiczną. Jego nazwa pochodzi od greckiego słowa hyalos, czyli "szkło". Nie trudno się zatem domyślić, że jest bezbarwny i jak sama nazwa wskazuje szklisto-przeźroczysty.

    Kwas hialuronowy jest składnikiem płynu stawowego, gdzie odpowiada za jego lepkość i właściwości smarujące. W chrząstce stanowi on 1% wszystkich glikozaminoglikanów. Kwas hialuronowy produkowany jest przez błonę maziową - ważny składnik każdego stawu. Kwas hialuronowy jest także źródłem substancji odżywczych dla chrząstki.

    Niedobory kwasu hialuronowego mogą być z powodzeniem uzupełniane poprzez stosowanie różnorodnych preparatów. Na skalę przemysłową kwas hialuronowy jeszcze nie tak dawno temu pozyskiwany był ze źródeł naturalnych tj. grzebieni kogucich, skóry rekina lub pępowiny. Jednak stale rosnące zapotrzebowanie na ten produkt sprawiło, że obecnie wytwarzany jest on przy zastosowaniu metod biotechnologicznych, gdzie kwas ten produkowany jest przez pewną grupę bakterii.

    W przypadku stawów kwas ten może być podawany w formie różnych preparatów doustnie lub jest podawany w formie pozajelitowej (wstrzyknięcie dostawowe), a rezultatem jego stosowania jest zwiększenie lepkości płynu stawowego, zmniejszenie zapalenia i zmiatanie wolnych rodników tlenowych. Bardzo często kwas hialuronowy stanowi składnik preparatów wieloskładnikowych, które komponowane są w taki sposób, aby skuteczność poszczególnych składowych suplementu była jeszcze większa;

    • Nienasycone kwasy tłuszczowe (Omega-3):

    tłuszcze Omega-3 to nienasycone kwasy tłuszczowe, których ostatnie wiązanie podwójne w łańcuchu węglowym znajduje się przy trzecim od końca atomie węgla. Do tej grupy należą m.in. wielonienasycone kwasy pełniące ważną rolę w odżywianiu psów. Kwasy tego typu nie mogą być syntetyzowane w organizmie zwierzęcym i muszą być dostarczane w pożywieniu, w przeciwieństwie do kwasów endogennych. Dlatego też kwasy te nazywane są niezbędnymi nienasyconymi kwasami tłuszczowymi (NNKT).  Podstawowym kwasem z grupy Omega-3 jest kwas ALA (kwas alfa-linolenowy) - prekursor kwasu DHA (kwasu dokozaheksaenowego) i EPA (kwasu eikozapentaenowego). Prowadzone badania udowodniły, iż wśród licznych funkcji kwasy tłuszczowe Omega-3 mają właściwości przeciwzapalne i łagodzą objawy reumatoidalnego zapalenia stawów. Ponadto nienasycone kwasy tłuszczowe wpływając pozytywnie na metabolizm białek są niezbędne w przemianach tkanki mięśniowej i tkanki chrzęstnej. Kwasy Omega-3 obniżają również aktywność enzymów biorących udział w degradacji kolagenu, zapobiegając w ten sposób niszczeniu tkanki chrzęstnej, a w konsekwencji uszkodzeniu stawów. Kwasy omega-3 poprzez zmniejszenie poziomu prozapalnych cytokin oraz wpływ na równowagę wapnia, aktywność osteoblastów oraz proces osteoblastogenezy korzystnie wpływają również na metabolizm kości zwierząt. 

    Jedynymi naturalnymi źródłami liczącej się ilości kwasów Omega-3, które mogą być podawane psom są: tłuste ryby morskie: śledź, łosoś, makrela, sardynki, ale też nieco mniej tłuste: tuńczyk, halibut i pstrąg tęczowy. Ponadto olej lniany tłoczony na zimno oraz oleje z tłustych ryb morskich (łosoś, tuńczyk, pstrąg tęczowy, śledź, makrela), olej z małża zielonego oraz olej uzyskiwany z mikroalg należących do rodzaju Schizochytrium.. Kwasy tłuszczowe Omega-3 ze względu na obecność podwójnego wiązania mają dużą zdolność przyłączania tlenu i w efekcie ulegają psuciu (jełczenie). Popsute nie nadają się do spożycia, stąd też bardzo często ich trwałość przedłużana jest dodatkiem witaminy E. Kwasy Omega-3 transportowane są przez tłuszcze, co sprawia, że ich przyswajalność jest niestety niska. Dostępne są również gotowe preparaty zawierające te kwasy, które także mogą stanowić uzupełnienie terapii leczniczej. Należy jednak nadmienić, iż pierwsze efekty działania kwasów Omega-3 pojawiają się dopiero po kilku tygodniach regularnego stosowania. Bardzo często kwasy Omega-3 stanową składnik preparatów wieloskładnikowych, które komponowane są w taki sposób, aby skuteczność poszczególnych składowych suplementu była jeszcze większa. Kwasy te dodawane są również do wielu karm;

    • Kolagen:

    to główne białko tkanki łącznej. Nazwa pochodzi z języka greckiego kolla - "klej" i suffix - gen - "wytwarzanie". Kolagen występuje w wielu tkankach organizmu, a jego budowa jest zróżnicowana w zależności od funkcji i miejsca występowania. Białko to składa się z kilkudziesięciu aminokwasów połączonych w łańcuchy. Łańcuchy kolagenu łączą się po trzy tworząc w ten sposób włókna. Twarde wiązki włókien kolagenu zwanych włóknami kolagenowymi są głównym składnikiem macierzy zewnątrzkomórkowej, która występuje w  większości tkanek i nadaje komórkom strukturę z zewnątrz, a także kolagen znajduje się wewnątrz niektórych komórek. Kolagen ma bardzo wysoką odporność na rozciąganie i jest głównym składnikiem powięzi, chrząstek, więzadeł, ścięgien, kości i skóry. Kolagen wytwarzany jest w naturalny sposób przez psi organizm oraz podlega regularnej wymanianie starego na nowy. Jednak wraz z upływem czasu, stopniowo organizm psa traci zdolność jego odtwarzania. Niedobory kolagenu sprawiają, że ww. tkanki tracą swoje właściwości. Zmniejsza się sprężystość kości i stają się one bardziej łamliwe, dochodzi do zwyrodnienia stawów. Stąd też jego uzupełnianie wydaje się bardzo uzasadnione.

    Kolagen jest powszechnie stosowany w medycynie ludzkiej i weterynaryjnej, kosmetyce, a nawet w przemyśle spożywczym (np. żelatyna jest specyficzną odmianą przetworzonego kolagenu). Przy takich schorzeniach, jakim jest m.in. dysplazja stawów biodrowych wskazane jest podawanie preparatów dostarczających kolagen do organizmu zwierzęcia. Na skalę przemysłową kolagen pozyskiwany jest w sposób syntetyczny, ze skór zwierząt hodowlanych oraz ze skór rybich i dostępny jest w formie różnych preparatów. Jednak nabywając gotowe preparaty radzimy zwracać uwagę z czego kolagen został pozyskany, ponieważ nie wszystkie mają taką samą wartość. Kolagen hydrolizowany, to nic innego jak hydrolizowana żelatyna kolagenowa, która jest bardzo często stosowana w tanich suplementach, jako zamiennik natywnego białka kolagenowego, niestety jest niepełnowartościowa. Uzyskanie kolagenu ze skór wieprzowych i bydlęcych wymaga bardzo agresywnej obróbki chemicznej i/lub enzymatycznej, które powodują znaczną degradację tego białka. Za najwartościowszy uważany jest kolagen pozyskiwany ze skór rybich, ponieważ specyficzna obróbka materiału zachowuje wszelkie jego właściwości.

    Bardzo często kolagen stanowi składnik preparatów wieloskładnikowych, które komponowane są w taki sposób, aby skuteczność poszczególnych składowych suplementu była jeszcze większa.

    Galaretka z kurzych łapek to domowy sposób naszych babć na poprawę funkcjonowania struktur stawowych. Jej niewątpliwą zaletą jest łatwość przygotowania, cena i dostępność. Zawiera duże ilości kolagenu, a zatem jest niezwykle zdrowa na stawy. Poza tym można ją podawać psu w każdym wieku i w każdych ilościach.  

    Łapki należy dokładnie oczyścić, obciąć pazury i wrzucić do garnka. Zalać dużą ilością wody, tak by całe były przykryte. Gotować tak długo, aż same się rozlecą i będzie można je bez problemu obrać. Obrane z kości "mięsko" wrzucić z powrotem do wywaru dodając drobno pokrojone warzywa. Gotować około 15 minut. Następnie można wg uznania dodać trochę zieleninki - drobno posiekaną natkę pietruszki i/lub koperek i gotować jeszcze ok. 5 minut. Teraz wystarczy przelać do miseczek i pozostawić do ostygnięcia, a następnie włożyć do lodówki, by galaretka stężała. Dodawać do pożywienia uprzednio wyjmując z lodówki, by galareta nabrała trochę pokojowej temperatury;

    • Kreatyna:

    z biochemicznego punktu widzenia, to kwas β-metyloguanidynooctowy - organiczny związek chemiczny zawierający elementy strukturalne guanidyny i kwasu octowego. W organizmach zwierzęcych tworzy się w trakcie przemiany materii (w wątrobie, trzustce i nerkach) i występuje głównie w mięśniach oraz w ścięgnach. Kreatyna jest zatem naturalnie wytwarzana w organizmie z aminokwasów (argininy, glicyny i metioniny). Następnie jest transportowana z krwią do mięśni i wnika do wnętrza komórek mięśniowych dzięki swoistym białkom błony komórkowej, aktywowanym przez insulinę. Hormon ten jest zatem odpowiedzialny za wychwyt kreatyny przez komórki mięśniowe. Tam wspiera produkcję trifosforanu adenozyny (ATP), która jest głównym źródłem energii dla mięśni podczas aktywności fizycznej. W trakcie wysiłku wspomaga pracę mięśni i ścięgien oraz wydłuża ich wydajność i wytrzymałość. Wpływa także na przyrost masy mięśniowej. Pula kreatyny endogennej może być również z powodzeniem uzupełniania wraz ze spożywanym pokarmem, bowiem kreatyna występuje w czerwonym mięsie, drobiu wieprzowinie i rybach. Dane szacunkowe podają, że kilogram tych produktów zawiera średnio około 4-5 gramów kreatyny. Po spożyciu w formie niezmienionej jest ona transportowana, aż do jelita cienkiego gdzie ulega wchłanianiu i następnie wraz z krwią dostaje się do mięśni i ścięgien i jest w nie wbudowywana. Tam ulega częściowemu przekształceniu do fosfokreatyny i uzupełnia tym samym pulę kreatyny endogennej.

    Niektórzy naukowcy sugerują, że suplementacja gotowymi preparatami kreatyny może być przydatna w terapii u psów dotkniętych atrofią mięśniową (zanikiem mięśni) będącą skutkiem choroby zwyrodnieniowej stawów;

    • Enzymy proteolityczne (proteazy):

    samo słowo "enzym" pochodzi od greckiego słowa "enzymas"  (fermentować). Enzymy to grupa białek działających w komórkach i płynach ustrojowych żywych organizmów, jako biokatalizatory reakcji biosyntezy i rozkładu. W komórce enzymy występują pojedynczo lub tworzą układy wielo-enzymatyczne katalizujące szereg następujących po sobie reakcji. Dzięki enzymom wszelkie reakcje biochemiczne mogą przebiegać bardzo szybko przy zachowaniu normalnej temperatury i pH organizmu. Z tego też względu spełniają one w organizmie zasadniczą rolę i od ich aktywności oraz efektywności zależy po prostu zdrowie psa. Enzymy są wykorzystywane do różnych funkcji w ciele zwierzęcia. Procesy komórkowe, trawienie, wchłanianie substancji odżywczych i pokarmowych są zależne od odpowiednich enzymów. Najczęściej właściciele psów myślą, że enzymy (w ogólnym rozumieniu tego słowa) są niezbędne do trawienia pokarmu. A w rzeczywistości, to enzymy wytwarzane przez trzustkę są niezbędne do trawienia składników pokarmowych dostarczonych wraz z pożywieniem. Dopiero prawidłowo strawione przez enzymy trzustkowe, dietetyczne substancje odżywcze mogą być wchłonięte przez organizm zwierzęcia. Trzustka produkuje amylazy (trawiące węglowodany), lipazy (trawiące tłuszcze) i różne proteazy (trawiące białko). Chociaż prawdą jest, że trzustka produkuje enzymy wspomagające trawienie żywności, to dodatkowe enzymy pochodzące z pożywienia również mogą korzystnie wpływać na prawidłowy przebieg procesów trawienia, chociażby maksymalizując wykorzystanie składników pokarmowych dostępnych z diety. Zatem suplementacja enzymami trzustkowymi może mieć swoje uzasadnienie w przypadku chęci poprawy procesów trawienia i wchłaniania oraz w przypadku niedoborów tych enzymów wynikających z różnych chorób trzustki. My jednak chcielibyśmy zwrócić uwagę na jeszcze jedną możliwość zastosowania enzymów, głównie enzymów proteolitycznych (proteaz) pochodzenia roślinnego tj. bromelainy (pochodzi z ananasa) i papainy (pochodzi z papai), które oprócz funkcji trawiennych, posiadają właściwości, które mogą być wykorzystane w medycynie weterynaryjnej. Dzięki prowadzonym badaniom odkryto, że te proteazy podane w odpowiednim czasie przed lub po posiłku nie zostaną zużyte do procesów trawiennych, ale krążąc w krwi rozbijają białka odpowiedzialne za stan zapalny i usuwają fibrynę, która przedłuża stan zapalny. Zatem mogą się one z powodzeniem nadawać do łagodzenia m.in. stanów zapalnych, buli różnego pochodzenia. Oprócz tego wpływają na szybszą regenerację tkanek oraz poprawiają wydolność układu odpornościowego. Dodatkowo papaina wykazuje również właściwości przeciwpasożytnicze. W prowadzonych badaniach udowodniono też, że właściwości przeciwzapalne i przeciwbólowe papainy są zbliżone do tych uzyskiwanych z aspiryny. Te wszystkie zalety papainy i bromelainy mogą być również wykorzystane w leczeniu dysplazji stawów, tym bardziej, że suplementacja tymi enzymami jest stosunkowo bezpieczna. Decydując się na suplementację tymi enzymami należy jednak pamiętać, że bromelaina może wpływać na "rozrzedzenie krwi", stąd też nie powinna być łączona z lekami o takich właściwościach.

    Ponieważ enzymy są dość delikatnymi związkami i ulegają szybkiej dezaktywacji w podwyższonej temperaturze, to należy się z nimi obchodzić bardzo ostrożnie. Nie powinny być dodawane do ciepłej żywności, ani ciepłej wody. Jeśli suplement jest w postaci proszku to wystarczy odmierzyć odpowiednią ilość i wymieszać z pożywieniem lub wodą o temperaturze pokojowej. Na rynku dostępne są różne preparaty przeznaczone dla ludzi i/lub psów: jednoskładnikowe (zwierają tylko papainę lub bromelainę), dwuskładnikowe (zwierają papainę i bromelainę), a także wieloskładnikowe, które oprócz papainy i bromelainy zawierają enzymy trzustkowe (np. pankreatynę, trypsynę i/lub chymotrypsynę) i substancje wzmagające ich działanie np. bioflawonoidy (kwercetynę i/lub rutynę). Przy czym warto zauważyć, iż preparaty posiadają takie same składy, a te przeznaczone dla ludzi wydają się być bardziej ekonomiczne w użyciu.

    • Metylosulfonylometan MSM (metylosiarczan metanu, dimetylosulfon):

    jest organicznym związkiem siarki oraz składnikiem naturalnej żywności. MSM w środowisku naturalnym powstaje jako siarczek dimetylu i wytwarzany jest przez fitoplankton morski. Po wytworzeniu emitowany jest do nadoceanicznej atmosfery, gdzie z kolei ulega utlenianiu do postaci dimetylosulfotlenku - związku siarki stanowiącego prekursor MSM. Wraz z opadami atmosferycznymi dimetylosulfotlenek, przedostaje się do gleby, a stamtąd czerpany jest przez rośliny. MSM jest białą, bezzapachową, krystaliczną i lekko gorzką substancją, która zawiera 34% siarki. Wzór chemiczny MSM to (CH3)2SO2. Badania medyczne wykazały, że MSM i substancje pokrewne DMSO i siarczek metylu DMS dostarczają 85% siarki, która obecna jest we wszystkich żywych organizmach. MSM stanowi więc, wartościowe źródło bioaktywnej, organicznej siarki. W warunkach naturalnych MSN dostarczany jest do organizmu wraz z pożywieniem. Naturalnymi źródłami MSM, które mogą być spożywane przez psy są: nasiona słonecznika, soczewica, soja, jogurt. świeże owoce i warzywa. Przy nieprawidłowej diecie lub różnych schorzeniach mogą jednak wystąpić niedobory tego związku i powinien on być uzupełniany poprzez podawanie odpowiednich preparatów. Do produkcji suplementów MSM jest pozyskiwany zazwyczaj z miazgi sosnowej zawierającej ligninę, w skład której wchodzi siarka stanowiąca składnik cząsteczek białka. Aby zwiększyć efektywność działania MSM powinien on być podawany z naturalną witaminą C i witaminą B12. W organizmie MSM pełni wiele różnorodnych funkcji m.in. wspiera budowę ścięgien, więzadeł i mięśni. Uczestniczy w syntezie kolagenu i keratyny. Działa przeciwreumatycznie i przeciwzapalnie. Odgrywa dużą rolę przy regeneracji tkanki chrzęstnej w stawach. Nadaje jej w połączeniu z glukozaminą i chondroityną odpowiednią elastyczność i wspomaga ich funkcjonowanie. Wspomaga również działanie leków stosowanych w leczeniu zapalenia stawów pomagając im dotrzeć do chorych komórek.
    Połączenie glukozaminy, chondroityny i MSN, to najczęściej spotykana kombinacja występująca w różnych preparatach. Poprzez wzajemne uzupełnianie i współdziałanie wartość terapeutyczna takiego preparatu znacznie wzrasta.

    • DL-fenyloalanina (DLPA, DL-phenylalanine):

    jest to organiczny związek, aminokwas egzogenny, występujący w większości białek, którego organizm psa nie potrafi wytwarzać i głównym jego źródłem jest pożywienie bogate w białko. W organizmie ulega w wątrobie procesowi utlenienia do tyrozyny. Z kolei tyrozyna może zostać przekształcona w mózgu oraz w gruczole nadnerczowym w hormony dopaminy, noradrenaliny i epinefryny (adrenaliny). Fenyloalanina posiada dwie formy. L-Fenyloalanina jest związkiem, który występuje w środowisku naturalnym i jest łatwo przyswajalna przez organizm. L-Fenyloalanina pełni zatem funkcję odżywczą (budulcową), jest istotna dla utrzymania prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego oraz jest odpowiedzialna m.in. za poprawę nastroju, poprzez regulowanie poziomu takich substancji chemicznych w mózgu, jak dopamina i noradrenalina.

    Natomiast forma D-fenyloalaniny powstaje w wyniku działania pewnych bakterii podczas procesu metabolizmu (składnik znanego antybiotyku), a także może być wytwarzana w laboratorium w sposób syntetyczny. D-Fenyloalanina zwiększa poziom enkefalin (naturalnych substancji przeciwbólowych) hamując działanie enzymów rozkładających enkefaliny, co wykorzystywane jest w leczeniu przewlekłego bólu.

    DL-fenyloalanina (DLPA) jest preparatem składającym się w połowie  z naturalnej L, a w połowie syntetycznej D postaci fenyloalaniny i dzięki takiemu połączeniu może wpływać bezpośrednio na poprawę nastroju, a także może skutecznie obniżać i tłumić reakcje bólowe. Preparat ten może być zatem wykorzystany do zwalczania chronicznego bólu m.in. stawów, kręgosłupa, mięśni, ścięgien, czy artretyzmu. Niewątpliwą zaletą DL-fenyloalaniny jest to, że ma zdolność wybiórczego leczenia bólu, przy tym nie upośledza reakcji obronnych organizmu np. reakcja na oparzenie, zranienie, czy użądlenie oraz przy długotrwałym stosowaniu nie uzależnia. Jak sugerują niektórzy weterynarze suplementacja z wykorzystaniem tego preparatu może być zatem alternatywą dla syntetycznych leków przeciwbólowych stosowanych w ww. dolegliwościach. Uwaga: DOPA nie powinna być stosowana razem z inhibitorami monoaminooksydazy wykorzystywanych w leczeniu m.in. w choroby Cushninga, Zespołu Zaburzeń Poznawczych Psów (CCD), a także z amitrazą (można ją znaleźć m.in. w niektórych obrożach p/pasożytniczych).

    Źródłem naturalnej fenyloalaniny są pokarmy bogate w białko. DLPA można znaleźć w jednoskładnikowych (aktualnie ludzkich) lub wieloskładnikowych (również przygotowywanych z myślą o psach) preparatach.

    • Niezmydlające frakcje awokado i soi (Avocado Soybean Unsaponifiable ASU):

    ekstrakty olejowe z awokado i soi są stosowane w tradycyjnej medycynie ludowej od wieków. Jednak dopiero od lat 50-tych XX wieku właściwości lecznicze pochodzące z tych olejów roślinnych poddawane są licznym badaniom laboratoryjnym i klinicznym, których prekursorem był prof. Heni Thiers. Odkrycie niezwykłych zalet tych olejów zaowocowało opracowaniem wiele lat później (lata 90-te XX wieku) produktu o nazwie: niezmydlające frakcje z awokado i soi (ASU), które przygotowywane jest z 1/3 frakcji pochodzącej z oleju z awokado i 2/3 frakcji pochodzących z oleju z soi.

    Co oznacza określenie "nie zmydlający się"? Tak zwany proces zmydlania (saponifikacji) polega na przekształceniu tłuszczu zwierzęcego lub oleju roślinnego w mydło. Proces ten odbywać się może np. jednoetapowo poprzez potraktowanie triglicerydów (estrów gliceryny i trzech kwasów tłuszczowych) silnym roztworem zasadowym (np. ługiem sodowym), w wyniku czego tworzy się sól kwasu tłuszczowego (mydło), glicerol (gliceryna) i i frakcja tłuszczu, której nie dało się zmydlić lub przekształcić w mydło, nazywanej właśnie "niezmydlającą się". W rzeczywistości w procesie przekształcania otrzymuje się zaledwie 1% tej frakcji. Ponieważ frakcja ta nie może być przekształcona w mydło, podobnie jak reszta "dobrych" tłuszczy zawiera wiele cennych składników, których zalety mogą być na szerszą skalę wykorzystane w lecznictwie. Z prowadzonych badań, które zostały wykonane na pojedynczych składowych tych olejów wynika, iż główne znaczenie lecznicze odgrywają fitosterole - związki przypominające budową cholesterol, które są składnikami błon komórek roślinnych, a także tokoferole - rodzina związków, które zawierają wiele form witaminy E

    W prowadzonych na ludziach badaniach klinicznych wykazano, iż ASU znacznie zmniejsza objawy choroby zwyrodnieniowej stawów, a o produkcie zrobiło się dość głośno. Od tego momentu produktem tym zaczęła się również interesować weterynaria. Przeprowadzono różne doświadczenia z udziałem zwierząt hodowlanych oraz towarzyszących (w tym psów) i wykazano, że preparat ten wpływa na poprawę stanu stawów, poprzez stymulowanie wytwarzania chrząstki, przy jednoczesnym zmniejszeniu rozpadu istniejącej chrząstki. Odnosi się to do obu głównych składników chrząstki tj. kolagenu, który zapewnia chrząstce wsparcie i dużych cząsteczek proteoglikanów chrząstki, które działają, jak amortyzatory i mają poślizgowe właściwości. W przeciwieństwie do innych substancji, które mogą pobudzać produkcję kolagenu, ASU stymuluje komórki chrzęstne do produkcji czterech rodzajów kolagenu ważnych dla chrząstki stawowej, w dokładnie tym samym stosunku, w jakim znajdują się one w normalnej, zdrowej chrząstce stawowej. Ponadto ASU wpływa na zmniejszenie bólu, stanów zapalnych, co jednocześnie przekłada się na możliwość zmniejszenia ilości podawanych leków przeciwbólowych i/lub przeciwzapalnych. ASU wykazuje przede wszystkim działanie przeciwzapalne, ponieważ hamuje szereg cytokin prozapalnych, takich jak II-1β, II-6, II-8 oraz prostaglandyny E2. Ponadto pod wpływem ASU dochodzi do zahamowania zależnej od II-1β aktywności stomyelizyny i kolagenazy (Boileau i wsp., 2009). Ponadto ASU hamuje także aktywność MMP-13, który jest główną proteazą odpowiedzialną za degradację kolagenu typu II i hamuje również aktywność iNOS (induktywną formę syntazy tlenku azotu), która (jak przypuszczają naukowcy) przyczynia się do rozwoju zmian zapalnych u osobników z zapaleniem stawów.

    W standardowym preparacie optymalny stosunek awokado do soi wynosi 1:2, stosunek 1:1: daje jeszcze efekt leczniczy, zaś 2:1 jest całkowicie bezużyteczny. ASU można nabyć w postaci gotowych suplementów diety, a także bardzo często łączony jest on z innymi związkami wykazującymi działanie ochronne na stawy. Również niektórzy producenci karm uwzględniają ASU w składach swoich produktów;

    • Chrząstka rekina:

    rekiny to zwierzęta rządzące oceanami nieprzerwanie od 300 milionów lat. Jest ich ponad 200 gatunków. Wyróżniają się tym, że ich szkielet zbudowany jest wyłącznie z chrząstki (6-8% procent masy ich ciała) i nie posiada części kostnych. O wyjątkowej odporności tych stworzeń stanowi właśnie ta chrząstka, która jak wiemy, zbudowana jest m.in. z chondroityny i glukozaminy, a oprócz tych związków znajduje się w niej bardzo dużo innych aktywnych biologicznie składników. Chrząstka rekina dostępna w różnych suplementach, to nic innego, jak odpowiednio spreparowane, wysuszone i sproszkowane rekinie chrząstki. Spośród wielu wymiernych korzyści chrząstka rekina wywiera m.in. pozytywny wpływ na chrząstkę stawową. Doprowadza do jej regeneracji, reguluje wytwarzanie mazi stawowej, ogranicza zapalenie stawów, oraz wpływa na spowalnianie postępujących zmian reumatycznych lub zwyrodnieniowych. Z amerykańskich i belgijskich eksperymentów wynika jednoznacznie, że chrząstka rekina jest całkowicie nietoksyczna. Dostępna jest jako indywidualny preparat w postaci 100% sproszkowanej chrząstki rekina lub wchodzi w skład innych suplementów. Warto wiedzieć, że za najbardziej skuteczne uznawane są preparaty uzyskane z chrząstki rekina głębinowego.

    • Małże Perna, Małża zielona nowozelandzka (Perna canaliculus):

    to jadalne skorupiaki, które od setek lat są spożywane przez rdzennych mieszkańców Nowej Zelandii, którzy praktycznie nie zmagają się z artretycznymi chorobami stawów. Te obserwacje skłoniły naukowców do przeprowadzenia licznych badań w celu wyjaśnienia ich leczniczych właściwości, które z pewnością wiążą się z ich składem. Jak się okazało małże te zawdzięczają swoje liczne i dobroczynne właściwości unikalnej kompozycji różnych składników, które wzajemnie się uzupełniają. Mogą się one m.in. poszczycić bogatą zawartością aminocukrów zwanych glukozaminoglikanami (GAG), fosfolipidów, steroli, aminokwasów, kwasów tłuszczowych typu Omega-3, kwasu krzemowego, substancji mineralnych, pierwiastków śladowych (wapń, jod, żelazo, fosfor, potas, selen, sód, cynk) oraz witamin: A, B1, B2, B3, B5, B6, B12, C, D1 oraz D3. Już tylko analizując ich skład widać, że większość z tych związków odgrywa znaczącą rolę w wielu procesach zachodzących w organizmie i ma wpływ na stan i funkcjonowanie różnych narządów, w tym również na aparat ruchu. Jak nie trudno się domyślić znalazły się firmy, które zdecydowały się wykorzystać te nadzwyczajne właściwości małży na szerszą skalę w celach leczniczych. Hodowane są one w specjalnych warunkach w wodach otaczających Nową Zelandię. Po uzyskaniu odpowiednich rozmiarów małże są zbierane, a do dalszych celów wykorzystywane są ich skorupy, które są poddawane procesowi oczyszczania, mrożenia i liofilizacji. Po takim przygotowaniu otrzymany proszek jest gotowy, aby bezpośrednio dodać go do jadalnych produktów. W jego skład wchodzi: 61% białka, 13% węglowodanów, 12% glikozaminoglikanów (GAGs), 5% tłuszczu (w tym kwasu eikozatetraenowego lub EAT), 5% składników mineralnych i 4% wody. Dzięki takiemu składowi proszek uzyskany w małży Perna ma następujące właściwości: działa przeciwzapalnie i przeciwbólowo na stawy i otaczające go struktury;

    zmniejsza obrzęki stawów

    wspomaga leczenie artrozy

    uzupełnia skład płynu stawowego

    zmniejsza zesztywnienie stawów

    wspomaga regenerację tkanki kostnej i chrzęstnej.

    Udowodniono, że w warunkach naturalnych, zastosowana dawka 0.45 g na 10 kg wagi ciała psa, przy trwającym przewlekłym zapaleniu stawów (artroza) wystarczyła do uzyskania pozytywnych efektów w likwidowaniu objawów artrozy (Bierer&Bui, 2002). Po podaniu Perna canaliculus zmniejszał się ból, sztywność więzadeł i następował szybszy powrót do zdrowia po wysiłku fizycznym. Powyższe pozytywne działanie należy przypisać całemu aktywnemu kompleksowi wyizolowanemu z małża, a nie tylko glukozaminie (co udowodniono doświadczalnie). Ogromna część tego pozytywnego działania przypada na właściwości kwasu eikozatetraenowego (ETA), który spełnia zadanie substancji przeciwzapalnej i przeciwbólowej. Zatem dodatek do karmy kompletnego ekstraktu z małża i jego muszli będzie zdecydowanie bardziej efektywne i tańsze, niż podawanie tylko samej sproszkowanej muszli lub pojedynczej substancji, jak siarczan chondroityny, czy glukozaminy;

    • Sproszkowany młody róg jelenia lub łosia (deer velvet, cornu cervi, lu rong):

    poroże, to wyrostki kostne, które umiejscowione są na kości czołowej większości samców z rodziny jeleniowatych. Wraz z wiekiem zwierzęcia poroże rozrasta się i rozgałęzia tworząc imponującą "koronę" (jelenie) lub okazałe łopaty (łosie). Corocznie na wiosnę następuje wymiana poroża, stare jest zrzucane i rozpoczyna się wzrost kolejnego. Rosnące poroże pokrywa owłosiona skóra zwana scypułem (deer velvet), silnie unerwiona, zawierająca liczne naczynia krwionośne, która ochrania wewnętrzną strukturę rosnącej kości i chrząstki tworzącego się rogu. W końcu po około 4 miesiącach intensywnego wzrostu scypuł zaczyna wysychać i jeleń ściera go ocierając porożem o okoliczne zarośla.

    Od tysięcy lat w medycynie chińskiej wykorzystuje się przetworzone młode rogi jelenia lub łosia w różnej formie (proszek, tabletki, maści itd.). Suplementy diety wykonywane są z wewnętrznego rdzenia poroża łosia znajdującego się na etapie wzrostu, gdy obecny jest jeszcze scypuł. Zazwyczaj poroże pozyskiwane jest na 60-85 dzień od momentu rozpoczęcia wymiany i wzrostu, zanim jeszcze zdąży stwardnieć. Wówczas znajdują się ono w fazie chrząstki i ma największą aktywność biologiczną.

    Preparaty przygotowywane na bazie rogu stosuje się m.in. jako środek wzmacniający, w celu poprawy zdrowia kości, stawów i kolan, aby odżywić krew, aby zmniejszyć obrzęk, do wzmocnienia mięśni i w celu poprawy ogólnej odporności. Liczne doniesienia o skuteczności tego suplementu sprawiły, że w latach 80-tych XX wieku zaczęli się nim również intensywnie interesować naukowcy. Pierwsze badania prowadzili Rosjanie. Kolejne prowadzone były w Chinach, Korei i Japonii. W końcu w 1999 roku amerykańskie FDA przeprowadziło badania kliniczne, które potwierdziły skuteczność preparatów przygotowywanych na bazie sproszkowanego młodego rogu jelenia lub łosia z gatunków Cervus Sp. (północnoamerykańskie łosie i jelenie) w leczeniu zapalenia stawów, reumatoidalnego zapalenia stawów, choroby zwyrodnieniowej stawów. Ponadto potwierdzono, iż suplementy oparte na jego składzie działają przeciwzapalnie, przeciwbólowo, zmniejszają obrzęki i zakażenia.

    Na czym polega sekret tego produktu? Jak udowodniono w badaniach, sproszkowany młody róg jelenia lub łosia zwiera wiele różnych składników, w tym: siarczan chondroityny, siarczan glukozaminy, kolagen typu II, aminokwasy, niezbędne kwasy tłuszczowe, kwas uronowy, proteoglikany, prekursory hormonu wzrostu (IGF-I), prostaglandyny: A, E i F (przede wszystkim PGF1 alfa i PGF2 alfa) oraz wiele składników mineralnych. Jak widać większość z tych składowych rogu jest nam dobrze znana ze swoich właściwości regenerujących tkankę kostną i chrzęstną. Dodatkowo prostaglandyny wykazują właściwości zmniejszające obrzęk wynikających z licznych uszkodzeń i nieprawidłowości w chorym stawie.

    Po roku 2000 w specjalistycznej prasie zaczęły pojawiać się prace, w których opisywano wyniki prowadzonych badań i doświadczeń z zastosowaniem sproszkowanego młodego rogu jelenia lub łosia również u psów z chorobą zwyrodnieniową stawów (Moreau M. i współ. 2004). Wyniki badań są obiecujące i także potwierdzają skuteczność tego suplementu u zwierząt z chorobą zwyrodnieniową stawów. Suplementy stworzone z myślą o psach są dostępne na terenie Kanady i USA;

    • Błona ze skorupki jaja (eggshell membrane):

    wewnątrz każdej skorupki jaja, a dokładnie tuż pod nią, znajduje się przeźroczysta, wyściełająca ją błona (pergaminowa zewnętrzna i wewnętrzna). Zapewne każdy bez problemu ją kojarzy, bo nie raz zdejmował ją z ugotowanego na twardo jajka. Otóż okazało się, że ta błona składa się z cennych substancji, a przede wszystkim z włóknistego białka - kolagenu typu I (ok. 25%), szeregu różnych glikozaminoglikanów (glukozamina, siarczan chondroityny, siarczan dermatanu, kwas hialuronowy), a także kwasu sialowego, owatransweryny, lizozymu, dwóch rzadkich aminokwasów desmozyny i izodesmozyny (odpowiedzialnych za sprężystość elastyny), transformującego czynnika wzrostu β - białka biorącego udział w naprawie tkanek, różnicowaniu komórek i funkcji immunologicznych. Jak wiemy większość z tych składników jest z powodzeniem wykorzystywane w profilaktyce i leczeniu wielu schorzeń toczących się w obrębie kości, chrząstki i stawów. Nic więc dziwnego, że błona ze skorupek jaja zainteresowała szersze grono naukowców zajmujących się poszukiwaniem kolejnych preparatów wspomagających leczenie m.in. zwyrodnień, zapaleń i bólów stawów. Tym bardziej, że w samych Stanach Zjednoczonych każdego roku przemysł przetwórczy pozostawia po sobie, aż 24 mld skorupek jaj!. Naukowcy wynaleźli sposób na wydobywanie owej błony, co wbrew pozorom, ze względu na jej kruchość nie jest takie łatwe, w sposób pozwalający na jej wykorzystanie w zakresie przemysłowym. W latach 2003-2006 przeprowadzono na ludziach liczne próby kliniczne z zastosowaniem suplementacji preparatem otrzymanym z błon skorupek jaj. Wyniki były bardzo obiecujące. Wykazano zmniejszenie dolegliwości bólowych, poprawiła się mobilność i zakres ruchu stawów. Bardzo szybko preparaty z błoną pozyskiwaną ze skorupek jaj zaczęły pojawiać się na rynku i zyskały grono licznych zwolenników. Pozytywne wyniki badań i dobre opinie zachęciły również lekarzy weterynarii do przetestowania przydatności tego suplementu dla psów. Prowadzone badania w obrębie psów także potwierdziły dobroczynny wpływ tego suplementu na poprawę funkcjonowania chorych stawów. Aktualnie można nabyć suplementy zawierające opatentowane składniki wykonane z błon pozyskanych ze skorupek jaj.

    • Siara bydlęca (colostrum):

    inaczej znana pod określeniem pierwszego pokarmu - mleka niedojrzałego - produkowanego przez matkę w pierwszych godzinach (do 72h) po porodzie. Jak dowodzą ostatnio publikowane badania siara jest najbardziej życiodajnym suplementem diety, który zawiera ponad 250 związków chemicznych. Jest to najbogatszy biologicznie produkt naturalny dostępny w przyrodzie, który określany jest jako bioaktywny fenomen natury. Naturalnie suka produkuje tylko tyle siary ile potrzebują jej szczenięta, więc pozyskiwanie jej do celów leczniczych byłoby znacznie utrudnione. Okazuje się jednak, że cielne i karmiące krowy produkują siary w nadmiarze i tylko ich siara zawiera większość czynników odpornościowych i czynników wzrostu, znajdujących się w colostrum innych ssaków. Dlatego colostrum pochodzące od krów może być używane zamiennie przez wszystkie inne ssaki. Prowadzone badania dowiodły, że podawanie preparatów przyrządzonych na bazie siary znacznie poprawiło kondycję psów chorujących na wiele różnych schorzeń m.in. siara przyczyniła się do naturalnego wzmocnienia i regeneracji tkanek.  Prowadzone doświadczenia dowiodły, że podawanie siary wspomaga przyswajanie glukozaminy. Z badań wynika, że IgF (czynnik wzrostu) jest niezbędny do wykorzystania glukozaminy i bez odpowiedniej ilości tego czynnika odpowiednie zagospodarowanie glukozaminy w organizmie jest niemożliwe. Czynnik wzrostu obecny w siarze ułatwia własne procesy regeneracyjne organizmu i pozwala na jeszcze lepsze wykorzystanie takich suplementów, jak chondroityna, czy glukozamina.

    • Jukka Wspaniała (Yucca gloriosa) i Jukka Schidigera (Yucca Schidigera):

    pod nazwą Yucca kryje się ok 50 gatunków zimozielonych bylin, krzewów i drzew z rodzaju Yucca. Rośliny te są dobrze znane i wyróżniają się charakterystycznymi, sztywnymi, mieczowatymi liśćmi zebranymi w rozety oraz pięknymi, dużymi kwiatostanami. Wszystkie pochodzą z gorących i suchych części Ameryki Północnej, Ameryki Środkowej, Ameryki Południowej oraz Karaibów, ale ze względu na atrakcyjny wygląd są chętnie uprawiane, jako rośliny ozdobne, także w innych częściach Świata.

    Rośliny z rodzaju Yucca  od wieków były wykorzystywane przez tubylców w różnych celach. Wykonywano z nich tkaniny, liny, sandały, paski, kosze, maty i inne wyroby, a korzenie (głównie z Yucca Elata "Soaptree" niezwykle bogate w saponiny) stanowiły substytut mydła i szamponu. Tradycyjne zastosowanie obejmuje również wykorzystywanie tych roślin do celów spożywczych, ponieważ niektóre gatunki mają jadalne owoce, kwiaty, nasiona i kwitnące łodygi, a zdecydowanie rzadziej korzenie. W tym miejscu chcielibyśmy również podkreślić, iż bardzo często rodzaj Yucca jest mylony z Maniokiem jadalnym (Manihot esculenta) potocznie zwanym Yuca, z którego pozyskuje się i na szeroką skalę wykorzystuje spożywczo jadalne korzenie. Rodzaj Yucca nie ma nic wspólnego z gatunkiem Yuca i są to całkowicie różne rośliny!.

    Indianie nazywają jukkę drzewem życia, dlaczego? Bo oprócz pięknego wyglądu, wpływa również dobroczynnie na organizm człowieka. W tradycyjnej medycynie pozyskiwane z różnych części rośliny surowce służyły do przygotowywania wywarów, lub proszków, które stosowano w wielu różnorodnych dolegliwościach m.in. oczyszczająco, odtruwająco, w łagodzeniu bólu różnego pochodzenia, w tym w bólach reumatycznych, zapaleniach stawów, czy problemach żołądkowo-jelitowych.

    W czasach obecnych surowce pozyskiwane z tych roślin są głównie stosowane do wyrobu mydeł, szamponów i stanowią dodatek do żywności. Jednak ze względów na szerokie właściwości lecznicze tych roślin ostatnimi czasy wzbudzają one bardzo szerokie zainteresowanie, nie tylko wśród zielarzy i lekarzy holistycznych, ale także wśród naukowców. Szczególnie dużo uwagi poświęca się Juce Wspaniałej, która w stanie naturalnym występuje głównie w Północnej Karolinie, na Florydzie i w Alabamie oraz Juce Schidigera, którą spotkać można w środowisku naturalnym głównie na Pustyni Mojave, Pustyni Chihuahua i Pustyni Sonora, a także w południowo-wschodniej Kalifornii, Kalifornii Dolnej, Nowym Meksyku i w południowej Nevadzie oraz w Arizonie.

    Na czym polega popularność tych roślin? Otóż z prowadzonych badań wynika, iż rośliny te zawierają przede wszystkim saponiny steroidowe (sarsasapogeninę, spirostanol, furostanol, tigogeninę), polifenole, resweratol i wiele innych stylbenów (yuccaols A, B, C, D i E, gloriosaols), fitosterole, chlorofil, chlorofilinę, liczne enzymy, witaminy i minerały. Skład taki sprawia, iż suplementy przygotowywane na bazie jukki charakteryzują się unikalnymi właściwościami detoksykacyjnymi, przeciwzapalnymi, przeciwgrzybicznymi i moczopędnymi. Ostatnio udowodniono, że saponiny pozyskane z jukki stosowane są z dobrym skutkiem do leczenia zapaleń kości i stawów, w dysplazji stawów oraz innych problemach kostno-stawowych. Naturalne stylbeny pobudzają procesy syntezy białka, zwiększają retencję azotu, przyspieszają ogólny wzrost i rozwój. Pobudzają osteogenezę i chondrogenezę (rozwój kości i chrząstek). Działanie tych substancji można przyrównać do działania sterydów, z tą znaczącą różnicą, że są one całkowicie naturalne i jeśli są właściwie dawkowane, to nie wywołują żadnych objawów ubocznych - w przeciwieństwie do sterydów otrzymywanych syntetycznie lub pochodzenia zwierzęcego - nie podrażniają przewodu pokarmowego. Oprócz tego czynne związki zawarte w tych roślinach wspomagają trawienie, regulują procesy wydalania, przeciwdziałają formowaniu się kamieni moczowych, chronią jelita i wątrobę. Obniżają wydzielanie szkodliwych gazów i redukują nieprzyjemny zapach odchodów.

    Jukkę można nabyć w postaci sproszkowanej lub płynnego ekstraktu, a także stanowi ona składnik wielu preparatów ochraniających chrząstkę stawową. W karmach komercyjnych dla psów znajdują się przeważnie śladowe ilości jukki.

    • Dzika róża (Rosa canina):

    to  niezwykle popularny gatunek kolczastego krzewu z rodziny różowatych, który dorasta do 2 m wysokości i występuje w stanie dzikim lub jest uprawiany. Posiada kwiaty pojedyncze lub zebrane w kwiatostany, pięciopłatkowe o palecie barw od białej do różowej. Owoce wielkości 2-3 cm, koloru ciemno czerwonego, szupinkowe. Róża dzika jest gatunkiem zbiorowym, obejmującym liczne podgatunki nieznacznie różniące się między sobą ząbkowaniem liści. Występuje na obszarach umiarkowanych i ciepłych półkuli północnej. Można ją spotkać prawie w całej Europie, w Afryce Północnej, na Wyspach Kanaryjskich, na Maderze, w Azji, rozprzestrzeniła się także w Australii i Nowej Zelandii. W Polsce jest gatunkiem pospolitym. Ceniona za swe liczne właściwości, znana i stosowana w medycynie tradycyjnej oraz kuchni i kosmetyce od wieków. W dawnych czasach była wykorzystywana do leczenia wścieklizny, stąd też wzięła się angielska nazwa rośliny "dog-rose". Surowiec zielarski stawią owoce dzikiej róży (Rosae fructus, syn. Cynosbati fructus) oraz kwiaty, na bazie których przyrządza się różne preparaty. W kosmetyce używane są: owoce, nasiona oraz kwiaty. Z płatków róży pozyskuje się niezwykle drogi olejek różany, który ze względu na swe właściwości oraz piękny zapach wykorzystywany jest głównie w przemyśle kosmetycznym. Produktem ubocznym destylacji olejku jest woda różana, która również znalazła zastosowanie w przemyśle kosmetycznym.

    Z owoców róży pozyskuje się także olej zawierający witaminę E, karotenoidy, sterole oraz nienasycone kwasy tłuszczowe (kwas linolowy, kwas linolenowy). Olej ten stosowany jest w fitoterapii do leczenia stanów zapalnych skóry, oparzeń i trudno gojących ran. W przemyśle spożywczym zastosowanie znalazły owoce oraz kwiaty (płatki róży), na bazie których przyrządza się soki, aromaty, nalewki, wino, syropy, galaretki, dżemy i konfitury. Płatki róży należy zbierać na początku kwitnienia podczas suchej pogody i od razu rozkładać do suszenia w cieniu i przewiewie. Owoce zrywa się, gdy są w pełni dojrzałe, ale twarde - od sierpnia do października.

    Owoce dzikiej róży są wyjątkowo zasobne w witaminę C - mają jej 30-40 razy więcej niż cytrusy. Ponadto polskim naukowcom udało się wyhodować odmianę dzikiej róży, której nadano nazwę "Konstancin". Jej owoce zawierają aż 3500 mg witaminy C w 100 g soku, tj. 4 razy więcej niż w owocach zwykłej dzikiej róży i 100 razy więcej niż w cytrusach. W owocach znajdziemy także dużo innych witamin: A, B1, B2, E, K, P, a także bioflawonoidy (astragalina, izokwercetyna, tylirozyd), karotenoidy (beta-karoten, likopen i zeaksantyna), garbniki, cukry (18%), pektyny (do 4%), kwasy organiczne (do 2%), w tym cytrynowy i jabłkowy (około 1.5%), olejek eteryczny (0.03%) i sole mineralne. Oprócz tego owoce zawierają galaktolipid, który (jak wykazały badania) łagodzi wiele dolegliwości kostno - stawowych. Dla odmiany kwiaty zawierają duże ilości flawonoidów, antocyjanów, garbników i olejku eterycznego. 

    Preparaty lecznicze przygotowywane na bazie dzikiej róży działają witaminizująco, antyoksydacyjne, krwiotwórczo, a niektóre składniki dzikiej róży mają również działanie bakteriobójcze i przeciwzapalne. Prowadzone badania wykazały także, że proszek z dzikiej róży działa ochronnie na błonę komórkową, co pomaga w budowaniu chrząstki i zapobiega jej degeneracji. Preparaty z dzikiej róży dzięki dużej zawartości naturalnej witaminy C oraz galaktolipidu, stanowi doskonały i naturalny produkt, który może być wykorzystany w leczeniu wspomagającym HOD.

    W przypadku wielu produktów zielarskich cały naturalny kompleks jest zdecydowanie bardziej efektywny, niż pojedyncze substancje, dlatego też bardzo często dzika róża stanowi składnik różnych gotowych preparatów leczniczych;

    • Kadzidłowiec mielony (Boswellia Serrata):

    to drzewo z rodziny osoczynowatych rosnące głównie w Afryce Wschodniej i na Półwyspie Arabskim oraz Indyjskim. Ze względu na aromatyczne substancje żywiczne (olibanum) używany jest do produkcji kadzidła i perfum, ale także od wielu wieków ceniony jest przez lekarzy ajurwedyjskich. Preparaty lecznicze przygotowywane na bazie surowca z kadzidłowca były stosowane w leczeniu chorób układu ruchu.

    Żywica zawiera 5-10% aromatycznych olejków, 65-85% związków rozpuszczalnych w alkoholu (diterpeny, triterpeny) oraz ok. 20% gum rozpuszczalnych w wodzie (galaktoza, arabinoza, kwas metyloglukuronowy). Charakterystyczny dla olejku z Bosfwellia Serrata jest alfa-tujen (50%) i p-cymen (14%). Związki terpenowe to alfa- i beta-amyryna oraz tetra i pentacykliczne kwasy triterpenowe.

    Podstawowy surowiec leczniczy stanowi gumożywica, która po zebraniu jest suszona i rozdrabniana na proszek, a na jego bazie przygotowywane są ekstrakty, nalewki, tabletki itd. Główną substancją czynną zawartą w gumożywicy tej rośliny są kwasy boswelliowe (ok. 65% kwasów boswelliowych). Jako pochodna pirazoliny, kwasy boswelliowe są bardzo skuteczne w utrzymywaniu zdrowych stawów, wykazują właściwości przeciwzapalne i przeciwbólowe, a także regenerują uszkodzone naczynia krwionośne, ułatwiają dopływ krwi do zaognionych stawów i tkanek oraz wspierają i odżywiają narząd ruchu. Badania wykazały, że kwasy boswelliowe mają działanie przeciwzapalne w stopniu porównywalnym do niesterydowych leków przeciwzapalnych. Obniżają procesy kataboliczne tkanki łącznej i chronią chrząstkę stawową przed destrukcyjnym działaniem niektórych enzymów. Kadzidłowiec hamuje działanie leukotrienów - mediatorów powodujących stany zapalne w organizmie. W przeciwieństwie do niesterydowych leków przeciwzapalnych, długoterminowe przyjmowanie ekstraktów z Boswellii Serrata nie powoduje podrażnień, ani owrzodzenia żołądka.

    W badaniach przeprowadzonych na psach w wielu klinikach szwajcarskich udowodniono, iż preparaty z kadzidłowca mogą być z powodzeniem wykorzystywane do leczenia chorób układu ruchu u psów.

    W przypadku wielu produktów zielarskich cały naturalny kompleks jest zdecydowanie bardziej efektywny, niż pojedyncze substancje, dlatego też bardzo często Boswellia Serrata stanowi składnik różnych gotowych preparatów leczniczych. Niektórzy

    • Wiesiołek dwuletni (Oenothera biennis):

    jest to gatunek rośliny zielnej z rodziny wiesiołkowatych, która pochodzi z Ameryki Północnej, ale jest gatunkiem powszechnie występującym w wielu krajach np. w Polsce. Ta pospolita roślina, którą można spotkać na polach, łąkach i bezdrożach cechuje się bardzo niepospolitymi właściwościami leczniczymi, które skrupulatnie wykorzystywano w lecznictwie tradycyjnym od dziesiątków lat. Głównym surowcem zielarskim są nasiona, z których na zimno tłoczy się olej wiesiołkowy (Oleum Oenotherae). To właśnie on jest szeroko stosowany w lecznictwie, a także do wyrobu kosmetyków. Na czym polega sekret wiesiołka? Pozyskiwany z nasion olej zawiera wyjątkowo duże ilości niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT) z grupy Omega-6: kwasu linolowego (LA) i bardzo rzadkiego u roślin kwasu gamma-linolenowego (GLA). Oprócz tego w jego skład wchodzą inne kwasy tłuszczowe np. oleinowy, palmitynowy i stearynowy, a także fitosterole, enzymy, białko bogate w aminokwasy siarkowe i tryptofan, witamina E, cynk, magnez, selen i wapń. Tak bogaty i unikalny skład sprawia, że olej z wiesiołka może być wykorzystywany w leczeniu różnych schorzeń, jak choroby skóry, układu krążenia, trawienia, stawów i kości.

    Kwasy obecne w oleju z wiesiołka działają leczniczo w chorobach reumatycznych, w przypadku złamań i uszkodzeń więzadeł, łagodzą bóle - dzieje się tak, ponieważ olej wiesiołkowy regeneruje tkankę chrzęstną i łączną właściwą, a także przyspiesza gojenie się ran i przeciwdziała zapaleniu stawów.

    Olej z wiesiołka powinien być stosowany na zimno, ponieważ tylko wtedy zachowuje wszystkie najcenniejsze właściwości swoich składników. Dostępny jest w formie płynnej lub w kapsułkach. Można go dodawać bezpośrednio do pożywienia psa. Po otwarciu należy przechowywać go w lodówce i zużyć w ciągu roku.

Rokowanie

uzależnione jest od przebiegu choroby. W przypadkach lekkich zazwyczaj jest dobre. Zwierzęta prawidłowo reagują na podjęte leczenie, które powinno przynieść pierwsze efekty (zmniejsza się ból, ustępuje kulawizna, powraca dobre samopoczucie i apetyt) po upływie 2-3 dni. W większości przypadków nie odnotowano większych zmian w kościach objętych stanem chorobowym. W przypadkach ciężkich rokowanie jest ostrożne. Możliwe są powikłania i zmiany obejmujące kości, w których toczył się proces chorobowy (zniekształcenia, deformacje), które mogą wymagać korekty chirurgicznej. Ciężka postać choroby może również skutkować całkowitym zahamowaniem wzrostu tj. karłowatością. Zwierzęta, które nie reagują na leczenie powinni zostać poddane eutanazji.

Warto pamiętać, że choroba ta ma tendencję do nawrotów, które mogą pojawiać się nawet do drugiego roku życia zwierzęcia. Każdy rzut choroby będzie wymagał powtórzenia procedury leczniczej.

 

Profilaktyka
Niestety, dla chorób o nieznanej etiologii ustanowienie protokołu zapobiegawczego nie jest możliwe. Jednak, tak jak w przypadku wszystkich chorób ortopedycznych zwierząt rosnących, tak i w przypadku osteodystrofii przerostowej, warto pamiętać o przestrzeganiu kilku podstawowych zasad tj.

  • prawidłowe żywienie;

  • ruch w optymalnych dawkach;

  • prawidłowa higiena, utrzymanie, pielęgnacja i profilaktyka.

WYBRANE PREPARATY WSPOMAGAJĄCE I OCHRANIAJĄCE CHRZĄSTKĘ STAWOWĄ ORAZ KOSTNĄ

 

Jeszcze kilka lat temu rynek był tak ubogi w preparaty wspomagające rozwój i chroniące stawy oraz chrząstkę stawową i tkankę kostną, a zdobycie czegokolwiek stanowiło nie lada wydarzenie. W czasach obecnych producenci prześcigają się we prowadzaniu na rynki różnorodnych preparatów, które występują najczęściej w postaci płynnej, sproszkowanej albo tabletek. Każdy z nich zawiera w swym składzie substancje mające wpływ na regenerację uszkodzonej chrząstki stawowej oraz kostnej. Część z nich posiada w swoim składzie sprawdzone substancje lecznicze, a inne są innowacjami. Poniżej tylko wąski wycinek tych, które są od dawna znane i tych, które na rynek wkraczają.

 

Zdjęcie i nazwa leku

Skład

Zastosowanie

Advanced Cetyl M ®

(360 tabletek)

suplement dostępny w Polsce

Producent: Response Products USA

zawiera mikro-kryształki celulozy, suszoną serwatkę, wyciąg z orzecha Kombo (źródło Cetyl Myristoleate opatentowany składnik przez firmę Response Products), wyciąg ze skorupiaków (źródło glukozaminy), imitacja smaku wołowiny otrzymywana metodą HVP (z hydrolizowanych warzyw), korzeń czosnku, wyciąg z ananasa, wyciąg z korzenia imbiru.

Cetyl Myristoleate jest unikalnym estryfikowanym kwasem tłuszczowym o wyjątkowych właściwościach, uzyskiwanym z afrykańskiego orzecha Kombo. Preparat polecany do stosowania przy wszelkich problemach ze stawami.

Aptus Apto-Flex ®

(płyn poj. 500 ml)

suplement dostępny w Polsce

Producent: Orion Pharma

Skład w 100ml:
Hydrolizowany kolagen 14g
MSM (metylosulfonylometan) 1000mg
Siarczan glukozaminy 800mg
Siarczan chondroityny 400mg
Kwas hialuronowy 140mg
Alfa-tokoferol (wit. E) 120mg
Dodatki:
Syrop glukozowo-fruktozowy 41,5g,

kwas cytrynowy 1g, Monolaurynian polioksyetylenosorbitolu E432  0,1g,

Kwas sorbowy E200 0,1g

preparat uzupełniający dla psów  o działaniu chondroprotetycznym - zalecany w celu odżywiania i regeneracji całego aparatu stawowego (mazi, chrząstek i więzadeł).

Arthroflex Canine ®

(płyn poj. 250 ml lub 500 ml)

suplement dostępny w Polsce

Producent: ScanVet

5 ml preparatu zawiera: Siarczan glukozaminy 600 mg, Siarczan chondroityny 240 mg, M.S.M. 250 mg, Harpagophytum procumbens 0,5 ml, Mangan 2,5 mg, Witamina C 50 mg.

preparat przeznaczony jest głównie dla psów, a także dla innych hodowlanych zwierząt mięsożernych. Preparat stosuje się w celu zapewnienia prawidłowego rozwoju chrząstki stawowej. Jego podawanie zaleca się szczególnie w przypadkach niechęci do ruchu spowodowanej zaburzeniami funkcjonowania stawów na tle zwyrodnienia. Może być także stosowany wspomagająco w leczeniu innych uszkodzeń stawów lub zaburzeń rozwojowych chrząstki stawowej.

ArthroMax ®

(płyn poj. 500 ml)

suplement dostępny w Polsce

Producent: Dolfos

5 ml preparatu zawiera:
Woda
Siarczan glukozaminy 600 mg
Siarczan chondroityny 300 mg
MSM 250 mg
Harpagophytum procumbens 150 mg
Kwas hialuronowy 40 mg
Dodatki w 5ml
Witaminy:
Witamina C 50 mg
Konserwanty

składniki preparatu posiadają właściwości chondroprotekcyjne zapewniające prawidłowe funkcjonowanie stawów. Preparat polecany do profilaktycznego stosowania w celu zapewnienia prawidłowego rozwoju i funkcjonowania stawów

ArthroHA ®

(90 tabletek)

suplement dostępny w Polsce

Producent: Dolfos

 

Skład tabletki (1 g)

Małż nowozelandzki 200 mg
Chrząstka rekina 200 mg
MSM 150 mg
Siarczan glukozaminy 150 mg
Siarczan chondroityny 100 mg
Kwas hialuronowy 10 mg
drożdże piwne, maltodekstryna, składniki mineralne, stearynian magnezu.

Dodatki w 1 tabletce
Witaminy:
Witamina C 25 mg
Mieszanki pierwiastków śladowych:
Mangan (chelat manganowy wodzianu glicyny; E5) 1,15 mg
Miedź (chelat miedziowy wodzianu glicyny; E4) 1 mg
Informacje dodatkowe
Magnez 1 mg

preparat stosuje się w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania stawów.
Kwas hialuronowy (HA) zwiększa przenikanie substancji odżywczych do tkanek. Glukozamina i chondroityna wzmacniają chrząstkę stawową. Małż nowozelandzki (Perna canaliculus) zawiera: GAG (glikozaminoglikany), kwasy tłuszczowe omega 3 (EPA, DHA, ETA). MSM (metylosulfonylometan) uczestniczy w syntezie kolagenu. Chrząstka rekina wspiera prawidłowe funkcjonowanie stawów.

Chondroprotekcja - wspomaganie leczenia wszelkich zdiagnozowanych schorzeń stawów.
Profilaktyka w okresie intensywnego wzrostu i starzenia się zwierząt.

ArthroFos Forte ®

(proszek 700g opakowanie pojemnik)

(proszek 1000g torebka)

suplement dostępny w Polsce

Producent: Dolfos

 

Skład
Siarczan glukozaminy 30 000 mg/kg
Siarczan chondroityny 25 000 mg/kg
suszone drożdże piwne, tlenek magnezu, produkty przetwarzania roślin: Harpagophytum procumbens
Dodatki w 1kg
Witaminy, pro-witaminy i chemicznie dobrze zdefiniowane substancje o podobnym działaniu:
L-Karnityna 6 250 mg
Witamina C 5 000 mg
Witamina E 1 000 mg
Mieszanki pierwiastków śladowych:
Cynk (chelat cynkowy wodzianu glicyny; E6) 900 mg
Miedź (chelat miedziowy wodzianu glicyny; E4) 200 mg
Mangan (chelat manganowy wodzianu glicyny; E5) 200 mg
Jod (jodek potasu; E2) 5 mg
Selen (selenian (IV) sodu; E8) 3 mg
Informacje dodatkowe
Magnez 1 000 mg/kg

karma uzupełniająca dla psów z glukozaminą, chondroityną, L-karnityną oraz Harpagophytum procumbens.

Siarczan chondroityny chroni chrząstkę stawową przed uszkodzeniem oraz sprzyja procesom jej odnowy. Glukozamina wpływa korzystnie na stan zdrowia stawów poprzez pobudzenie syntezy glikozaminoglikanów. Pochodzące z soli mineralnych i chelatów aminokwasowych mikroelementy: miedź, mangan, cynk, jod wspomagają regenerację chrząstki. Kompleks przeciwutleniaczy (witamina E, C i selen) zwiększa ochronę organizmu przed działaniem wolnych rodników. L-karnityna pomaga utrzymać prawidłową wagę psa i zmniejszyć do minimum obciążenie stawów. Harpagophytum procumbens (czarci pazur) wspomaga ruchliwość (pracę układu mięśniowo-szkieletowego) psów.
Polecany zarówno dla psów młodych dużych ras w fazie wzrostu, jak i dla starszych psów.

ArthroDol ®

(30 tabletek)

suplement dostępny w Polsce

Producent: Dolfos

Skład tabletki:
Harpagophytum procumbens 350 mg
MSM (metylosulfonylometan) 400 mg
Skład: suszone drożdże piwne, celuloza, stearynian wapnia, MSM
Dodatki: (2b) Harpagophytum procumbens (Czarci pazur)

Harpagophytum procumbens (Czarci pazur) wspomaga ruchliwość (pracę układu mięśniowo-szkieletowego) psów, wykazuje działanie przeciwbólowe.
MSM (metylosulfonylometan) - organiczny związek siarki, niezbędnej do odbudowy stawów. Przyspiesza procesy regeneracji tkanki mięśniowej, łącznej właściwej i chrzęstnej. Wykazuje działanie przeciwbólowe

ArthroVet Collagen ®

(60 saszetek x 2,5 g)

suplement dostępny w Polsce

Producent: VetExpert

Skład:
Kolagen
Dodatki:
Krzemionka koloidalna

preparat jest przeznaczony do stosowania u psów i kotów z zaburzeniami prawidłowej funkcji chrząstek stawowych i stawów. Polecany zarówno u zwierząt młodych w okresie intensywnego wzrostu, jak i zwierząt starszych z chorobą zwyrodnieniową stawów (osteoarthritis).

ArthroVet HA Complex ®

(60 lub 90 tabletek)

suplement dostępny w Polsce

Producent: VetExpert

wyciągi z Harpagophytum procumbens, awokado i soi
chlorowodorek glukozaminy
siarczan chondroityny
hialuronian sodu
L-karnityna
glukonian manganu
glukonian cynku
Witamina C
minerały

to preparat przeznaczony do profilaktycznego i terapeutycznego stosowania u psów i kotów z zaburzeniami prawidłowej funkcji chrząstek stawowych i stawów. Polecany zarówno u zwierząt młodych w okresie intensywnego wzrostu, jaki i zwierząt starszych z chorobą zwyrodnieniową stawów (osteoarthritis).

Artrophyl ®

(30 tabletek)

suplement dostępny w Polsce

Producent: Eurowet

w 1 tabletce
Harpagophytum procumbens (wyciąg suchy) 160 mg
(zawiera minimum 3% gluko-iridioidów)

wspomagająco w chorobach zwyrodnieniowych stawów.
Stany zapalne mięśni i stawów.
Rekonwalescencja po złamaniach kończyn, uszkodzeniach torebek i więzadeł stawowych.
Trudności w poruszaniu się u psów starszych.

ArtroTine ®

(60 tabletek)

suplement dostępny w Polsce

Producent: Laboratorium Dermapharm

Jedna tabletka preparatu zawiera
Glukozamina 208 mg
Chondroityna 112 mg
Boswellia 80 mg
Mangan 4,9 mg
Imbir 20,8 mg
Czarci Pazur 48 mg
Flawonoidy 16 mg
Witamina C 7,5 mg
Drożdże 725,5 mg

preparat zalecany dla psów z problemami stawowymi a także dla szczeniąt ras dużych.
Dla zwiększenia działania przeciwzapalnego zaleca się jednoczesną suplementację preparatami NNKTine zawierajacymi Niezbędne Nienasycone Kwasy Tłuszczowe Omega 3.

ArthroFit ®

(granulat 1 kg)

suplement dostępny w Polsce

Producent: Happy Dog

 

Skład:
płatki owsiane, drożdże piwne BT, wytłok z jabłek, glukoza, sfermentowane ziarna Kanne, lubczyk, marchew, fosforan dwuwapniowy, siarczan chondroityny (2% = 20.000 mg/kg), koncentrat z małży, żelatyna, siemię lniane, olej lniany, węglan wapnia, melasa z buraków cukrowych, czarci pazur, fumaran magnezu, kiełki pszenicy, chlorek sodu.
Dodatki dietetyczne:
witamina E (1.200 mg/kg), witamina C (1.200 mg/kg), biotyna (1.000 mcg/kg), miedź (84 mg/kg), mangan (230 mg/kg), cynk (1.500 mg/kg), selen (1 mg/kg), DL-metionina (2.500 mg/kg).

przy problemach ze stawami, ścięgnami i krążkami międzykręgowymi, wywołanych błędami żywieniowymi, ArthroFit nadaje się bardzo dobrze jako dodatek do psiej karmy.

ArthroPower ®

(proszek 300g)

suplement dostępny w Polsce

Producent: ScanVet

1 płaska miarka (3g) proszku zawiera:
Glukozamina (chlorowodorek) 600 mg
Chondroityna (siarczan) 180 mg
Metylosulfonylometan (MSM) 600 mg
Mieszanina wyciągów
z Hapragopytum procumbens (Czarci pazur), Glycine hipsida (soja zwyczajna), Persea americana (Awokado właściwe) 420 mg
Witamina C 45 mg
Mangan 3 mg

 preparat dietetyczny przeznaczony do bezpośredniego żywienia dla psów i hodowlanych zwierząt mięsożernych. Preparat stosuje się w celu zapewnienia prawidłowego rozwoju chrząstki stawowej oraz w przypadkach niechęci do ruchu spowodowanych zaburzeniami pracy stawów na tle zwyrodnienia. Może być stosowany wspomagająco w leczeniu innych uszkodzeń stawów np: zaburzeń rozwojowych.

Bioarthrex ®

(75 tabletek)

suplement dostępny w Polsce

Producent: Biowet Puławy

Skład 1 tabletki 2,5g, zawiera:
Chlorowodorek glukozaminy 500 mg,
Siarczan chondroityny 400 mg,
Ekstrakt czarciego pazura (Harpagophytum procumbens) 150 mg,
L-karnityna 12,5 mg,
Kwas askorbinowy 12,5 mg,
Fosforan paszowy dwuwapniowy 746 mg,
Drożdże browarniane 70 mg,
Mączka mięsno-kostna 150 mg,
Stearynian magnezu 50 mg,
Mangan (siarczan manganu) 1 mg (wypełniacz; skrobia, żelatyna)

preparat jest karmą uzupełniającą, której składniki chronią stawy i kościec psa. Zalecany szczególnie wszystkim rasom o podwyższonym ryzyku wystąpienia chorób związanych z aparatem ruchu oraz zwierzętom w starszym wieku.

 Bayopet Megaflex ®

(proszek 600g)

suplement dostępny w Polsce

Producent: Bayer

Skład:
mięso i mięsne produkty uboczne, ryba i rybne produkty uboczne, suszone małże, roślinne środki uboczne, drożdże, oleje roślinne, pierwiastki śladowe.
Dodatki:
Witaminy E (10.000 mg/kg).

specjalnie dobrany skład preparatu (nowozelandzkie zielone małże, kora wierzby, liście pokrzywy, czarci pazur, oleje roślinne, wit. E) sprawia, że jest on polecany do stosowania, jako karma uzupełniająca dla zwierząt młodych rosnących oraz zwierząt starszych w celu ochrony chrząstki stawowej.

Caniviton Forte Plus ®

(90 tabletek)

suplement dostępny w Polsce

Producent: Vetoquinol Biowet

Skład w 1 tabletce (2g):
Glukozamina HCl 99% - 500 mg,
Siarczan chondroityny - 400 mg,
Harpagophytum procumbens - 150 mg
Dodatki:
Mangan (w postaci siarczanu manganu) 10 mg, aromat

wskazania:

wiek (psy starsze wszystkich ras i szczenięta ras dużych, szybko rosnących)
zaburzenia rozwojowe kośćca (np. dysplazja biodrowa lub łokciowa)
masa ciała (dla psów otyłych)
rasa (rasy duże, szybko rosnące)
tryb życia (częsty, nadmierny wysiłek, psy pracujące, myśliwskie i sportowe)
urazy i zabiegi ortopedyczne

Cani-Agil ®

140 g (około 60 tabletek)
280 g (około 120 tabletek)
520 g (około 225 tabletek)

suplement dostępny w Polsce

Producent: Anivital

Mrożony i suszony ekstrakt z nowozelandzkiego małża - Perna canaliculus  (skład: 15 % ekstrakt - w dawce leczniczej 0,6 g na 10 kg wagi ciała psa)

koncentrat tłuszczu ryb o wysokiej zawartości nienasyconych kwasów tłuszczowych - omega-3-EPA 20:5 u3 oraz DHA 22:6 uu3

Witamina E (dodatek: 5.500 mg/kg - równa się 20 mg Vit E na 10 kg wagi ciała psa - dawka sugerowana)

Witamina C (Dodatek: 2.750 mg/kg - odpowiada 10 mg Vit C na 10 kg wagi ciała psa jako dawka polecana)

"Czarci pazur" (Harpagophyti radix)

preparat uzupełnia dietę psa w naturalne substancje odżywcze, a także w GAG-glikozaminoglikany, zawarte w nowozelandzkim małżu Perna canaliculus oraz nienasycone kwasy tłuszczowe omega-3, znane ze swoich właściwości leczniczych oraz wspomagających funkcjonowanie tkanek, chrząstek i ścięgien. Preparat przeznaczony jest dla psów: rosnących, szczególnie dużych ras
wszystkich ras z oznakami schorzeń aparatu ruchu ( dysplazja, atrofia, kontuzje) sportowych i służbowych, poddawanych obciążeniu fizycznemu
starszych, jako regenerator kości i stawów.

Canine & Feline Inflamex ®

(płyn 437 ml)

suplement dostępny w Polsce

Producent: Equine America

Skład:

Woda, glukoza, Diabelski szpon - ekstrakt (Harpagophytum Procumbens Extract), Jukka - ekstrakt, xanthan gum, proponian amonu.

produkt jest roślinnym, przeciwbólowym, przeciwzapalnym preparatem, bez stwierdzonych efektów ubocznych. Jest to naturalna formuła zawierająca silnie działającą mieszankę Czarciego pazura i Jukki. Szczególnie polecany psom i kotom  starszym mającym problemy ze stawami. Może być podawany z innymi preparatami firmy Equine America.

 Chondrocan Forte ®

(proszek 500g)

suplement dostępny w Polsce

Producent: Orling

Skład w 2 g (1 miarka) proszku dawka na 10 kg wagi psa:
kolagen CHP 1460 mg;
siarczan chondroityny 150 mg;
siarczan glukozaminy 150 mg;
wapń 35 mg; fosfor 28 mg;
magnez 6 mg; selen 5 µg;
prowitamina A - beta karoten 260 µg;
witamina C 6,6 mg;
witamina E 5 mg.

dodatek żywieniowy - kompleksowy doustny chondronutraceutyk wspierający procesy reparacyjne w systemie stawowym podczas leczenia schorzeń aparatu ruchowego psów.

 Chondrocan Biosol Forte ®

(płyn 500ml)

suplement dostępny w Polsce

Producent: Orling

Skład w 5 ml roztworu dawka na 10 kg wagi psa:
kolagen CHP 2500 mg;

siarczan chondroityny 150 mg;

siarczan glukozaminy 150 mg;

wapń 31 mg; fosfor 30 mg;

magnez 6,5 mg; selen 5 µg;

prowitamina A - beta karoten 260 µg; witamina C 6,5 mg; witamina E 5 mg aromat czekoladowy, karmel, aspartam, sorban potasu, woda zdemineralizowana

w osteoartrozie stawów
przy schorzeniach i uszkodzeniach stawów, ścięgien i więzadeł
do intensywnej regeneracji chrząstek stawowych, kości i więzadeł
przy dysplazji stawów biodrowych
dla starszych psów do zwiększenia ruchomości i wydłużenia aktywnego wieku psa

Chondrowit ®

(60 kapsułek)

suplement dostępny w Polsce

Producent: Eurowet

Skład: w 1 tabletce (1,8 g)
Siarczan chondroityny (> 95 %) 525 mg
Hialuronian sodowy (> 88 %) 5,7 mg
Siarczan manganu 10 mg
Witamina E 25 mg
Witamina C 100 mg

Składniki kapsułki: żelatyna z ryb, gliceryna.

 Karma uzupełniająca wspomagająca funkcje chrząstki stawowej u psów i kotów. Korzystnie wpływa na stawy, których sprawność wraz z wiekiem (7-8 lat) ulega osłabieniu. Jej składniki pomagają utrzymać elastyczność i ruchomość stawów u psów dużych ras, u psów z nadwagą lub poddawanych dużemu wysiłkowi fizycznemu (polowania, praca, wyścigi itp.) oraz u kotów dużych ras. Zwierzętom starszym ułatwiają poruszanie się. Podawanie jest korzystne również w okresie rekonwalescencji po przebytych operacjach kostnych i stawów.

 Corta-Vet Ha ®

(kapsułki 60 x 200mg)

suplement dostępny w Polsce

Producent: Equine America

Mukopolisacharydy, hydrolizat białka sojowego, kwas hialuronowy, glicyna,

L-glutamina, kwas glukuronowy, kwas glutaminowy, L-prolina, kwas asparaginowy, siarka, kapsułki celulozowe

odżywia i regeneruje stawy oraz wspiera metabolizm chrząstki stawowej,
wpływa na prawidłowe utrzymanie masy molekularnej kwasu hialuronowego w stawach.
Działa pobudzająco na produkcję własnego kwasu HA - przez co doskonale sprawdza się u psów starszych ze zmianami zwyrodnieniowymi. Łagodzi bóle stawowe. Corta Vet oraz Cortaflex Veterinary to weterynaryjne wersje Cortaflex’u, dostępne za pośrednictwem lekarzy weterynarii. Wykazują dwa razy silniejsze działanie niż Cortaflex.

Cortaflex Canine & Feline Joint Care ®

(proszek 160g)

suplement dostępny w Polsce

Producent: Equine America

Skład:
Maltodekstryna, dekstroza, hydrolizat białka sojowego, kwas hialuronowy, glicyna, L-glutamina, kwas glukuronowy, kwas glutaminowy, L-prolina, mukopolisacharydy, L-alanina, L-arginina, L-seryna, L-walina, L- histydyna, L-tyrozyna, L-izoleucyna, kwas asparaginowy, siarczan manganu, pirydoksyna (witamina B6), kwas askorbinowy (witamina C), siarka, propionian amonu jako konserwant, naturalne i syntetyczne barwniki.

preparat pomaga w utrzymaniu zdrowych stawów u psów i kotów w każdym wieku. Ten naturalny preparat dostarcza składników odżywczych do chrząstki stawowej, wspomaga produkcję własnego kwasu HA w stawach i zapewnia odpowiednią ilość płynu stawowego. Ta unikalna formuła małych izolatów glukozaminy i chondroityny wzmocniona kwasem hialuronowym wspomaga smarowanie stawów oraz ich ruchomość, dlatego Cortaflex może być stosowany profilaktycznie, zwłaszcza u młodych psów.

 Devil's Claw Root Tincture ®

(płyn 250 ml)

suplement dostępny w Polsce

Producent: Dodson and Horrell Chudleys

Skład:

Devil's Claw Root (Korzeń diabelskiego pazura) wyciąg, woda

 preparat stworzono w celu odżywczego wspomagania systemu mięśniowo - szkieletowego, a w szczególności przeciwdziałaniu stanów zapalnych. Jego stosowanie polecane jest głównie w stanach zapalnych stawów oraz zesztywnieniu stawów i mięśni.

Dr. Clauder's

Mobil & Fit Gelenk Tabletten ®

(tabletki opakowanie 200 g, 300 g, 500 g)

suplement dostępny w Polsce

Producent: Dr. Clauder's

 

Skład:
mięso i produkty pochodzenia zwierzęcego (hydrolizowana żelatyna 43,5%), drożdże, produkty zbożowe, inne produkty roślinne, oleje i tłuszcze, mleko i produkty mleczne

witaminy/kg:

A - 60 000 IE, D3 5000 IE,

E - 500 mg, B1 - 500 mg, B2 - 200 mg,

B6 - 200 mg, C - 2 000 mg,

biotyna - 200 000 mcg,

kwas nikotynowy - 200 mg,

kwas pantotenowy - 240 mg,

cholina - 1 000 mg;
mikroelementy/kg:

żelazo - 159 mg, jod - 1,4 mg,

mangan - 64 mg, cynk - 27 mg,

 kobalt - 0,08 mg.

preparat stanowi uzupełnienie diety, dzięki odpowiedniej kompozycji składników (biotyna, hydrolizowana żelatyna) i zawartych w nich dobrze przyswajalnych przez organizm psa substancji czynnych i odżywczych pozytywnie wpływa na prawidłowy wzrost chrząstek stawowych.

Duralactin ®

(tabletki 60 lub 180 sztuk)

suplement dostępny w USA

Producent: VPL

 zawiera opatentowany składnik uzyskany z mleka krów karmionych trawą (MicroLactin)Każda tabletka zawiera 1000 mg Duralactin Canine Microlactin (białka mleka w proszku o niskiej zawartości laktozy), dekstrozę, kwas stearynowy, zapach waniliowy i stearynian.

preparat ten był badany i wprowadzony do obrotu w odniesieniu do przeciwdziałania zaburzeniom mięśniowo-szkieletowym u psów. Stosowany jest, jako preparat o właściwościach anty-zapalnych. Może on być używany, jako środek odżywczy, wspomagający przy zapaleniach lub w połączeniu z chondroprotektorami i  niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (NLPZ) lub kortykosteroidami.

Duralactin® Canine Joint Plus Soft Chew

(miękkie dropsy 120 lub 240 szt)

suplement dostępny w USA

Producent: VPL

 skład na 1 tabletkę (4.8 g)
MicroLactin®  500 mg
glukozamina HCl 250 mg
Methylsulfonylmethane (MSM) 200 mg
Omega 3-EPA 15 mg
Omega 3-DHA 10 mg
Mangan 5 mg
Cynk 2 mg
Witamina E 25 IU
 

preparat zawiera opatentowany składnik uzyskany z mleka krów karmionych trawą (MicroLactin). Preparat przeciwdziałania zaburzeniom mięśniowo-szkieletowym u psów. Jego skład obejmuje 8 aktywnych produktów, które się wzajemnie uzupełniają i pozwalają utrzymać aparat ruchu w tym stawy w doskonałej kondycji.

Flawitol Artro ®

(60 tabletek)

suplement dostępny w Polsce

Producent: Laboratorium Dermapharm

drożdże browarniane, fosforan dwuwapniowy, skrobia, tłuszcz, glukozamina 208 mg, chondroityna 112 mg. Dodatki (w tabletce 1,6 g):ekstrakt ze skórek winogron (flawonoidy) 16 mg; magnez 1,6 mg; witaminy: A 22 j.m., E 15 μg; imbir ekstrakt 21 mg; mangan (chelaty) 5 mg; boswelia 80 mg; metionina 100 mg; kwas askorbinowy 10 mg; dodatki technologiczne.

preparat dla psów w każdym wieku (a szczególnie starszych), u których zauważono osteoarthritis:niechęć do wychodzenia na zewnątrz, problemy z chodzeniem po schodach, kulawizny, oraz ostre objawy bólowe.

Gelacan Plus Baby ®

(proszek 150 g)

suplement dostępny w Polsce

Producent: Artrodiet

Skład:
dwuwodorofosforan sodu, chlorek wapnia, hydrolizowana żelatyna kolagenowa, tlenek magnezu, witamina C, witamina E, beta-karoten, selenek sodu, naturalny aromat

Skład w 12 g proszku:
kolagen CHP 2940 mg; wapń 1404 mg; fosfor 1176 mg; magnez 288 mg; selen 4,8 µg; prowitamina A - beta karoten 720 µg; witamina C 72 mg; witamina E 4,8 mg.


Dodatek żywieniowy z hydrolizatem kolagenu, wapniem, fosforem i magnezem, odżywiający kości i stawy, wzbogacony witaminą E i selenem dla szczeniąt i ciężarnych suk.

Gelacan Fast ®

(proszek 150 g lub 500 g lub 1 kg)

suplement dostępny w Polsce

Producent: Artrodiet

Skład:
hydrolizowana żelatyna kolagenowa (90%), zioło - Boswellia serrata (9%)
Substancje odżywcze w 1 kg - naturalne składniki odżywcze:
selen 3460 µg (organiczna forma selenu uzyskiwana z drożdży gatunku Saccharomyces cerevisiae CNCM I-3060), witamina C 4330 mg, witamina E 3460 mg

Skład w 1,5 g (1 miarka) proszku:
peptydy kolagenowe CHP 1350 mg, Boswellin 130 mg, witamina C 6,5 mg, witamina E 5,2 mg, selen 5,2 µg.

Dodatek żywieniowy z Boswellin®, peptydami kolagenowymi CHP, witaminami E, C i selenem, odpowiedni w przypadku występowania ostrych stanów bólowych układu ruchu psów.
Zawiera zestaw aktywnych składników, które pozytywnie wpływają na leczenie stanów zapalnych w obrębie stawów, więzadeł oraz ścięgien, wzmaga mobilność stawów oraz obniża ból w stawach podczas spoczynku i ruchu.

High Strength Flexible Joint ®

(30 lub 90 tabletek)

suplement dostępny w Polsce

Producent: Vetzyme

Skład:
 tran, glukozamina Skc1, suszone drożdże piwne, siarczan chondroityny prep., fosforan dwuwapniowy, węglan wapnia, metylo sulfonyl metan prep. (MSM), dwutlenek krzemu, aromat z kurczaka, stearynian magnezu, zielony małż, smak dymny, witamina E (Octan DL alfa tokoferylu) prep., chlorowodorek tiaminy, pantotenian wapnia, kwas nikotynowy, chlorowodorek pirydoksyny, ryboflawina, kwas foliowy, cyjanokobalamina.

preparat  zostały specjalnie opracowany aby utrzymać stawy zdrowe, mobilne oraz nie sprawiających bólu, co zapewni psu wyższą jakość życia w jesieni jego życia. Idealny dla psów w wieku od 7 do 14 roku.

Hokamix³⁰ Gelenk+ ®

(proszek  300 g, 700 g, 1,5 kg)

suplement dostępny w Polsce

Producent: Kroeske BV

Skład:
mieszanka 30 ziół (m.in. lucerna siewna, biedrzeniec anyż, pokrzywa, przywrotnik, nawłoć, dziurawiec zwyczajny, tatarak, łopian, miodunka, rozmaryn, skrzyp, krwawnik, fiołek, warzywa, mięczaki i skorupiaki (jako wyciąg z proszku omułku), glukozamina, siarczan chondroityny.
Dodatki:
wg producenta nie zawiera żadnych substancji dodatkowych.

Mieszanka ziołowa dla młodych i starszych psów cierpiących na problemy ze stawami, do stosowania również jako środek profilaktyczny, z dodatkiem glikozoaminoglikanów

Hyalutidin DC ®

(płyn 125 ml)

suplement dostępny w Polsce

Producent: Gramme Revit GmbH

Skład:
Woda, sacharoza (cukier inwertowany, sterylny), polisacharydy:
kompleks kwasu hialuronowego i siarczanu chondroityny 25,0 mg/ml

Dodatki:

Substancje dodatkowe/ na kg:
Witaminy, prowitaminy i chemicznie zdefiniowane substancje o podobnym działaniu:
750 mg witaminy E (octan DL-tokoferolu),
sorbinian potasu (E 202),
kompleks kwasu hialuronowego i siarczanu chondroityny 25,0mg/ml (50%/50%).

profilaktyka i wspomaganie w leczeniu schorzeń stawów dla psa i kota.

Luposan Gelenkkraft ®

(proszek  600 g, 1.2 kg, 2.4 kg)

suplement dostępny w Polsce

Producent: Markus Mhule

Skład:
30% ekstraktu z małża zielonego (Perna Canaliculus), algi i mikoroalgi, dziki łosoś, ekstrakt słodowy, ekstrakt z pestek winogron (OPC), pokrzywa, mniszek lekarski, ekstrakt z aceroli, skrzyp polny, olejek z wiesiołka, DL-metionina, DL-lizyna.
Dodatki:
witamina C (20.000 mg/kg).

 preparat w formie proszku uzupełniający karmę, wzmacnia stawy i kości, ze skutecznie działającym ekstraktem z małż.

Multiflex ®

(proszek  600 g)

suplement dostępny w Polsce

Producent: Geulincx

Skład:
Nowozelandzki małż (Perna caniculus)

Liście pokrzywy

Kora wierzbowa

Czarci pazur (Harpagophitum procumbens)

Oleje roślinne
Witamina E

 preparat wspomagający funkcjonowanie aparatu ruchu dla psów i kotów.

Synoquin EFA ®

(120 tabletek rasy duże)

suplement dostępny w Polsce

Producent: VetPlus

Dexahan® jest unikalną, wysoce
oczyszczoną postacią oleju z kryla -
najczystszego i najbardziej aktywnego
biologicznie źródła Niezbędnych
Nienasyconych Kwasów Tłuszczowych
(EFA) z aktualnie dostępnych.

Każda kapsułka zawiera:
Glukozamina HCl (99%)
Siarczan Chondroityny (95%)
Dexahan®
Kwas Askorbinowy
Siarczan Cynku

preparat do zapobiegania i zwalczania chorób stawów dla dużych ras. Każdy ze składników preparatu wykazuje swoiste działanie. Poszczególne substancje działają synergistycznie z pozostałymi komponentami preparatu.

Stride Plus Hyaluronic Acid ®

(120 tabletek rasy duże)

suplement dostępny w Polsce

Producent: TRM

Skład:

glukozamina, MSM, siarczan chondroityny, kwas hialuronowy

to chondroprotekcyjny suplement dla psów nowej generacji. Pomaga w utrzymaniu zdrowych chrząstek i stawów.  Problemy z aparatem ruchu mogą występować u psów w każdym wieku, niezależnie od rasy. Preparat dostarcza substancji niezbędnych do regeneracji i odbudowy tkanki chrzęstnej.

Superflex ®

(płyn 500 ml)

suplement dostępny w Polsce

Producent: NAF

Skład:

woda, MSM, Glukozamina HCI, l-glutamina, siarczan chondroityny, mieszanka witaminowa, ekstrakt z bulw i łodyg, barwnik karmelowy, substancje smakowe

to preparat, który zapewnia wysoki poziom glukozaminy oraz MSM i siarczanu chondroityny - biodostępnych składników odżywczych, które wspierają zdrowie wszystkich struktur stawów, w tym chrząstek, wiązadeł, ścięgien i kości (w tym również regenerację komórek kostnych). Dzięki takiemu wsparciu dla organizmu aparat ruchu pozostaje w doskonałej kondycji.


 

WYBRANE KARMY SPECJALISTYCZNE DLA PSÓW RAS DUŻYCH I OLBRZYMICH Z PROBLEMAMI ZE STAWAMI

 

Nie tylko producenci preparatów ochraniających chrząstkę stawową, ale również producenci karm dostrzegają potrzeby psów ras dużych, szybko-rosnących obciążonych chorobami układu ruchu. Dlatego też na rynku pojawiają się całe linie karm począwszy od wieku szczenięcego, a skończywszy na wieku podeszłym. Każdy etap rozwoju psa to odpowiednio zbilansowane składniki w zależności od potrzeb organizmu. Poniżej wybrane karmy z linii specjalistycznych-weterynaryjnych z przeznaczeniem dla psów z problemami układu ruchu.

 

Zdjęcie i nazwa karmy

Skład

Zastosowanie

Arion

Health&Care Joint&Mobility ®

(worek 3 lub 12 kg)

karma sucha dostępna w Polsce

Producent: Arion

Skład:
Mączka z kurczaka (>20%, naturalne źródło siarczanu glukozaminy i chondroityny (siarczany)), ryż, kukurydza, mączka ziemniaczana, tłuszcz kurcząt, gluten kukurydziany, hydrolizat białka kurzego, wysłodki buraczane, suszony kryl antarktyczny, olej rybny oczyszczony, jaja kurze suszone, drożdże, zielone muszla małży (Perna canaliculus - naturalne źródło glukozaminy).
 

przeznaczenie: dorosłe psy dorosłe. Karma opracowana tak, aby wspierać stawy i związaną z nimi sprawność ruchową psa.

Eukanuba

Veterinary Diet Joint Mobility ®

(worek 1, 5, 12 kg)

karma sucha dostępna w Polsce

Producent: Eukanuba

Skład:
kukurydza, mięso z kurcząt (>20%), pszenica, mączka rybna, jęczmień, sorgo, mączka drobiowa, suszona pulpa buraczana, mięso z kurcząt wstępnie trawione enzymami, suszone całe jaja, tłuszcz zwierzęcy, suszone drożdże piwne, chlorek potasu, chlorek sodu, fruktooligosacharydy (FOS), heksametafosforan sodu, olej z ogórecznika, siemię lniane, DL-metionina, fosforan dwuwapniowy, chlorowodorek glukozaminy, wyciąg z nagietka, siarczan chondroityny

 to pełnowartościowa karma dietetyczna dla psów. Kontrola masy ciała u starszych psów. Ochrona zdrowia stawów.

Eukanuba

Veterinary Diets: Restricted Calorie ®

(worek 1, 5, 12 kg)

karma sucha dostępna w Polsce

Producent: Eukanuba

Skład:
Śruta kukurydziana, suszony kurczak i indyk, kukurydza, sorgo, jęczmień, suszona pulpa buraczana, kurczak wstępnie trawiony enzymami, mączka rybna, suszone całe jaja, tłuszcz zwierzęcy, suszone drożdże piwne, chlorek potasu, heksametafosforan sodu, fruktooligosacharydy, siemię lniane, glukozamina (475mg/kg), siarczan chondroityny (45mg/kg).

 to pełnowartościowa karma dietetyczna dla psów. Otyłość i nadwaga
Problemy ze stawami i sprawnością ruchową, które można wyleczyć poprzez zmniejszenie masy ciała
Dysplazja stawów biodrowych
 Osteoporoza

Eukanuba

Special Care Sensitive Joints ®

(worek 2,5 lub 12,5 kg)

karma sucha dostępna w Polsce

Producent: Eukanuba

Skład:
Kurczak (>24%), kukurydza, pszenica, sorgo, jęczmień, tłuszcz zwierzęcy, mączka rybna, suszona pulpa buraczana, mięso z kurcząt wstępnie trawione enzymami, suszone całe jaja, suszone drożdże piwne, chlorek potasu, chlorek sodu, heksametafosforan sodu, siemię lniane, DL-metionina, chrząstki kurcząt.

 to pełnowartościowa karma dla dorosłych psów. Karma została opracowana po to, aby zapewnić korzyści stawom psa - dzięki specjalnym składnikom i właściwościom. Naturalne związki odżywiające chrząstkę - glukozamina i siarczan chondroityny, które sprzyjają zdrowiu chrząstki stawowej i pomagają zachować sprawność stawów. Mało kalorii i witaminopodobny składnik zwany L-karnityną - po to, by skutecznie spalać tłuszcz w organizmie i ułatwić osiągnięcie lub utrzymanie u psa prawidłowej wagi. Kwasy tłuszczowe Omega-3, które wspomagają zdrowie stawów.

Farmina

Vet Life Joint Dog ®

(worek 2 kg)

karma sucha dostępna w Polsce

Producent: Farmina Vet Life


 

 

Skład:
Orkisz, owies, suszone mięso z kurczaka, tłuszcz zwierzęcy, siemię lniane, suszone pełne jaja, suszona miazga buraczana, hydrolizowane białko zwierzęce, olej rybi, włókno grochu, chlorek potasu, fruktooligosacharydy, mannanoligosacharydy, suszone drożdże piwne, chlorek sodu, glukozamina, siarczan chondroityny.

Składniki uzupełniające na 1kg. Dodatki odżywcze: wit. A 15000j.m;

wit. D3 600j.m; wit. E (alfa-tokoferol 91%) 600mg; wit. C 150mg;niacyna 38mg; kwas pantotenowy 15mg; wit. B2 7,5mg; wit. B6 6mg; wit. B1 4,5mg; Wit. K 1,5mg; wit. H 0,4mg; kwas foliowy 0,45mg; wit. B12 0,06mg; chlorek choliny 2400mg; beta-karoten 1,5mg; tlenek cynku 145mg; jednowodny siarczan cynku 160mg; jednowodny siarczan manganu 188mg; jednowodny siarczan żelaza 44mg;weglan żelaza 60mg; pięciowodny siarczan miedzi 48mg; bezwodny jodan wapnia 2,4mg; selenit sodu 0,33mg; chelat manganu 38mg; DL-metionina 3500mg; L-lizyna HCI 1100mg; tauryna 1000mg; L-karnityna 300mg. Dodatki technologiczne: sepiolit 10000mg, celuloza mikrokrystaliczna, przeciwutleniacze.

 to suplement diety dla dorosłych psów cierpiących na infekcje stawów i kości oraz metabolicznych zaburzeń stawowych.
Zawartość składników chrząstki (glukozamina i siarczan chondroityny) wspomaga jej odbudowę. Jednoczesna obecność przeciwzapalnych składników odżywczych (EPA i DHA) oraz przeciwutleniaczy, pomaga podczas terapii lekowej na bóle stawów.

Hill’s

Prescription Diet Canine Mobility J/D ®

(worek 2, 5 lub 12 kg)

karma sucha dostępna w Polsce

Producent: Hill's

Skład:
mielona kukurydza, mielony ryż, siemię lniane, hydrolizowane białko kurczaka i indyka, otręby sojowe, mąka sojowa, hydrolizat białka, tłuszcze zwierzęce, olej rybny, jaja w proszku, fosforan wapnia, sól, chlorek potasu, węglan wapnia,

L-karnityna, L-tryptofan, tauryna
Dodatki:
witamina A (11 304 j.m./kg), witamina D3 (478 j.m./kg), witamina E (652 mg/kg), witamina C (76 mg/kg), beta-karoten (1,6 mg/kg)

 to pełnowartościowa karma dietetyczna dla psów. Zmniejsza bolesność stawów, spowalnia degenerację chrząstek stawowych powodowanych przez zapalenia stawów. Klinicznie dowiedziono, że karma sucha Hill's Prescription Diet Canine Mobility J/D ze zdrowymi składnikami i kwasami tłuszczowymi Omega-3 poprawia ruchliwość i sprawność stawów w przeciągu 21 dni.

Hill’s

Prescription Diet Reduced Calorie J/D ®

(worek 2, 5 lub 12 kg)

karma sucha dostępna w Polsce

Producent: Hill's

Skład:

Śruta kukurydziana, śruta ryżowa, mączka z łusek grochu, mączka sojowa, siemię lniane, mączka z kurczaka i indyka, kukurydziana mączka glutenowa, podroby, celuloza, suszone wytłoki buraczane, tłuszcz zwierzęcy, tłuszcz rybi, chlorowodorek L-lizyny, suplement L-karnityny, chlorek potasu, sól, węglan wapnia, DL-metionina, tauryna, L-tryptofan, L-treonina, witaminy i pierwiastki śladowe. Naturalnie konserwowana mieszanką tokoferoli, kwasu cytrynowego i wyciągu z rozmarynu.

 to pełnowartościowa karma dietetyczna dla psów. Zmniejsza bolesność stawów i spowalnia degenerację chrząstek stawowych - niweluje schorzenia powodowane przez zapalenia stawów. Karma pomaga także w redukcji masy ciała - przeznaczona dla psów z nadwagą lub skłonnościami do niej.

Purina

Veterinary Diets Joint Mobility - JM ®

(worek 14 kg)

karma sucha dostępna w Polsce

Producent: Purina

Skład:
Ryż, odwodnione białko łososia, pasza z glutenu kukurydzianego, mąka pszenna, odwodnione białko drobiowe, koncentrat białka rybiego, hydrolizat wątroby, tłuszcz wieprzowy (z mieszanką tokoferoli), tran, chlorek wapnia, minerały, chlorek choliny. Z antyoksydantami i konserwantami: zawiera dodatki UE.

Miedź (siarczan miedzi): 14,7 mg/kg

  to karma podstawowa dla dorosłych i starszych psów mających problemy ze stawami.

Wskazania:
Zapalenie stawów
Nadwaga

Royal Canin

Mobility Large Dogs ®

(worek 6 lub 14 kg)

karma sucha dostępna w Polsce

Producent: Waltham

 

Skład:
Mączka kukurydziana, ryż, suszone mięso drobiowe, gluten kukurydziany, gluten pszenny, tłuszcz zwierzęcy, kukurydza, wątróbka drobiowa, pulpa buraczana, tran, włókno roślinne, sole mineralne, drożdże piwowarskie, olej roślinny, proszek jajeczny, sproszkowane małże Perna Canaliculus (GLM), pierwiastki śladowe (w tym chelatowane pierwiastki śladowe), L-lizyna, fruktooligosacharydy (FOS), wyciąg z zielonej herbaty oraz winogron (bogaty w polifenole), hydrolizowane skorupiaki (źródło glukozaminy), tauryna, hydrolizowana chrząstka (źródło chondroityny), wyciąg z aksamitki (bogaty w luteinę), L-karnityna, witaminy.

przeznaczenie: dorosłe psy dużych ras o masie powyżej 25kg ze schorzeniami stawów. Przeciwwskazaniem do podawania karmy jest okres wzrostu psa. Zaleca się ją natomiast u psów w starszym wieku oraz z tendencją do tycia, gdyż otyłość będzie stanowiła dodatkowe źródło obciążania stawów. 

Minimalny okres stosowania, w którym można zobaczyć rezultaty terapii, to 6-8 tygodni od momentu rozpoczęcia podawania karmy.

Royal Canin

Junior Large Dog Digest & Osteo 30 ®

(worek 14 kg)

karma sucha dostępna w Polsce

Producent: Royal Canin

 

Skład:
Kukurydza, suszone mięso drobiowe, suszone białko wieprzowe, mąka pszenna, ryż, tłuszcze zwierzęce, gluten pszenny***, sole mineralne, hydrolizowane białka zwierzęce, pulpa buraczana, olej sojowy, olej rybny, włókna roślinne, łuski i nasiona psyllium, fruktooligosacharydy (FOS), hydrolizowane drożdże (źródło mannooligosacharydów), DL-metionina, tauryna, hydrolizowane skorupiaki (źródło glukozaminy), wyciąg z aksamitki wzniesionej (źródło luteiny), hydrolizowana chrząstka (źródło chondroityny).
*** LIP (Low Indigestible Protein): białka wyselekcjonowane ze względu na wysoką strawność.

przeznaczenie:

szczenięta ras dużych (masa ciała psa dorosłego powyżej 25 kg), z wrażliwymi stawami i/lub przewodem pokarmowym. do 15 miesiąca życia.
Szczenięta ras olbrzymich (masa ciała psa dorosłego powyżej 45 kg) do 8 miesiąca życia.

Royal Canin

Adult Large Dog Digest & Osteo 25 ®

(worek 14 kg)

karma sucha dostępna w Polsce

Producent: Royal Canin

Skład:
Kukurydza, suszone mięso drobiowe, mąka pszenna, tłuszcze zwierzęce, suszone białko wieprzowe, ryż, hydrolizowane białka zwierzęce, gluten pszenny***, pulpa buraczana, sole mineralne, olej sojowy, olej rybny, włókna roślinne, fruktooligosacharydy (FOS), DL-metionina, L-tyrozyna, hydrolizowane skorupiaki (źródło glukozaminy), tauryna, wyciąg z aksamitki wzniesionej (źródło luteiny), hydrolizowana chrząstka (źródło chondroityny).
*** LIP (Low Indigestible Protein): białka wyselekcjonowane ze względu na wysoką strawność.

przeznaczenie:

niekastrowane, dorosłe psy ras dużych (powyżej 25 kg), z wrażliwymi stawami i/lub przewodem pokarmowym.
Powyżej 15 miesiąca życia.

Royal Canin

Adult Giant Dog Digest & Osteo 26 ®

(worek 14 kg)

karma sucha dostępna w Polsce

Producent: Royal Canin

Skład:
Kukurydza, suszone mięso drobiowe, tłuszcze zwierzęce, ryż, mąka pszenna, suszone białko wieprzowe, hydrolizowane białka zwierzęce, sole mineralne, gluten pszenny***, włókna roślinne, pulpa buraczana, olej sojowy, olej rybny, L-tyrozyna, DL-metionina, tauryna, hydrolizowane skorupiaki (źródło glukozaminy), wyciąg z aksamitki wzniesionej (źródło luteiny), L-karnityna, hydrolizowana chrząstka (źródło chondroityny).
*** LIP (Low Indigestible Protein): białka wyselekcjonowane ze względu na wysoką strawność.

przeznaczenie:

niekastrowane, dorosłe psy ras olbrzymich (powyżej 45 kg), z wrażliwymi stawami i/lub przewodem pokarmowym.
Powyżej 18/24 miesiąca życia.

Royal Canin

Junior Giant Dog Digest & Osteo 31 ®

(worek 14 kg)

karma sucha dostępna w Polsce

Producent: Royal Canin

 

Skład:
Suszone mięso drobiowe, ryż, gluten pszenny***, kukurydza, tłuszcze zwierzęce, hydrolizowane białka zwierzęce, pulpa buraczana, sole mineralne, olej rybny, drożdże, olej sojowy, fruktooligosacharydy (FOS), łuski i nasiona psyllium, L-lizyna, hydrolizowane drożdże (źródło mannooligosacharydów), DL-metionina, proszek jajeczny, tauryna, hydrolizowane skorupiaki (źródło glukozaminy), L-karnityna, hydrolizowana chrząstka (źródło chondroityny), wyciąg z aksamitki wzniesionej (źródło luteiny).
*** LIP (Low Indigestible Protein): białka wyselekcjonowane ze względu na wysoką strawność.

przeznaczenie:

szczenięta ras olbrzymich (masa ciała psa dorosłego powyżej 45 kg), z wrażliwymi stawami i/lub przewodem pokarmowym. Do 18/24 miesiąca życia.
Szczenięta ras olbrzymich (masa ciała psa dorosłego powyżej 45 kg) do 8 miesiąca życia.

Specific

Joint Support ®

(worek 2.5 kg, 6.5 kg, 12 kg)

karma sucha dostępna w Polsce

Producent: Specific

 

 

Skład:
Suszone mięso drobiowe, ryż, gluten pszenny***, kukurydza, tłuszcze zwierzęce, hydrolizowane białka zwierzęce, pulpa buraczana, sole mineralne, olej rybny, drożdże, olej sojowy, fruktooligosacharydy (FOS), łuski i nasiona psyllium, L-lizyna, hydrolizowane drożdże (źródło mannooligosacharydów), DL-metionina, proszek jajeczny, tauryna, hydrolizowane skorupiaki (źródło glukozaminy), L-karnityna, hydrolizowana chrząstka (źródło chondroityny), wyciąg z aksamitki wzniesionej (źródło luteiny).
*** LIP (Low Indigestible Protein): białka wyselekcjonowane ze względu na wysoką strawność.

przeznaczenie:

szczenięta ras olbrzymich (masa ciała psa dorosłego powyżej 45 kg), z wrażliwymi stawami i/lub przewodem pokarmowym. Do 18/24 miesiąca życia.
Szczenięta ras olbrzymich (masa ciała psa dorosłego powyżej 45 kg) do 8 miesiąca życia.

 

Opracowała Redakcja Świata Czarnego Teriera

 

Bibliografia:

- zebrane materiały własne, materiały opublikowane na Portalu Świat Czarnego Teriera oraz:

- Pediatria weterynaryjna. Psy i koty od urodzenia do sześciu miesięcy, J.D. Hoskins, wyd. I polskie, red. R. Lechowski: 2007;

- Diagnostyka radiologiczna w weterynarii, D.E. Thrall, wyd. I polskie, red. S. Koper, rok wydania: 2010;

- Chirurgia małych zwierząt. Tom 1,2,3, T.W. Fossum, wyd. I polskie, red. K. Ratajczak, rok wydania: 2009

- Metody badania i leczenia psów i kotów, Shrey, wyd. Medpharm;

- Kynologia wiedza o psie, Jerzy Monkiewicz, Jolanta Wajdzik, wyd.: Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu, 2010;

- Farmakologia kliniczna małych zwierząt, T. Maślanka, UWM, Olsztyn 2014.

- Breed Susceptibility for Developmental Orthopedic Diseases in Dogs, E. LaFond, Journal of the American Animal Hospital Association: 09/10 2002, Vol. 38, No. 5, pp. 467-477;
- Natural Health Bible for Dogs & Cats : Your A-Z Guide to Over 200 Conditions, Herbs, Vitamins, and Supplements, Shawn Messonnier, Maj 2001;
- Veterinary Herbal Medicine, Susan G. Wynn, Barbara Fougere, Elsevier Health Sciences, 6 Dec 2006;
- Anti-inflammatory and anti-arthritic effects of yucca schidigera: A review. PR Cheeke, S Piacente i W Oleszek. Journal of Inflammation (London, England) 2006;3: 6;
- Opioids: Myths, Magic & Misconecption, Tamara L Grubb, Western Veterinary Conference 2013;

- Protective effects of total fraction of avocado/soybean unsaponifiables on the structural changes in experimental dog osteoarthritis: inhibition of nitric oxidase synthase and matrix metalloproteinase-13. Boileau C., Martel-Pelletier J., Caron J., Msika P., Guillou G.B., Baudouin C., Pallieter J.P., Arthritis Res Therapy 11:R41 (doi:10.1186/ar2649) (2009);

-  Clinical evaluation of a powder of quality elk vel vet antler for the treatment of osteoarthrosis in dogs. Moreau M., i współ. (2004)Can Vet J 45, 133-139;

- The effect of Hydrolyzed Eggshell Membrane Powder on joint mobility in dogs Richard K. Baird, VMD, Animal Medical Center, Uniontown, PA;

- Uncaria tomentosa i Uncaria guianensis - skład i właściwości lecznicze, Jerzy Łukasiak, Bogdan Falkiewicz, Borgis - Postępy Fitoterapii 1/2004, s. 26-34;

- Effect of Phellodendron amurense in protecting human osteoarthritic cartilage and chondrocytes. Kim JH i współ.; J Ethnopharmacol. 2011 Mar 24;134(2):234-42;

- Anti-inflammatory and anti-arthritic effects of yucca schidigera: A review. PR Cheeke, S Piacente i W Oleszek. Journal of Inflammation (London, England) 2006;3: 6;

- Dietary support with Boswellia resin in canine inflammatory joint and spinal disease. Reichling J, Schmökel H, Fitzi J, Bucher S, Saller R. Schweiz Arch Tierheilkd. 146(2) (2004) 71;
- Enzymes For Pets, Shawn Messonnier, Total Health online magazine, 01.11.2010;
- http://www.irishsetterclub.org/PDF/Final2007HODPaper.pdf;

- http://www.weimclubamerica.org/health/hod2.html;

zdjęcia karm i środków leczniczych pochodzą z ulotek reklamowych producentów.

 

 

Copyright by Świat Czarnego Teriera. All Rights Reserved.

Kopiowanie ze strony zdjęć, grafiki, treści i innej zawartości Portalu Świata Czarnego Teriera, bez zgody właściciela jest zabronione.

Projekt i wykonanie Narodziny Gwiazdy

Stronę najlepiej oglądać w rozdzielczości 1024 x 768