O Rasie

Pochodzenie

Zdrowie

Żywienie

Psychika

 Szkolenie

Hodowla

Szczenięta

Pielęgnacja

Wystawy

Statystyka

Biblioteka

Ranking

Galeria

Kynologia

Prawo

Pobieralnia

S.O.S

Rozmaitości

Linkownia

 

Niebezpieczne krycia - Brucella canis

 

WSTĘP

 

Pierwszy opis choroby zwanej współcześnie brucelozą został podany przez Hipokratesa ponad 2000 lat temu, ale musiało upłynąć jeszcze wiele wieków zanim naukowcy ostatecznie zidentyfikowali patogen odpowiedzialny za powstanie tej choroby. 

 

W 1887 roku brytyjski chirurg kapitan David Bruce wraz ze swoją żoną Mary Elizabeth Steele i przy współudziale maltańskiego mikrobiologa doktora Giuseppe Caruana-Scicluna dokonali przełomowego odkrycia czynnika sprawczego brucelozy tj. wyizolowali z wątroby masowo chorujących na Malcie brytyjskich żołnierzy patogen, który nazwali "Micrococcus melitensis" (później nazwany Brucella melitensis).

 

Niedługo później maltański lekarz Fioravanti Temistocle Archimede Laurenzo Giuseppe Sammut, lepiej znany jako "Themistocles Zammit" odkrył, iż czynnik chorobotwórczy wywołujący tą groźną w skutkach chorobę, znaną również jako gorączka maltańska, gorączka śródziemnomorska, gorączka cypryjska, gorączka neapolitańska, gorączka gibraltarska, gorączka krymska, gorączka z Kartaginy, gorączka skalna, gorączka barcelońska, choroba Corps czy gorączka falująca, był przekazywany na ludzi z zainfekowanych kóz za pośrednictwem spożywanego przez nich skażonego patogenem mleka.

 

W toku dalszych badań chirurg kapitan Louis M. Hughes i kapitan James Crawford Kennedy odkryli istotne szczegóły dotyczące chorobotwórczej transmisji brucelozy, w tym transmisji wenerycznych występujących zarówno u ludzi jak i u zwierząt.

 

Dziesięć lat po izolacji Micrococcus melitensis duński naukowiec Bernhard Bag wyizolował z poronionych płodów bydlęcych patogen, który nazwał "Bacillus abortus" (później nazwany Brucella abortus). W 1914 roku Traum opisał wyizolowanie innego mikroorganizmu związanego z Micrococcus melitensis (później nazwanego Brucella suis), który został wyizolowany z poronionych płodów świń na terenie Stanów Zjednoczonych. Jednak ostatnie ogniwo tych chorobotwórczych bakterii zostało odkryte w 1918 roku przez wybitną amerykańską mikrobiolog Alice Catherine Evans. Jej naukowe osiągnięcia pomogły, nie tylko zrozumieć epidemiologię brucelozy, ale przede wszystkim przyczyniły się do opracowania techniki pasteryzacji mleka jako środka zapobiegawczego tej chorobie. Ostatecznie w 1920 roku, Ludwik Meyer i Wilbur Shaw postanowili uhonorować niewątpliwy wkład w badania nad tą chorobą Davida Bruce'a i zaproponowali aby zidentyfikowanej grupie tych bakterii chorobotwórczych w obrębie jednego rodzaju nadać nazwę Brucella - wywodząca się od nazwiska ich pionierskiego odkrywcy.

 

Wszystkie następujące po sobie badania, które stanowiły inspirację dla kolejnych naukowców pokazały, iż różne gatunki należące do rodzaju Brucella są sprawcami brucelozy występującej u ludzi, zwierząt udomowionych (m.in. krowy, bawoły, jaki, kozy, owce, świnie, wielbłądy, renifery, psy), zwierząt lądowych dzikich (m.in. bizony, żubry, łosie, jelenie, karibu, zające, woły piżmowe, dziki, niektóre gryzonie) i ssaków morskich (m.in. delfiny, wieloryby, foki, morsy).  Sporadycznie zgłaszane są infekcje spowodowane pałeczkami Brucella u wielu gatunków, w tym u koni, kozic, koziorożców alpejskich, szopów, oposów, kojotów, lisów i wilków.

K
lasyfikacja i podział Brucelli w zależności od autorów opracowań niestety bywa różny, a sama lista wydaje się być ciągle otwarta, bowiem nieustannie trwają badania i co jakiś czas Świat obiega informacja o nowych odkryciach dotyczących tych bakterii. Na dokładkę badacze toczą spory, co do klasyfikacji i nazewnictwa poszczególnych gatunków, co sprawia, iż rozbieżności w systematyce i podziale rodzaju Brucella mogą w tekstach źródłowych występować. W większości przypadków nazwy poszczególnych gatunków Brucelli wywodzą się od gatunków zwierząt będących głównymi gospodarzami danej bakterii. Należy jednak podkreślić, iż preferencje co do gospodarza w przypadku rodzaju Brucella nie są tak restrykcyjne, jak na początku prowadzonych badań się naukowcom wydawało, i zarówno w warunkach eksperymentalnych, jak i w naturze, bakterie należące do rodzaju Brucella mogą infekować także organizmy nie będące na liście preferowanych przez nich gospodarzy. Obecna struktura taksonomiczna z rodzaju Brucella obejmuje pierwotnie zaproponowane nazwy znanych gatunków Brucelli oraz niedawno odkryte i dodane gatunki, tak jak pokazano to w poniższej tabeli:

 

GATUNEK

BIOTYP TYP/ODMIANA SZCZEP PREFEROWANY GOSPODARZ
Brucella melitensis 1 Typ  16M kozy i owce
2 Odmiana 63/9
3 Odmiana  Ether
 
Brucella abortus 1 Typ 9-941 bydło i inne krętorogie
2 Odmiana 86/8/59
3 Odmiana Tulya
4 Odmiana 292
5 Odmiana B3196
6 Odmiana 870
7 usunięty z taksonomii Brucelli w 1986
8 usunięty z taksonomii Brucelli w 1978
9 Odmiana C68 bydło i inne krętorogie
 
Brucella suis 1 Typ 1330 świnie, dziki
2 Odmiana Thomsen dziki, zające europejskie oraz przenoszony na świnie
3 Odmiana 686 świnie, dziki
4 Odmiana 40 renifery, karibu
5 Odmiana 513 dzikie małe gryzonie
 
Brucella ovis   Typ 63/290 owce
 
Brucella canis   Typ RM6/66 psy
 
Brucella neotomae   Typ 5K33 szczury pustynne (Neotoma Lepida)
 
Brucella ceti   Typ B1/94 morświny
  Typ B14/94 delfiny
 
 Brucella pinnipedialis   Typ B2/94 płetwonogie
 
 Brucella microti   Typ CCM 4915 nornikowate (Microtus arvalis)
 
Brucella inopinata   Typ BO1

 gatunek wyizolowany z ludzkich tkanek

 
Brucella vulpis   Typ F60

nowo wyizolowany gatunek z tkanek lisów rudych

(Vulpes vulpes)

 
Brucella paponis   Typ F8/08-60T

nowo wyizolowany gatunek z tkanek pawiana

(Papio spp.)

 

 

Rodzaj Brucella liczy obecnie 12 gatunków i należy do rodziny Brucellaceae z rzędu Rhizobiales.  Niektóre gatunki Brucella zawierają jeszcze biowary. Pięć biowarów odnotowano u B. suis, trzy u B. melitensis i dziewięć u B. abortus (z czego biowar 7 i 8 zostały z czasem z taksonomii B. abortus usunięte).

 

Bakterie z rodzaju Brucella, to mikroskopijnej wielkości (od 0.5 do 0.7 lub od 0.6 do 1.5 mikrometrów) tlenowe bakterie Gram-ujemne przypominające wyglądem małą pałeczkę. Bakterie z tego rodzaju nie wytwarzają przetrwalników, nie posiadają otoczki oraz rzęsek, przez co nie mają też zdolności ruchu. Dla odmiany zarazki te wytwarzają katalazę i oksydazę cytochromową. Większość szczepów szybko hydrolizuje mocznik (ureaza).

 

Wszystkie bakterie z rodzaju Brucella funkcjonują jako fakultatywne wewnątrzkomórkowe pasożyty, i jak wspomnieliśmy już wyżej, poszczególne gatunki mają swój charakterystyczny rezerwuar w postaci różnych gatunków zwierząt, u których wywołują chorobę o nazwie bruceloza (brucellosis).

 

Bruceloza to bardzo niebezpieczna, zakaźna i długotrwała choroba różnych gatunków zwierząt oraz ludzi. Rozwijający się w przebiegu infekcji przewlekły stan zapalny prowadzi najczęściej do zaburzeń w funkcjonowaniu układu rozrodczego u obu płci, w efekcie czego dochodzi do ronień, patologii płodu, zapaleń jąder, najądrzy, węzłów chłonnych i bezpłodności. Choroba ta szerzy się wśród zwierząt dzikich, ssaków morskich i zwierząt domowych, a przede wszystkim zapada na nią: bydło, kozy, owce, świnie i rzadziej psy.

 

Jeśli chodzi o człowieka to choroba ta jest przykładem schorzenia odzwierzęcego (zoonoza), gdyż pewne gatunki Brucelli (B. abortus, B. suis, B. canis, B. melitensis, B. inopinata) mogą atakować również ludzki organizm. Nie trudno się domyślić, że najbardziej narażone na zakażenie są wszystkie te osoby, które na co dzień mają styczność z grupami ww. zwierząt tj. m.in. hodowcy zwierząt gospodarskich, weterynarze, pracownicy rzeźni, pracownicy zakładów przetwórstwa mięsnego, pracownicy zakładów mleczarskich, rolnicy, pasterze, zootechnicy, pracownicy laboratoriów diagnozujących brucelozę i w mniejszym stopniu: hodowcy psów rasowych, opiekunowie zwierząt, pracownicy schronisk dla psów, rakarze, groomerzy, handlerzy, sędziowie kynologiczni.

 

W Polsce zgodnie z art. 41. ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt i zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, bruceloza bydła, kóz, owiec i świń podlega obowiązkowi zwalczania z urzędu. Właściciel zwierząt, u których stwierdzono, bądź też podejrzewa się brucelozę jest zobowiązany do niezwłocznego powiadomienia stosowanych organów służby weterynaryjnej lub władze gminy.

 

Dla psowatych specyficznym czynnikiem chorobotwórczym są pałeczki Brucella canis, które antygenowo są podobne do Brucella ovis. Z pozostałych gatunków tych bakterii do zakażeń mogą u psów prowadzić jeszcze (wg dotychczasowych informacji): Brucella abortus, Brucella melitensis i Brucella suis. Dwie ostatnie wywołują u psów jedynie przejściowe i słabo wyrażone objawy kliniczne, stąd też nie odgrywają większego znaczenia w etiologii brucelozy u psów.

 

 

Genom Brucella canis składa się z dwóch okrągłych chromosomów tworzących złożoną strukturę z jednego dużego chromosomu (I) i jednego mniejszego chromosomu (II). Chromosom I składa się z 2.105.969 kodujących 2.153 genów z 2.153, natomiast chromosom II składa się z 1.206.800 bp kodujących 1.671 genów. Na obu chromosomach znajdują się geny, które kodują komponenty do replikacji DNA, syntezy białka, metabolizmu podstawowego i biosyntezy ściany komórkowej.

 

EPIDEMIOLOGIA

Bakteria Brucella canis została po raz pierwszy wyizolowana w 1966 roku przez L.E. Carmichael'a i D.W. Bruner'a z próbki pobranej z płynu omoczniowego poronionego płodu psa rasy Beagle - była to wówczas popularna rasa doświadczalna w USA, u której dochodziło do masowych ronień. Odkrycie to umożliwiło określenie naukowcom przyczyny ronień i niepowodzeń hodowlanych u psów. Od tego czasu Brucella canis została zidentyfikowana w różnych częściach Świata. Obecnie prowadzone badania dowodzą, że bruceloza u psów jest problemem na różnych obszarach geograficznych z podwyższoną częstotliwością występowania na terenach wiejskich w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych (od 1 do 19%). Raporty donoszą o stwierdzanych ogniskach chorobowych m.in. w Ameryce Północnej (głównie w USA oraz w mniejszym stopniu w Kanadzie); w Ameryce Środkowej i Wschodniej (głównie Meksyk do 28%); w Ameryce Południowej (m.in. Brazylia, Argentyna około 30%); w Azji (m.in. Chiny, Indie, Iran, Japonia, Korea, Filipiny, Malezja, Tajwan, Turcja, azjatycka część Rosji) i w Afryce (Nigeria, Tunezja).  W zdecydowanie mniejszym stopniu bruceloza wśród psów stwierdzana jest w Europie, jednak należy mieć na uwadze fakt, iż Światowa Organizacja Zdrowia Zwierząt (OIE) oraz Unia Europejska (EU) nie prowadzą w tym względzie statystyk, dlatego też ogólna liczba zachorowań na brucelozę u psów nie jest znana. Pojedyncze przypadki brucelozy zostały zidentyfikowane m.in. w Austrii, Wielkiej Brytanii, Hiszpanii, Niemczech, Włoszech, Szwecji, Polsce, Francji, Finlandii i na Węgrzech. Istnieje duże prawdopodobieństwo, że bakterie te są obecne w większości krajów Świata, jednak jak dotychczas Nowa Zelandia i Australia wydają się być wolne od tego patogenu.

 

Najwięcej przypadków brucelozy stwierdza się u psów bezpańskich, jednak należy pamiętać, iż  na zakażenie brucelozą narażone są wszystkie psy i suki aktywne płciowo, a więc te przebywające w hodowlach psów rasowych również. Brucella canis rozprzestrzenia się bardzo szybko - głównie w zamkniętych populacjach - szczególnie zagrożone są hodowle psów, gdzie na stosunkowo małym obszarze przebywa dużo zwierząt. Mając również na uwadze fakt, że psy mogą być narażone na infekcję innymi gatunkami Brucelli (B. abortus, B. melitensis i B. suis), to ryzyko zakażenia wzrasta na wszystkich tych terenach, gdzie hodowle psów znajdują się w bardzo bliskim sąsiedztwie dużych gospodarstw rolnych i farm zwierzęcych (chlewnie, obory, stadniny, owczarnie).

 

Pałeczki Brucella spp. rosną na podłożach wzbogaconych, w temp. 37°C, przy pH 6.6-6.8, w atmosferze z dodatkiem 10% dwutlenku węgla. Na agarze z dodatkiem glukozy i surowicy tworzą małe, przejrzyste, gładkie kolonie.

 

 

Bakterie Brucella wykazują znaczną wytrzymałość na wysychanie zwłaszcza, gdy towarzyszy im materiał organiczny (obecność białka) i brak nasłonecznienia. W warunkach dużej wilgotności i przy niskich temperaturach, szczególnie gdy oscyluje ona poniżej lub w okolicy 0°C (z pominięciem nasłonecznienia) Brucella spp. mogą przetrwać w środowisku przez okres kilku miesięcy. W ziemi, wodzie, kale, poronionych płodach na sprzęcie i odzieży zachowują żywotność nawet przez okres 3 - 4 miesięcy. W moczu po wyschnięciu i w temperaturze pokojowej bakterie mogą przetrwać do 15 dni, a w kurzu do 6 tygodni. W zamrożonych tkankach bakterie mogą przetrwać wiele lat.

 

Mikroorganizmy te nie są jednak niezniszczalne i są bardzo wrażliwe na ciepło. Zabija je suche gorące powietrze (160-170°C) utrzymywane przez co najmniej 1 godzinę, autoklawowanie w ciepłym powietrzu (121°C) przez co najmniej 15 minut oraz gotowanie () przez co najmniej 10 minut lub utrzymywanie w temperaturze wody 60°C przez co najmniej 30 minut (należy pamiętać, że im bardziej gęstsza ciecz, tym dłużej należy ją poddawać działaniu wyżej wymienionych temperatur). Pałeczki te wykazują również dużą wrażliwość na promieniowanie jonizujące i szybko umierają po wystawieniu na światło ultrafioletowe oraz nie wytrzymują procesu pasteryzacji.

 

Drobnoustroje te są również wrażliwe na większość powszechne stosowanych środków dezynfekcyjnych. I tak w ciągu godziny od zastosowania niszczy pałeczki Brucella canis m.in. podchloryn, 70% etanol, izopropanol, jonofory, fenolowe środki dezynfekujące, formaldehyd, aldehyd glutarowy i ksylen. Do dezynfekcji powierzchni zaleca się stosowanie 2.5% podchlorynu sodu, 2-3% sodę kaustyczną, 20% zawiesinę świeżo gaszonego wapna lub 2% roztwór formaldehydu. Należy jednak pamiętać, iż obecność materii organicznej oraz niskie temperatury osłabiają skuteczność dezynfekcyjną ww. środków względem bakterii z rodzaju Brucella.

 

TRANSMISJA

Na zakażenie pałeczkami Brucella canis wrażliwe są zarówno psy jak i suki. Bakterie przenoszone są głównie podczas aktu krycia ze zwierząt zainfekowanych na zdrowe. Ta droga szerzenia się zarazka u psów jest najistotniejsza ze względu na bardzo dużą koncentrację drobnoustrojów przekazywanych w wydzielinach reprodukcyjnych (nasienie, śluz pochwowy). Śmiało możemy zatem napisać, iż bruceloza psów jest jedną z nielicznych chorób przenoszonych w sposób klasyczny drogą płciową! Ale akt krycia to nie jedyna droga szerzenia się bakterii wśród psów. Oprócz tego do zakażenia może dojść:

  • drogą pokarmową (jedzenie i picie produktów zawierających bakterie Brucella);

  • drogą wziewną (inhalacja cząstek bakterii ze skażonego nimi powietrza);

  • przez uszkodzenia skóry (rany, otarcia itp. w wyniku kontaktu z zakaźnym materiałem);

  • śródmacicznie (płody mogą być zainfekowane przez matkę jeszcze w trakcie ciąży);

  • przez błony śluzowe jamy ustnej, nosa, warg i oczu (kontakt z zakaźnym materiałem);

  • jatrogennie (sztuczna inseminacja, przetaczanie krwi, stosowanie zainfekowanych bakteriami narzędzi lub igieł).

PRZEBIEG ZAKAŻENIA

Wniknięcie bakterii do organizmu i konsekwencje tego zjawiska w postaci rozprzestrzenienia się, namnożenia w ustroju i zmian patologicznych prowadzących do rozwoju choroby są procesami nadal nie do końca poznanymi. Na powstanie i rozwój zakażenia ma wpływ wiele czynników, zarówno wynikających z cech zarazka (gatunek, biotyp, zjadliwość i dawka zakaźna), jak i gospodarza (uwarunkowania genetyczne, wiek, kondycja i wydolność układu odpornościowego). Dodatkowo obecność równoczesnych zakażeń innymi patogenami może wikłać i intensyfikować przebieg zakażenia bakteriami z rodzaju Brucella. Bruceloza może skutkować różnymi konsekwencjami od bezobjawowej bezpłodności, poprzez słabo wyrażone symptomy chorobowe na gwałtownych ronieniach i stanach zapalnych narządów rozrodczych kończąc. Do hodowli psów rasowych zazwyczaj patogen jest zawlekany przez zwierzęta zakażone subklinicznie tj. takie, które nie wykazują zmian chorobowych, przez co wychwycenie infekcji może być niemożliwe. Niestety wprowadzone do hodowli pałeczki Brucelli spp. mogą się rozprzestrzenić na pozostałe zwierzęta błyskawicznie i sytuacja taka ma zazwyczaj opłakane w skutkach konsekwencje dla danej hodowli prowadzące, nie tylko do utraty ewentualnych miotów (wg prowadzonych badań utrata szczeniąt sięga do 75%), ale również ma wpływ na notowane straty (bezpłodność) w podstawowym stadzie hodowlanym. W drastycznych przypadkach w wyniku licznych komplikacji może to oznaczać nawet koniec danej hodowli.

 

Po wniknięciu do organizmu gospodarza pałeczki Brucella są fagocytowane przez komórki układu odpornościowego (głównie makrofagi). W przebiegu większości infekcji po sfagocytowaniu bakterie ulegają zniszczeniu (lizie) w tzw. fagolizosomach, ale w przypadku pałeczki brucelozy patogen nie tylko nie ulega zniszczeniu, lecz namnaża się wewnątrz makrofaga, a gdy komórka ta ulegnie przepełnieniu pęka rozsiewając bakterie w całym organizmie (bakterie lokalizują się docelowo głównie w węzłach chłonnych i narządach rozrodczych).

 

Mikroorganizmy z rodzaju Brucella namnażają się w węzłach chłonnych, śledzionie, wątrobie oraz w narządach rozrodczych znajdujących się pod okresowym wpływem hormonów płciowych. Po około 7 do 28 dni od momentu zakażenia zarazek pojawia się we krwi i dochodzi do bakteriemii, która pierwotnie trwa od 6 do 64 dni, a potem z przerwami może trwać nawet kilka lat! W eksperymentalnie przeprowadzonych zakażeniach udowodniono, że miano dodatnich posiewów krwi utrzymywało się przez okres 5.5 roku, przy czym przez pierwsze 3-4 miesiące od zakażenia notowano wzrosty i spadki miana przeciwciał, co sugeruje, że w organizmie toczyła się bakteriemia lub infekcja ukierunkowanych narządów. Bakterie niesione wraz z prądem krwi mogą osiedlać się także w innych narządach wewnętrznych (dyski międzykręgowe, nerki, gałki oczne, centralny układ nerwowy).

 

W rzadkich przypadkach może dojść do spontanicznego wyzdrowienia chorego zwierzęcia w rok od zakażenia, aczkolwiek częściej notowano przypadki samo uzdrowienia po 2-3 latach od momentu wykrycia infekcji. Niektóre psy pozostają zakażone przewlekle przez co najmniej 5 lat.

 

Reproduktory

U samców drobnoustroje lokalizują się w jądrach, najądrzach oraz gruczole krokowym (prostata), a z organizmu wydalane są głównie z nasieniem oraz moczem. Intensywne siewstwo zarazka występuje zazwyczaj przez pierwsze 6-8 tygodni po zakażeniu, kiedy w nasieniu stwierdza się bardzo dużo bakterii. W późniejszym czasie drobnoustroje mogą być wydalane z nasieniem okresowo, nawet przez okres 5 lat. Siewstwo bakterii z moczem stwierdza się u psów przez kilka miesięcy po zakażeniu.

 

Suki hodowlane i ciężarne

U suk drobnoustroje zasiedlają macicę, skąd przenoszą się na łożysko i płody. Suki mogą także wydalać zarazek wraz z mlekiem, ale przede wszystkim wydalają go ze wszelkimi wypływami z dróg rodnych np. podczas cieczki lub po porodzie. Należy podkreślić, że intensyfikacja wydalania bakterii następuje po poronieniu. Patogeny są wydalane z płodami, łożyskami, błonami, wodami płodowymi i wszelkimi innymi wydzielinami poporodowymi do 4-6 tygodni od momentu poronienia. W tych wydzielinach występuje bardzo duża koncentracja bakterii: 10¹⁰ jednostek tworzących kolonię (cfu) w mL, przy czym zakaźna dawka doustna wynosi zaledwie 2x10⁶ cfu. W eksperymentalnie przeprowadzonych zakażeniach do infekcji poprzez spojówki wystarczyła dawka 10⁴ cfu. Tak więc 1ml tkanki łożyska lub wydzieliny z pochwy jest równa około 100 000 dawek zakaźnych!!! Liczby są oszałamiające i doskonale pokazują skalę zagrożenia. Jedna chora suka staje się potężnym źródłem zakażenia.

 

OBJAWY

Wachlarz manifestacji brucelozy u psów jest bardzo różny począwszy od utajonych poprzez słabo wyrażone objawy ogólnoustrojowe, a na poważnych powikłaniach rozrodczych kończąc. Mimo iż w wyniku zawleczenia bakterii do hodowli zachorowalność jest bardzo duża to (z wyłączeniem płodów i zainfekowanych śródmacicznie szczeniąt) śmiertelność bardzo niska. W zasadzie w każdym przypadku ewentualne objawy zasadniczo występują u zwierząt dojrzałych płciowo i dotyczą przede wszystkim układu rozrodczego.

 

Reproduktory

  • bezpłodność;

  • obniżona płodność;

  • nasienie zakażonych psów zazwyczaj zawiera duże ilości leukocytów i patologicznie zmienione plemniki, a zwłaszcza ich aglutynanty; po długotrwałej infekcji dochodzi do aspermii;

  • obrzęk moszny w wyniku toczącego się procesu zapalnego;

  • zapalenie skóry moszny związane z wylizywaniem tej okolicy mogące prowadzić do wtórnych zakażeń gronkowcami;

  • zmiany zapalne jąder;

  • zmiany zapalne najądrzy;

  • zanik jednostronny jądra lub obustronny jąder;

  • zapalenie gruczołu krokowego;

  • zaczerwienienie i obrzęk prącia.

Suki hodowlane i/lub ciężarne

  • bezpłodność;

  • obniżona płodność;

  • zapalenia macicy;

  • zapalenia pochwy;

  • zapalenia jajników oraz jajowodów;

  • ronienia w III trymestrze ciąży, zazwyczaj pomiędzy 40, a 59 dniem po zapłodnieniu;

  • bardzo wczesne ronienia;

  • wypływ z dróg rodnych o nieprzyjemny powonieniu (po poronieniu ma zazwyczaj kolor brązowy, zielonkawy lub szary);

  • tzw. "puste krycia" (zaburzenia w implantacji zarodków, resorpcja zarodków po 10-20 dniach od zapłodnienia);

  • zredukowane liczebnie mioty;

  • narodziny słabych szczeniąt;

  • śmierć szczeniąt zakażonych śródmacicznie zazwyczaj w ciągu kilku dni po porodzie.

Obie płcie

  • gorączka;

  • ogólne osłabienie;

  • letarg;

  • obniżone libido;

  • spadek masy ciała;

  • powiększenie węzłów chłonnych;

  • nawrotowe zapalenia błony naczyniowej oczu (jeśli bakterie umiejscowią się w gałce ocznej);

  • wtórna zaćma (jeśli bakterie umiejscowią się w gałce ocznej);

  • bóle kręgosłupa (jeśli bakterie umiejscowią się w tarczkach międzykręgowych);

  • niedowłady lub porażenia kończyn (jeśli bakterie umiejscowią się w tarczkach międzykręgowych);

  • ataksja (zaburzenia w koordynacji ruchów) -  jeśli bakterie umiejscowią się w tarczkach międzykręgowych;

  • kulawizny (jeśli bakterie umiejscowią się w tarczkach międzykręgowych);

  • zapalenie szpiku kostnego;

  • zapalenie mózgu;

  • ropnie różnych narządów wewnętrznych.

KIEDY NALEŻY PODEJRZEWAĆ BRUCELOZĘ?

Ze względu na możliwość bezobjawowego przebiegu zakażenia Brucella spp. u psów hodowcy może być dość trudno wychwycić ten proces. Właściciel zwierzęcia może nie wiedzieć o tym, aż do momentu pojawienia się wyżej opisanych charakterystycznych objawów. Pewne zdarzenia powinny jednak nastrajać właściciela zwierzęcia do wykonania stosownych badań celem potwierdzenia/wykluczenia brucelozy:

 

Obie płcie:

  • następujące po sobie tzw. "puste krycia";

  • mało liczne mioty.

Reproduktory:

  • liczne nieprawidłowości w budowie plemników lub brak plemników.

Suki hodowlane i/lub ciężarne:

  • potwierdzenie ciąży wczesnym USG, a następnie resorpcja zarodków;

  • potwierdzenie na USG obumarcia ciąży;

  • wczesne ronienia;

  • ronienia w III trymestrze ciąży;

  • przedwczesny poród;

  • wystąpienie syndromu zamierającego szczenięcia (Fading puppy syndrome).

ROZPOZNANIE

Postawienie trafnej diagnozy w przypadku brucelozy może być dość trudnym zadaniem przede wszystkim dlatego, że objawy choroby mogą nie występować, mogą być bardzo słabo wyrażone lub nieswoiste. Chorobę należy podejrzewać przede wszystkich u zwierząt, u których występuje niepłodność, zapalenie jąder i najądrzy, zapalenie skóry moszny, poronienia (na 1-2 tygodnie przed terminem) oraz niewyjaśnione patologie ciąży i płodu.

 

W diagnostyce różnicowej pod uwagę powinny być brane takie schorzenia jak: infekcje wirusowe (herpeswiroza, nosówka), infekcje bakteryjne (E. coli, Streptococcus sp., Mycoplasma sp., Ureaplasma sp., Campylobacter sp., Leptospira sp.), infekcje pasożytnicze (neosporoza, toksoplazmoza), nowotwory.

 

W przypadku wystąpienia objawów brucelozy dość jasno wyrażone symptomy można zazwyczaj obserwować u samców (powiększenie moszny, zanik jąder, stan zapalny jąder lub najądrzy, problemy z prostatą, infekcje wokół moszny, nieprawidłowości w budowie plemników). Niestety u suk poza pojawiającymi się upławami i ewentualnie nawrotowymi zapaleniami pochwy i macicy trudno jest obserwować zmiany mogące wskazywać na zakażenie brucelozą.

 

Zazwyczaj działania mające na celu definitywne zidentyfikowanie patogenu są podejmowane wówczas, gdy bakteria zdąży dobitnie zaakcentować swoją niszczycielską obecność i doprowadzi do utraty ciąży w III trymestrze jej trwania. We wszystkich przypadkach podejrzenia brucelozy wskazane jest przeprowadzenie stosownych badań poronionych płodów oraz matki i ojca szczeniąt.

 

Niestety rozpoznanie brucelozy nie jest zadaniem łatwym, a ze względu na patogenność bakterii również dla człowieka zajmują się tym tylko i wyłącznie wyspecjalizowane i odpowiednio przygotowane jednostki weterynaryjne. U poronionych płodów i padłych szczeniąt przeprowadza się sekcję zwłok w celu zidentyfikowania zmian charakterystycznych dla zgubnej działalności tych bakterii. W wyniku wewnątrzmacicznej działalności bakterii poronione płody są już częściowo rozłożone i noszą znamiona uogólnionego procesu bakteryjnego. Zmiany mogą obejmować obrzęk podskórny, podskórne przekrwienie, wylewy podskórne w okolicy brzucha, krwawy płyn otrzewnowy, zwyrodnienia wątroby, śledziony, nerek i jelit. U zwierząt padłych obserwowano powiększenie zajętych węzłów chłonnych, zmiany w śledzionie, nerkach, wątrobie oraz notowano obecność ropni wewnątrznarządowych. Jednak sama sekcja nie wystarczy do postawienia trafnej diagnozy, a rozpoznawanie brucelozy opiera się głównie na przeprowadzeniu różnych badań serologicznych i bakteriologicznych. Do badania pobiera się krew (posiewy i odczyny serologiczne) mocz, nasienie, szpik kostny, tkankę obumarłych płodów (np. ze śledziony, wątroby czy żołądka), zmienione chorobowo narządy oraz rzadziej płyn mózgowo-rdzeniowy. Warto nadmienić, że diagnostyka serologiczna i bakteriologiczna przy podejrzeniu brucelozy u psów jest bardzo, bardzo trudna, wieloetapowa i długotrwała - również przeprowadzana jedynie, przez wyspecjalizowane placówki weterynaryjne zajmujące się rozrodem psów. Na dokładkę sam odczyt wyników serologicznych jest ciężki do interpretacji. Przede wszystkim problemów nastręczają pojawiające się wyniki nieswoiste, fałszywie dodatnie lub fałszywie ujemne. Przyczyną fałszywie dodatnich wyników może być m.in. reakcja krzyżowa wynikająca z przeciwciał powstających pod wpływem stymulacji innymi bakteriami np. Bordetella bronchiseptica, Pseudomonas, Moraxella i innymi Gram-ujemnymi oraz użycie do badania surowicy z hemolizą, gdyż hemoglobina może wywołać nieswoistą aglutynację. Poza tym, badanie serologiczne daje zwykle miarodajne wyniki dopiero po 8-12 tygodniach od zakażenia, w związku z czym przez pierwsze 30 dni trwania infekcji, a niekiedy także w późnych stadiach przewlekłego zakażenia, często zdarzają się wyniki fałszywie ujemne. Stosowana antybiotykoterapia przed pobraniem surowicy również może prowadzić do wyniku fałszywie ujemnego. Sama bakteriemia pojawia się zwykle okresowo, a około 30-60 tygodnia po zakażeniu dochodzić może do trwałego jej zaniku, co dodatkowo komplikuje diagnostykę serologiczną. Dlatego też przy podejrzeniu brucelozy otrzymany jednostkowy wynik na (+) lub (-) nie przesądza sprawy.

 

W celu kontroli i zwalczania brucelozy stosuje się różne testy serologiczne. Jednym z najszerzej wykorzystywanych jest aglutynacja szkiełkowa (RSAT). Reakcje aglutynacji służą do wykrywania i oznaczania ilościowego przeciwciał oraz do wykrywania i identyfikacji antygenów bakteryjnych. Reakcja aglutynacji polega na wiązaniu komórek bakteryjnych przez odpowiednie przeciwciała, co prowadzi do powstania agregatów widocznych gołym okiem lub pod mikroskopem. Jest to badanie jakościowe, pozwalające na wykrycie przeciwciał przeciwko Brucella canis u psów, jednak nie można w ten sposób ustalić miana przeciwciał. Czułość testu szacowana jest na 95-98%, a aglutynacja próbki surowicy pozwala domniemywać infekcję B. canis.

 

Drugi stosowanym równie często badaniem jest aglutynacja lateksowa (SLA). Metoda ta opiera się na wykorzystaniu mikrocząsteczek lateksu opłaszczonych specyficznymi przeciwciałami monoklonalnymi. Tak opłaszczone cząsteczki inkubuje się z surowicą. Jeżeli zawiera ona podejrzewany antygen, to następuje widoczna makroskopowo aglutynacja. W tym miejscu należy zaznaczyć, że prowadzone przez lata badania (głównie w USA) pokazują, że w 40-60% przypadków testy te mogą pokazywać wyniki fałszywie dodatnie (+). Stąd też każdy rezultat oznaczony, jako dodatni (+) musi zostać poddany dalszej weryfikacji w kierunku potwierdzenia/wykluczenia brucelozy. W tym celu mogą być wykorzystane kolejne metody m.in. odczyn immunofluorescencji pośredniej (IFA lub IFAT), test immunodyfuzji w żelu agarowym (AIGD), czy test immunoenzymatyczny (ELISA).

 

Materiał pobrany od zwierząt, których surowice oceniono, jako reagujące dodatnio w różnych badaniach serologicznych, podawany jest badaniom bakteriologicznym w kierunku izolacji i identyfikacji drobnoustrojów Brucella. Badania bakteriologiczne pozwalają ostatecznie potwierdzić lub wykluczyć infekcję tymi mikroorganizmami. Do badań bakteriologicznych zalicza się wykonanie posiewu z tkanek poronionego płodu (płuca, wątroba, śledziona i węzły chłonne), łożyska lub płynu omoczniowego oraz wykonanie posiewu z różnych wydzielin zwierząt dorosłych (nasienie, prostata, wymaz z szyjki macicy) lub posiewu z krwi. Posiewów materiału oraz późniejszej identyfikacji patogenu dokonuje się przy zastosowaniu różnych metod badawczych.

 

W diagnostyce brucelozy psów należy pamiętać o tym, iż żadna ze stosowanych metod nie jest metodą niezawodną, a czasami nawet po zastosowaniu jednocześnie kilku możliwości, badania muszą być powtórzone w wyznaczonym odstępie czasu. Tylko szczegółowa analiza wyników badań uzyskanych wszystkimi metodami: (serologia i bakteriologia), ocena dynamiki narastania i opadania poziomu przeciwciał, a także dodatkowe informacje uzyskane z wywiadu zebrane w jedną całość pozwalają na właściwe rozpoznanie brucelozy u psów.
 

LECZENIE

Głównym celem leczenia zwierząt ze zdiagnozowaną brucelozą jest przede wszystkim całkowite usunięcie patogenu wywołującego chorobę tj. pałeczek Brucelli z organizmu zainfekowanych zwierząt oraz wyleczenie wszelkich objawów pobocznych wynikłych z działalności chorobotwórczej bakterii w ich organizmach.

 

Bruceloza nie jest chorobą śmiertelną dla psów (z pominięciem zainfekowanych płodów). Niestety sam proces leczenia zakażonych zwierząt jest bardzo trudny, długotrwały i nie gwarantuje sukcesu (notowano wiele nawrotów choroby po odstawieniu leków).

 

Trudności w leczeniu brucelozy wynikają głównie z wewnątrzkomórkowego umiejscowienia bakterii, okresowej bakteriemii oraz słabej penetracji większości leków (u samców) do jąder i prostaty. Lekami pierwszego wyboru są różnorodne antybiotyki. Prowadzone badania dowodzą, że terapia jednym lekiem jest nieskuteczna, dlatego też zaleca się stosowanie skojarzonych antybiotyków o szerokim spektrum działania. Dość dobre efekty lecznicze były uzyskiwane przy podawaniu dobranych tetracyklin (tetracyklina, chlorotetracyklina, doksycylina, minocyklina) z lekami z grupy aminoglikozydów (dihydrostreptomycyna, streptomycyna lub gentamycyna). Jednak przed zastosowaniem terapii skojarzonej należy wziąć pod uwagę kondycję nerek i wątroby zwierzęcia, bowiem aminoglikozydy bardzo obciążają te organy.

 

Niestety decydując się na kurację leczniczą chorego na brucelozę zwierzęcia należy uświadomić sobie, że będzie ona długotrwała i kosztowna, a jej rezultat jest nieprzewidywalny. W zależności od zidentyfikowanego patogenu i stanu pacjenta może istnieć potrzeba podawania antybiotyków przez 4-6 tygodni lub zastosowania, co najmniej leczenia trzy-fazowego (podawanie serii antybiotyków) w odstępach czasowych 1-2 miesiące. Każde ustalone zakończenie terapii wymaga ponownego wykonania badań bakteryjnych. Pierwsze w 30 dni od zakończenia terapii i następnie w odstępie 6 miesięcy od zakończenia terapii (próbki pobierane za każdym razem w ciągu 3 dni, dzień po dniu) w celu potwierdzenia zwalczenia infekcji. Warto wiedzieć, iż w wyniku stosowania długotrwałej antybiotykoterapii może dojść do obniżenia bakteriemii i ustąpienia objawów zewnętrznych, ale nie do ostatecznego zwalczenia zarazka! Dlatego też konieczne jest wykonywanie badań serologicznych w kolejnych odstępach czasowych. Zwierzęta zainfekowane bakteriami z rodzaju Brucella powinny być bezwzględnie eliminowane z hodowli. Z uwagi na częste nawroty brucelozy po zaprzestaniu podawania leków kastracja/sterylizacja zwierząt chorujących oraz nosicieli jest konieczna. Sprawą dyskusyjną pozostaje poddawanie zwierząt chorych lub nosicieli eutanazji (metoda praktykowana w wielu krajach), bez podjęcia próby leczenia. W praktyce bruceloza nie jest śmiertelna dla psów (notowano przypadki samo uzdrowienia), jednak należy pamiętać, iż każdy zainfekowany osobnik (nawet po kastracji czy sterylizacji) będzie potencjalnym źródłem zagrożenia dla reszty stada hodowlanego oraz dla człowieka również! Dlatego też w większości opracowań znajdziemy zalecenie, co do wyboru tej metody "walki" z brucelozą, jako korzystną w aspekcie wielowymiarowym.

 

ZAPOBIEGANIE

Wprowadzenie w życie jakiejkolwiek profilaktyki zmierzającej do uchronienia stada od zakażenia jest szczególnie ważne w przypadku hodowli psów, bowiem wprowadzone do hodowli bakterie w krótkim czasie mogą poczynić w niej znaczne spustoszenia i prowadzić do znacznych strat hodowlanych i finansowych, a oprócz tego stają się również realnym zagrożeniem dla zdrowia człowieka.

 

Stosowanie profilaktyki nabiera szczególnego znaczenia we współczesnym świecie hodowli psa rasowego, gdzie granice zacierają się, a postępująca globalizacja oraz nowoczesne środki transportu sprawiają, że przemieszczanie się, nie tylko ludzi, ale również zwierząt (zakup nowego materiału hodowlanego, krycia, wypożyczanie reproduktorów, wystawy zagraniczne) nie nastręcza żadnych problemów.

 

Dotychczas nie opracowano skutecznych szczepionek przeciwko brucelozie psów, jednak stosując pewne środki ostrożności można mieć wpływ na zminimalizowanie szansy zakażenia.

 

Co można zrobić, by chronić zwierzęta przed infekcją bakteriami z rodzaju Brucella?

  • ograniczyć kontakt wszystkich zwierząt przebywających w hodowli z nieznajomymi psami, szczególnie ze zwierzętami bezpańskimi oraz zapewnić im bezpieczną odległość od wszelkich zwierząt gospodarskich;

  • u wszystkich reproduktorów przebywających w hodowli zaleca się przeprowadzać 1-2 razy do roku badania kontrolne. Reproduktory kryjące bardzo często powinny być badane nawet 3-4 razy w roku (test serologiczny), Suki zaleca się badać przed każdym kryciem (test serologiczny);

  • kryć swoje suki tylko i wyłącznie reproduktorami posiadającymi stosowne badania w kierunku Brucella canis. Uwaga! sztuczna inseminacja wykonana z użyciem: świeżego, schłodzonego lub mrożonego nasienia, bez wykonania stosownych badań w kierunku Brucella canis u samca nie chroni suki przed infekcją tymi bakteriami !!!.  Istnieje również możliwość kontroli, czy samiec nie jest zakażony, bezpośrednio przed kryciem za pomocą prostego badania - aglutynacji szkiełkowej z antygenem Brucella canis;

  • użyczać do krycia swoje reproduktory tylko i wyłącznie wówczas, gdy suki posiadają stosowne badania w kierunku Brucella canis. Taka profilaktyka ma szczególne znaczenie w przypadkach, gdy krycia są "międzynarodowe", a suka pochodzi z terenów, gdzie są stwierdzane przypadki brucelozy u psów. W przypadku braku badań zaleca się zachować wszelkie środki ostrożności, a krycie powinno się odbywać przy użyciu sztucznej inseminacji;

  • zwierzęta sprowadzane z innych hodowli, szczególnie z państw, gdzie są stwierdzane przypadki brucelozy, powinny być poddawane 30 dniowej kwarantannie (izolacja od stada podstawowego). W tym czasie zwierzę należy przebadać serologicznie w kierunku brucelozy, najlepiej dwukrotnie - na początku i na końcu tego okresu;

  • stosować wysokie standardy higieniczne oraz dbać o prawidłową pielęgnację, żywienie i odporność stada. Zdrowe i silne organizmy są mniej podatne na załamania układu immunologicznego, a tym samym różne patogeny mają do pokonania o wiele trudniejszą barierę.

Niestety może się tak zdarzyć, że nawet mimo szeroko zakrojonych starań dochodzi do zakażeń, o czym najczęściej w sposób bardzo bolesny dowiadują się ci hodowcy, których suki w wyniku działalności bakterii straciły ciążę lub szczenięta tuż po narodzeniu. Pozostaje zatem zadać fundamentalne pytanie:

 

Co można zrobić, gdy bruceloza jest obecna w hodowli?

  • przede wszystkim nie należy dopuszczać do tego, by choroba dalej rozprzestrzeniała się. Oznacza to mniej więcej tyle, że wszystkie zwierzęta znajdujące się w hodowli muszą zostać poddane stosownym badaniom serologicznym i/lub bakteryjnym w celu określenia ich stanu zdrowia. Do momentu otrzymania wyników cała hodowla powinna być objęta kwarantanną, a sam hodowca pielęgnujący zwierzęta winien zachować wszelkie środki ostrożności, by dodatkowo nie narażać siebie na zakażenie;

  • zwierzęta zdrowe powinny być natychmiast odizolowane od zwierząt ewidentnie chorych i nosicieli;

  • wszystkie zwierzęta ewidentnie chore oraz nosiciele muszą być poddane stosownemu leczeniu, kastracji/sterylizacji lub eutanazji. Czasami prewencyjnie leczenie może być również praktykowane u zwierząt zdrowych przebywających w "gnieździe hodowlanym", w którym wykryto przypadek brucelozy;

  • zwierzęta chore oraz nosiciele muszą być wyeliminowani z hodowli. Z uwagi na częste nawroty brucelozy po zaprzestaniu podawania leków wskazana jest kastracja/sterylizacja zwierząt zakażonych oraz nosicieli;

  • należy zachować najwyższe standardy higieniczne, odżywcze i pielęgnacyjne oraz dbać o utrzymanie odpowiedniej odporności immunologicznej u wszystkich zwierząt przebywających w hodowli;

  • hodowlę można uznać za wolną od brucelozy dopiero wówczas, gdy trzykrotnie przeprowadzone testy serologiczne u wszystkich zwierząt przebywających w hodowli dadzą negatywny wynik.

ZAGROŻENIE DLA CZŁOWIEKA Z UWZGLĘDNIENIEM TERYTORIUM POLSKI

Światowa Organizacja Zdrowia definiuje zoonozy, jako wszelkie choroby przenoszące się na ludzi za pośrednictwem zwierząt kręgowych. Do najgroźniejszych dla człowieka chorób odzwierzęcych zaliczana jest m.in. bruceloza, która u ludzi przebiega w sposób złożony i różnorodny, a w obrazie klinicznym dominują stany podgorączkowe oraz różne dolegliwości wielonarządowe.

 

Dla człowieka z 12 znanych gatunków należących do rodzaju Brucella patogenne są: Brucella melitensis biotyp 1, 2, 3 (zakaźność: wysoka, liczba komórek 1-10), Brucella suis biotyp 1, 2, 3 i 4 (zakaźność: wysoka-średnia, liczba komórek 10³-10⁴), Brucella abortus biotyp 1, 2, 3, 4, 5, 6, 9 (zakaźność: średnia, liczba komórek 10⁵), Brucella canis (zakaźność: niska/immunosupresja, liczba komórek >10⁶) oraz notowano przypadki infekcji opisanymi w ostatnich latach: Brucella ceti, Brucella pinnipedialis i Brucella inopinata.

 

Chociaż choroba występuje na całym Świecie, to jest ona najbardziej rozpowszechniona w krajach, które nie mają wypracowanych odpowiednich standardów dotyczących zdrowia publicznego i ochrony zdrowia zwierząt. Do obszarów wysokiego ryzyka zakażenia brucelozą należą kraje leżące w basenie Morza Śródziemnego (Portugalia, Hiszpania, południowa Francja, Włochy, Grecja, Turcja, Afryka Północna), kraje Ameryki Południowej i Środkowej, Azji, Afryki, Karaibów i Bliskiego Wschodu. Szczególne ryzyko wiąże się w tych rejonach ze spożywaniem lokalnego, niepasteryzowanego sera i mleka. W krajach rozwiniętych przypadki brucelozy są stosunkowo rzadkie. W Stanach Zjednoczonych co roku odnotowuje się np. zaledwie od 100 do 200 zachorowań. Jednakże w tych państwach, gdzie programy kontroli chorób zwierzęcych nie są odpowiednio zaawansowane zachorowania na brucelozę są znacznie bardziej powszechne.

 

W Polsce kontrolę brucelozy na szeroką skalę rozpoczęto u bydła już w 1969 roku. W dniu 1 lipca 1975 r. rozporządzeniem Ministra Rolnictwa z dnia 16 kwietnia 1975 r. w sprawie obowiązku zgłaszania i zwalczania brucelozy zwierząt (Dz. U. Nr 13, poz. 77) uznano brucelozę bydła, świń, owiec i kóz za chorobę podlegającą obowiązkowi zgłaszania oraz określono środki stosowane w celu zwalczenia tej choroby. Kolejne lata przyniosły postęp w zwalczaniu tej bakterii i z dniem 1 grudnia 1980 r. całe terytorium Polski zostało uznane za urzędowo wolne od brucelozy bydła decyzją Ministra Rolnictwa (Komunikat Ministra Rolnictwa z dnia 3 października 1980 r. /nr WETsp-II-4414-15/80/ w sprawie uznania obszaru Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej za wolny od brucelozy bydła). Odsetek zakażonych zwierząt wynosił wtedy mniej niż 0.5%, zaś zakażonych gospodarstw - mniej niż 0.2%. W tym czasie terytorium Rzeczypospolitej Polskiej spełniało już warunki zawarte w przepisach unijnych. Aktualnie w Polsce program kontroli brucelozy bydła prowadzony jest zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2004 r. w sprawie określenia jednostek chorobowych, sposobu prowadzenia kontroli oraz zakresu badań kontrolnych zakażeń zwierząt (Dz. U. Nr 282 poz. 2813 z późn. zm.). Badaniami objęte jest całe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a nasz kraj jest nadal uważany za wolny od brucelozy bydła.

 

W Polsce, podobnie jak w innych krajach UE, nie prowadzi się badań monitoringowych świń w kierunku brucelozy. Takie badania były prowadzone przez kilka lat od 1995 roku. Obecnie badania obejmują przede wszystkim knury wykorzystywane w centrach pozyskiwania nasienia i punktach kopulacyjnych, a także zwierzęta sprowadzane z zagranicy lub eksportowane. Jednak w ostatnich latach w rodzimym pogłowiu świń nie stwierdzono przypadków brucelozy. Ostatni udokumentowany przypadek brucelozy u świń w Polsce miał miejsce w woj. kujawsko-pomorskim w 1999 roku. Od tego czasu w Polsce nie notuje się brucelozy u świń. Z przeprowadzonych badań wynika również, że w Polsce nie notuje się zakażeń Brucella melitensis u kóz i owiec, a na przestrzeni wielu lat zanotowano zaledwie pojedyncze przypadki Brucella canis u psów.

 

Jak widać z powyższych informacji możliwość infekcji bakteriami z rodzaju Brucella u statystycznego Kowalskiego w naszym kraju jest więc praktycznie znikoma i w ostatnich latach notowano pojedyncze przypadki zachorowania na brucelozę u ludzi w Polsce. Przeprowadzone wywiady oraz badania potwierdziły, że zdecydowana większość zanotowanych wśród ludzi przypadków brucelozy była importowana - tzn., że do zakażenia doszło poza granicami naszego kraju.

 

Bruceloza u ludzi jest przede wszystkim chorobą zawodową dotyczącą osób pracujących (lub mającymi wzmożoną styczność) ze zwierzętami podatnymi na infekcje bakteriami z rodzaju Brucella. Jak już pisaliśmy wyżej na chorobę tą narażeni są głównie: lekarze weterynarii, zootechnicy, pracownicy laboratoriów diagnozujących brucelozę, pracownicy ubojni i zakładów przetwórstwa mięsnego, hodowcy bydła, świń, owiec, kóz, pasterze, pracownicy zakładów przetwórstwa mleka, myśliwi oraz w zdecydowanie mniejszym stopniu hodowcy psów rasowych, pracownicy schronisk, groomerzy, handlerzy, rakarze, sędziowie kynologiczni.

 

Na ryzyko zakażenia narażone są także osoby podróżujące na obszary częstego występowania brucelozy - krajów leżących w basenie Morza Śródziemnego (Portugalia, Hiszpania, południowa Francja, Włochy, Grecja, Turcja, Afryka Północna), krajów Ameryki Południowej i Środkowej, Azji, Afryki, Karaibów i Bliskiego Wschodu). Warto dodać, że większość przypadków choroby zostało zawleczonych do naszego kraju z rejonu Morza Śródziemnego. Odrębną grupę stanowią osoby starsze, dzieci, kobiety w ciąży, osoby z obniżoną odpornością m.in. osoby chore na AIDS czy biorcy przeszczepów, dla których chore zwierzę może stanowić poważne zagrożenie.

 

Najczęstszym przytaczanym powodem zakażenia bakteriami z rodzaju Brucella u ludzi jest picie niepasteryzowanego mleka lub jedzenie skażonych przetworów mlecznych (jogurty, sery) produkowanych na bazie niepasteryzowanego mleka owczego, krowiego, koziego i wielbłądziego. Osoby z grupy podwyższonego ryzyka mogą także ulec zakażeniu drogą oddechową lub poprzez uszkodzoną skórę w wyniku kontaktu z zainfekowanym bakteriami surowym mięsem, krwią, łożyskami, płodami i innymi odpadami poporodowymi oraz moczem, nasieniem i innymi wydzielinami zwierząt zakażonych. Zakażenia spowodowane kontaktem ze szczepionkami ochronnymi dla zwierząt przeciwko B. abortus szczep 19, RB-51 oraz B. melitensis Rev-1 w wyniku pryśnięcia do oczu lub zakłucia zdarzają się wyjątkowo rzadko - podobnie jak transmisja patogenów z człowieka na człowieka.

 

Jeśli chodzi o infekcje Brucella canis u ludzi, to brak jest szczegółowych danych, które mogłyby w tym temacie dostarczyć wiarygodnych informacji głównie dlatego, że większość badań donosi o zakażeniach Brucella melitensis i Brucella abortus, zaś w odniesieniu do Brucella canis pojawiają się pojedyncze raporty zazwyczaj poświęcone sytuacji w wybranych krajach. Nie mniej jednak zawarte w nich informacje pokazują, że z prowadzonych wywiadów diagnostycznych wynika, iż do infekcji dochodziło głównie u osób z tzw. grupy podwyższonego ryzyka (weterynarze, pracownicy schronisk, hodowcy i właściciele psów, groomerzy, handlerzy).

 

Co można zrobić by zminimalizować ryzyko infekcji bakteriami z rodzaju Brucella u ludzi:

  • wszystkie osoby z grupy podwyższonego ryzyka, które z racji wykonywanego zawodu na co dzień mają kontakt z ze zwierzętami podatnymi na infekcje bakteriami z rodzaju Brucella powinny zachować odpowiednie standardy BHP w kontaktach z tymi gatunkami zwierząt (dla hodowców psów rasowych oraz weterynarzy szczególnie istotna jest ochrona skóry rąk, śluzówek dróg oddechowych oraz oczu, gdy asystują przy porodach. O stosownym zabezpieczeniu trzeba szczególnie pamiętać w momencie udzielania pomocy sukom, u których doszło do poronienia);

  • należy zachować wzmożoną ostrożność w kontaktach ze zwierzętami podatnymi na zakażenia bakteriami z rodzaju Brucella - zwłaszcza przebywając w krajach, gdzie przypadki brucelozy są wśród tych gatunków notowane często;

  • należy pić pasteryzowane mleko (zwłaszcza pochodzące od gatunków podatnych na zakażenia bakteriami z rodzaju Brucella tj. krów, kóz, owiec, wielbłądów), jeść dobrze wypieczone, bądź ugotowane mięso (zwłaszcza pochodzące od gatunków podatnych na zakażenia bakteriami z rodzaju Brucella tj. bydła, kóz, owiec, wielbłądów). Zaleca się zrezygnowanie z jedzenia produktów wykonanych na bazie niepasteryzowanego mleka (miękkie sery) - szczególnie jeśli przebywa się w krajach, gdzie przypadki brucelozy są notowane często.

Redakcja Portalu Świat Czarnego Teriera

 

Bibliografia:

- zebrane materiały własne oraz:
- Canine brucellosis: Outbreaks and compliance. R. Bruce Hollett. Elsevier. Theriogenology 66 (2006) 575–587;

- Carmichael LE, Shin SJ. Canine brucellosis: a diagnostician's  dilemma. Semin Vet Med Surg (Small Anim). 1996;11:161-165;

- Taxonomy of Brucella. Menachem Banai i Michael Corbel. The Open Veterinary Science Journal, 2010, 4, 85-101;

- Brucellosis in humans and animals. World Health Organization 2006;

- Raport Głównego Inspektora Sanitarnego. Stan sanitarny w kraju z roku 2010;

- http://www.azdhs.gov/phs/oids/vector/brucella/pdf/bruc_qa_vets.pdf;
- http://www.ivis.org/advances/Infect_Dis_Carmichael/shin/ivis.pdf;

- http://www.cfsph.iastate.edu/Factsheets/pdfs/brucellosis_canis.pdf;

- http://www.wetgiw.gov.pl/files/3103_Programme-for-eradication-and-monitoring-of-bovine-brucellosis-in-Poland-in-2008.pdf;

- http://www.the-icsp.org/subcoms/brucella.htm

 

 

Copyright by Świat Czarnego Teriera. All Rights Reserved.

Kopiowanie ze strony zdjęć, grafiki, treści i innej zawartości Portalu Świata Czarnego Teriera, bez zgody właściciela jest zabronione.

Projekt i wykonanie Narodziny Gwiazdy

Stronę najlepiej oglądać w rozdzielczości 1024 x 768