O Rasie

Pochodzenie

Zdrowie

Żywienie

Psychika

 Szkolenie

Hodowla

Szczenięta

Pielęgnacja

Wystawy

Statystyka

Biblioteka

Ranking

Galeria

Kynologia

Prawo

Pobieralnia

S.O.S

Rozmaitości

Linkownia

 

Piruet śmierci... rozszerzenie i skręt żołądka - duży problem, dużych psów

Skręt żołądka, który zazwyczaj poprzedzony jest rozszerzeniem żołądka, jak sama nazwa wskazuje, polega na początkowym mocnym rozszerzeniu żołądka (w wyniku gromadzących się w nim gazów na skutek fermentacji treści pokarmowej), a następnie skręceniu wzdłuż jego osi długiej, wywołując objawy kliniczne. Możliwy jest skręt pod każdym kątem, od 90° do nawet 360°.

Jest to bardzo groźna i niebezpieczna choroba, o niepoznanej jak dotąd etiologii, która bez szybkiej interwencji chirurgicznej grozi śmiercią zwierzęcia w ciągu zaledwie 6-12h od momentu wystąpienia objawów. Według statystyk prowadzonych przez Amerykańskie Towarzystwo Zapobiegania Okrucieństwu Wobec Zwierząt (American Society for the Prevention of Cruelty to Animals ASPCA) śmiertelność w przypadku rozszerzenia żołądka ze skrętem jest znaczna i wynosi około 24-40% zwierząt, u których zastosowano prawidłowe leczenie, a w przypadku zwierząt nie leczonych, śmiertelność jest bliska 100%. Choroba ta może dotknąć psa każdej rasy i w każdym wieku, jednak statystycznie częściej narażone są psy w średnim i starszym wieku, należące do ras dużych i olbrzymich, które pod względem budowy anatomicznej charakteryzują się głębokimi klatkami piersiowymi, o wyższej wartości stosunku głębokości klatki piersiowej do jej szerokości. Najnowsze badania pokazują, że skręt żołądka jest drugą, najczęstszą przyczyną śmierci psów w obrębie tych dwóch grup wielkościowych.

A, B, C ANATOMII

1. przełyk 2. tchawica 3. płuca
4. żołądek 5. okrężnica 6. serce
7. wątroba 8. śledziona 9. jelito cienkie
10. odbytnica 11. odbyt

 

Układ pokarmowy

Budowa przewodu pokarmowego i fizjologia układu trawiennego psa ma kilka specyficznych cech. W wielkim skrócie możemy napisać, że przewód pokarmowy psa, to "częściowo rozszerzona i niezbyt długa rura", przez którą przechodzi spożywany pokarm. Wśród wszystkich ssaków pies ma najkrótszy przewód pokarmowy w stosunku do długości swojego ciała. W związku z tym pożywienie w przewodzie pokarmowym psa przebywa znacznie krócej, niż np. u człowieka. Warto też nadmienić, że masa przewodu pokarmowego ras olbrzymich stanowi zaledwie 2.7% masy ich ciała, a dla kontrastu u ras małych ta wartość oscyluje już w granicach 7%. Rezultatem takiej różnicy jest niższa wydajność trawienna u psów ras olbrzymich.

 

Całość układu trawiennego psa stanowią następujące struktury:

  • jama ustna;

  • gardziel;

  • gardło; 

  • przełyk;

  • żołądek;

  • jelito cienkie:

    • dwunastnica;

    • jelito czcze;

    • jelito kręte (jelito biodrowe);

  • jelito grube:

    • jelito ślepe (kątnica);

    • okrężnica;

      • okrężnica wstępująca;

      • okrężnica poprzeczna;

      • okrężnica zstępująca;

    • odbytnica (jelito proste);

  • odbyt;

  • dwa gruczoły wspomagające trawienie:

    • wątroba;

    • trzustka.

W skład przewodu pokarmowego właściwego psa wchodzi:

  • przełyk;

  • żołądek;

  • jelito cienkie:

    • dwunastnica;

    • jelito czcze;

    • jelito kręte (jelito biodrowe);

  • jelito grube:

    • jelito ślepe (kątnica);

    • okrężnica;

      • okrężnica wstępująca;

      • okrężnica poprzeczna;

      • okrężnica zstępująca;

    • odbytnica (jelito proste);

  • odbyt.

Rola układu pokarmowego jest jasna. Służy on do przyjęcia, strawienia i wchłonięcia pokarmu oraz do wydalenia resztek pokarmowych. Średni czas "całkowitego przejścia" pożywienia przez układ pokarmowy psa wynosi od 24 do 48h, a sam proces trawienia zajmuje od 4 do 12h.

 

Żołądek

Żołądek jest mięsistym narządem przypominającym worek, który stanowi rozszerzoną część przewodu pokarmowego i usytuowany jest w jamie brzusznej, pomiędzy przełykiem, a dwunastnicą. Pokarm po przejściu przez przełyk drogą wpustową dostaje się do wnętrza żołądka i tu pod wpływem enzymów trawiennych zapoczątkowany zostaje proces trawienia. Główne funkcje żołądka polegają na mieszaniu, wyjaławianiu, wstępnym trawieniu i regulowaniu ilości przepływu "przygotowanej masy" do dwunastnicy. Część proksymalna żołądka ma możliwość pewnego, aczkolwiek u psa krótkotrwałego magazynowania pokarmu.

 

Jako struktura anatomiczna żołądek skierowany jest poprzecznie w stosunku do osi długiej ciała zwierzęcia i zasadniczo znajduje się w lewej okolicy podżebrowej na wysokości 9-12 przestrzeni międzyżebrowej, jak również w okolicy wyrostka mieczykowatego. Do prawej okolicy podżebrowej sięga tylko część odźwiernikowa żołądka. Bardziej obrazowo rzecz ujmując, żołądek usytuowany jest w części brzusznej, bezpośrednio za przeponą, w sąsiedztwie wątroby i śledziony. Kształtem żołądek psa przypomina w zarysie ziarno fasoli. W tym miejscu warto zaznaczyć, iż żołądek psa jest niebywale rozciągliwym tworem. Elastyczność ścian żołądka psa można przyrównać do akordeonu. Z taką samą łatwością potrafi rozciągać się, jak również kurczyć. Pusty żołądek "marszczy się" i znacznie zmniejsza swoje rozmiary, a w miarę dostawania się pokarmu do żołądka dochodzi do rozluźnienia napięcia, co umożliwia rozciągnięcie się ścianek żołądka, i tym samym warunkuje to dostosowanie się jego wielkości do porcji otrzymanego pokarmu. Największą podatnością na rozciąganie charakteryzują się włókna mięśniowe z obszaru trzonu, a najmniejszą te usytuowane w okolicy przewodu odźwiernikowego. Finalnie, to właśnie stopień wypełnienia żołądka treścią pokarmową wpływa na jego docelowy kształt oraz ostateczne położenie w jamie brzusznej. Zgodnie z tym możemy napisać, iż słabo zapełniony żołądek będzie leżał po stronie lewej, zaś obficie wypełniony będzie obejmował swym zasięgiem ścianę dolną i prawą stronę jamy brzusznej.

 

Pojemność żołądka psów ras olbrzymich może wynosić nawet do 8 litrów, a jego masa może stanowić 65% masy całego przewodu pokarmowego. Wypełniony żołądek to, aż 7-8% masy ciała psa!. Dla przykładu podamy, iż dorosły samiec CTR-a ważący 60 kg, chcąc wypełnić maksymalnie swój żołądek mógłby jednorazowo zjeść od 4.2 do 4.8 kg pożywienia!.

 

 

W budowie makroskopowej żołądka psa można wyróżnić następujące elementy:

  • wpust żołądka;

  • dno żołądka;

  • trzon żołądka;

  • krzywiznę mniejszą;

  • krzywiznę większą;

  • część przedodźwiernikową;

  • odźwiernik.

U mięsożernych (a więc i u psa) występuje żołądek typu prostego jednokomorowego, który nie posiada żadnych uchyłków i wybrzuszeń. Na lewym końcu żołądka znajduje się lejkowata część wpustowa z ujściem wpustowym przełyku, zaś na prawym końcu usytuowany jest przewód odźwiernikowy przechodzący w odźwiernik, a następnie w dwunastnicę. Powierzchnia ścienna żołądka przylega do wątroby i przepony, natomiast powierzchnia trzewna przylega do pętli jelitowych. Obie powierzchnie spotykają się ze sobą w krzywiźnie większej i krzywiźnie mniejszej żołądka, między częścią wpustową, a częścią odźwiernikową. Krzywizna większa kieruje się na lewo, ku tyłowi i do dołu (tylno-dolnie), a krzywizna mniejsza - na prawo, ku przodowi i górze (przednio-górnie). Środkowa część żołądka, zwrócona ku krzywiźnie większej, nosi nazwę trzonu żołądka, zaś powyżej trzonu żołądka, tuż za częścią wpustową, obecne jest sklepienie żołądka o charakterze wybrzuszenia, które określane jest mianem dna żołądka.

 

Poprawne działanie żołądka zależy w dużym stopniu od prawidłowości funkcji jego ściany, której grubość średnio wynosi od 3 do 5 milimetrów. Ściana żołądka składa się z trzech warstw: (patrząc od środka):

  • błony śluzowej (śluzówki);

  • błony mięśniowej (mięśniówki);

  • błony surowiczej.

Wewnętrzną warstwę wyścielającą wnętrze żołądka stanowi błona śluzowa typu gruczołowego, która pokryta jest nabłonkiem jednowarstwowym cylindrycznym. Rzeźba błony śluzowej ma charakter pomarszczony (falisty) i w jej skład wchodzą:

  • fałdy żołądkowe;

  • pólka żołądkowe;

  • fałdy kostkowe;

  • dołeczki żołądkowe.

Na ściankach żołądka znajdują się kosmki i liczne gruczoły, które możemy podzielić na gruczoły:

  • wpustowe, pokrywające wąski pas błony śluzowej w okolicy wpustu (wydzielają śluzowo-surowiczą wydzielinę):

  • właściwe żołądka (trawienne), stanowiące wyściółkę trzonu żołądka oraz dna żołądka (wydzielają sok żołądkowy):

  • odźwiernikowe, występujące w części odźwiernikowej żołądka (wydzielają śluzowo-surowiczą wydzielinę):

W poniższej tabeli przedstawiamy, niektóre rodzaje komórek obecnych w gruczołach żołądkowych odpowiedzialnych za wydzielanie różnych związków:

 

KOMÓRKI

UMIEJSCOWIENIE

CZYNNOŚĆ

okładzinowe

trzon żołądka, dno żołądka (nieliczne w proksymalnej części przedodźwiernikowej)

wydzielanie kwasu solnego i czynnika wewnętrznego

śluzowe

trzon żołądka, część przedodźwiernikowa

wydzielanie śluzu

główne

trzon żołądka

wydzielanie enzymów żołądkowych, głównie proenzymu pepsyny -pepsynogenu, podpuszczki (tylko u młodych zwierząt) i w bardzo małej ilości lipazy żołądkowej

powierzchowny nabłonek

cały żołądek

wydzielanie śluzu, wodorowęglanów, prostaglandyn

niezróżnicowane (macierzyste)

trzon żołądka

odnawianie i regeneracja nabłonka powierzchniowego oraz gruczołów

dokrewne

endokrynne

 G

część przedodźwiernikowa

wydzielanie gastryny

 D

trzon żołądka, część przedodźwiernikowa

wydzielanie somatostatyny

X/A

trzon żołądka i dno żołądka

wydzielanie greliny

dokrewne

neuroendokrynne

P

trzon żołądka, część przedodźwiernikowa

wydzielanie bombezyny (GRP) uwalniającej gastrynę

A dno żołądka wydzielanie obestatyny

 

Mięśniówka żołądka stanowi warstwę środkową ściany żołądka i powoduje ruchy jego ścian. Dzięki temu treść pokarmowa jest rozdrabniana oraz miesza się z sokiem żołądkowym. Mięśniówka zbudowana jest z trzech warstw włókien mięśniowych gładkich: (patrząc od zewnątrz) leży:

  • warstwa podłużna;

  • warstwa okrężna;

  • warstwa skośna.

Błona surowicza znajdująca się na zewnątrz ściany żołądka pokrywa prawie cały żołądek i nosi nazwę otrzewnej trzewnej. Gładka i wilgotna powierzchnia tej błony przede wszystkim umożliwia bezproblemowy ruch żołądka, a także warunkuje jego odpowiednie umocowanie i rozmieszczenie względem innych narządów. W łączności z żołądkiem otrzewna tworzy pokaźnych rozmiarów, swobodnie układające się fałdy, które zwane są sieciami. Błona surowicza z krzywizny mniejszej przechodzi w sieć mniejszą, natomiast z krzywizny większej w sieć większą. W sieci mniejszej możemy wyodrębnić trzy więzadła, przy czym omawiając żołądek najistotniejsze znaczenie odgrywa więzadło wątrobowo-żołądkowe, które jak sama nazwa sugeruje łączy wątrobę z żołądkiem. Z lewej strony zespala się z nim więzadło, również należące do tej sieci tj. wątrobowo-przełykowe, które łączy wątrobę z przełykiem. Z kolei sieć większa leży między pętlami jelita, a dolną ścianą jamy brzusznej i umożliwia kontakt krzywizny większej żołądka ze ścianą grzbietową jamy brzusznej tworząc torbę sieciową, do której wejście toruje otwór sieciowy. Część sieci większej rozpięta między krzywizną większą żołądka, a taśmą sieciową okrężnicy poprzecznej nosi nazwę więzadła żołądkowo-okrężniczego. Natomiast pomiędzy blaszkami sieci większej leży śledziona, która połączona jest z krzywizną większą żołądka za pomocą więzadła żołądkowo-śledzionowego, a więzadło żołądkowo-przeponowe łączy dno żołądka z przeponą.

 

 

Żołądek unaczyniony jest dzięki tętnicy trzewnej. Jest to nieparzyste naczynie, które odchodzi od aorty brzusznej na wysokości ostatniego kręgu piersiowego lub pierwszego lędźwiowego i dzieli się na trzy główne gałęzie, z których początek biorą kolejne tętnice:

  • tętnica śledzionowa:

    • tętnica żołądkowo-sieciowa lewa;

    • tętnice żołądkowe krótkie;

  • tętnica żołądkową lewa;

  • tętnica wątrobowa:

    • tętnica żołądkowa prawa;

    • tętnica żołądkowo-dwunastnicza:

      • tętnica żołądkowo-sieciowa prawa.

Dobre odżywianie błony śluzowej żołądka i jej gruczołów jest warunkiem prawidłowej czynności aparatu wydzielniczego. Silne zmniejszenie dopływu krwi zmienia odporność nabłonka na działanie trawienne treści żołądkowej.

 

Krew z żołądka zbierana jest dzięki żyle wrotnej. Ta zaś prowadzi krew do wątroby, gdzie tworzy sieć wrotną - siatkę najdrobniejszych naczyń penetrujących miąższ wątroby. Wątroba jest bowiem tym narządem, który na bieżąco kontroluje ilość i jakość dostarczanych ze światła przewodu pokarmowego drogą krwi substancji. Po spełnieniu swej roli krew z wątroby uchodzi poprzez żyły wątrobowe do żyły głównej tylnej, która prowadzi ją wprost do prawego przedsionka serca. Sam proces odprowadzania krwi z żołądka rozpoczyna się od naczyń włosowatych otaczających dołki żołądkowe i oplatających gruczoły, które następnie przechodzą w poszczególne mniejsze żyły, a te w większe. Ogólnie większe żyły odprowadzające krew z żołądka do żyły wrotnej towarzyszą tętnicom i są to: żyła śledzionowa, żyła żołądkowo-dwunastnicza, żyła krezkowa przednia, żyła żołądkowa lewa i żyła żołądkowa prawa.

 

Unerwienie żołądka pochodzi z układu autonomicznego i nie podlega kontroli świadomości psa. Włókna przywspółczulne dochodzą do żołądka drogą nerwu błędnego, zaś włókna współczulne pochodzą z gałązek splotu trzewnego. W ścianie żołądka tworzą trzy sploty autonomiczne:

  • splot podśluzowy - w tkance podśluzowej;

  • splot warstwy mięśniowej - między warstwami błony mięśniowej;

  • splot podsurowiczy - pod otrzewną.

Rozdrabnianie i mieszanie pokarmu umożliwiają skurcze perystaltyczne-trawienne pojawiające się od połowy żołądka: średnio po pięć na minutę. Generowane są przez rejon jamy odźwiernikowej oraz wzdłuż krzywizny większej. Część odźwiernikowa żołądka jest również bardziej aktywna motorycznie, niż przywpustowa. W przypadku psów, aż do 80% procesu trawienia odbywa się w żołądku, a pozostałe zachodzą w jelicie cienkim. Cykl trawienny w żołądku zależny jest od różnych czynników m.in. uwarunkowań osobniczych, rodzaju spożywanego pokarmu i warunków panujących w żołądku. Średnio cykl pół-opróżniania żołądka trwa od 72 do 240 minut. Opróżnienie żołądka umożliwia szereg fal skurczowych o większej amplitudzie, trwających kilka minut. Zaburzenia motoryki powodują, że pokarm albo zalega w żołądku, albo jest przesuwany zbyt szybko. Zbyt silne skurcze żołądka zazwyczaj powodują ból i biegunkę, a nadmierne rozluźnienie mięśni też nie jest korzystne. Zalegająca w żołądku treść pokarmowa ulega procesom fermentacyjnym i produkowane są nadmierne ilości gazów, które powodują wzdęcia.

 

Odczyn pH żołądka psów jest bardzo kwaśny i wynosi 1-2 (dla porównania u człowieka wartość spoczynkowa pH żołądka oscyluje w graniach 4-5), jednak ostateczna wartość pH jest zmienna i w dużej mierze zależy od spożywanego pokarmu. Czym dieta bardziej wysokobiałkowa (białko pochodzenia zwierzęcego - wskazana u psów), tym pH utrzymuje się w granicy pożądanego (niskiego). Gdy pies spożywa niskojakościowe pożywienie tj. o dużej zawartości węglowodanów, białka pochodzenia roślinnego lub białka pochodzenia zwierzęcego, ale o niskiej wartości odżywczej, to komórki wydzielające kwas w żołądku nie są odpowiednio stymulowane do jego produkcji i pH żołądka dramatycznie wzrasta, nawet do wartości 4-5, co oznacza niską, jak dla psa kwasowość i liczne problemy ze strony układu pokarmowego.
K
omórki główne i okładzinowe obecne w błonie śluzowej ściany żołądka wytwarzają codziennie u ras dużych nawet do 1700 ml soków trawiennych, które mieszają się z obecnym w żołądku pożywieniem, a komórki śluzowe wytwarzają specjalny śluz otaczający pokarm i mający za zadanie ochronę ścianek żołądka przed tak kwaśnym środowiskiem. Najważniejszymi składnikami soku żołądkowego są: kwas solny stanowiący 0.5% zawartości soku żołądkowego i pepsyna (czynna postać pepsynogenu). Silnie stężony kwas solny ma działanie bakteriobójcze i wirusobójcze oraz aktywizuje wyżej wspomnianą pepsynę. Wszelkie enzymy są bardzo wrażliwe na wahania pH i w razie zaburzenia tej równowagi po prostu ich praca zostaje mocno zachwiana lub całkowicie upośledzona.

 

Flora bakteryjna w żołądku psów jest dość uboga i stanowi 10³/g jego treści. Są to głównie bakterie z grupy Lactobacillus sp. i Candida sp. Bakterie z grupy Lactobacillus posiadają zdolność do zmiany laktozy w kwas mlekowy i wchodzą w skład naturalnej mikroflory. W żołądku od 20 do 90% psów wykryto jeszcze bakterie z grupy gram ujemnych Helicobacter pylori, jednak ich uaktywnienie najczęściej kończy się schorzeniami i niedyspozycją ze strony żołądka.

 

Na koniec warto wspomnieć, iż jednokomorowy żołądek z natury nie jest przystosowany do dłuższego zalegania w nim pokarmu i tym samym nie jest zdolny do mikrobiologicznego rozkładu włókna zawartego w pokarmach roślinnych. W żołądku rozpoczyna się głównie trawienie białka. Najszybciej rozkładane są białka mięsa, wolniej białka tkanki łącznej (kolagen) i jaja. W bardzo małych ilościach w soku żołądkowym występuje lipaza żołądkowa, która jest enzymem rozkładającym tłuszcze na glicerol i kwasy tłuszczowe, co inicjuje w żołądku proces trawienia tłuszczów, ale tylko zemulgowanych (których źródłem są m.in. jaja i mleko). Brak trawienia tłuszczów jest spowodowany brakiem emulgacji - żółć jest wydzielana dopiero do dwunastnicy. W tym miejscu należy też poświęcić kilka słów słodkiemu mleku, które zawiera pełnowartościowe białko, tłuszcz (masło) oraz cukier mleczny (laktozę), i wokół którego toczą się sprzeczne dyskusje. Otóż mleko może być przez niektóre psy nietolerowane, ponieważ część psów w 6-8 tygodniu życia traci enzym zwany laktamazą, który jest odpowiedzialny za rozkład laktozy (głównego cukru mleka), co objawia się nietolerancją pokarmową na ten składnik. Wniosek nasuwa się sam: psom z nietolerancją laktozy nie należy podawać słodkiego mleka. W przypadku psów dobrze tolerujących mleko, ze względu na zawartość w mleku wszystkich składników odżywczych można je serwować traktując je, jako pełnowartościowe źródło pokarmowe.

Na podstawie tych informacji można więc wysnuć prosty wniosek: nieodpowiednia dieta psa, a w szczególności obfitująca w pokarmy pochodzenia roślinnego stanowi spore wyzwanie dla jego układu pokarmowego. W wyniku gorszej strawności i przyswajalności, takie pożywienie przebywa dłużej w żołądku, niż powinno, a także przyczynia się do zmiany jego pH i tym samym jest sprawcą jego nienaturalnego obciążania w szerokim tego słowa znaczeniu.

O CHOROBIE

Jak powstaje rozszerzenie i skręt żołądka?

Przełknięte jedzenie wędruje przełykiem i poprzez wpust wpada do żołądka. Tam podlega dalszej obróbce mechanicznej, a także chemicznej (trawiennej) i następnie dzięki skurczom mięśniówki, odpowiednio przygotowana masa pokarmowa przechodzi przez ujście żołądka (odźwiernik) do jelita cienkiego (dwunastnicy). Dzięki doskonale zsynchronizowanej pracy przełyku, żołądka i jelita cienkiego zwykle proces ten przebiega bez jakichkolwiek zakłóceń. Niestety mechanizm ten może zostać zakłócony, gdy w wyniku wystąpienia niekorzystnych czynników i oddziaływania zawartego w żołądku pokarmu, płynu i szczególnie gazu (z połykanego powietrza lub fermentacji) może on ulec gwałtowanemu rozszerzeniu. Nienaturalnie rozciągnięty żołądek wykazuje tendencje do obracania się. Siły oddziałujące na rozszerzony żołądek psa przekręcają go zarówno w lewo, jak i w prawo (najczęściej w lewo zgodnie z ruchem wskazówek zegara), na osi przebiegającej pod kątem prostym do linii pomiędzy zwieraczami przełyku i odźwiernika, co prowadzi do skrętu żołądka. Możliwy jest skręt pod każdym kątem, od 90° do nawet 360°. W przypadku samego rozszerzenia (nie dochodzi do skrętu większego niż 180°) żołądek przesuwa się wzdłuż osi długiej ze swojego ułożenia poprzecznego do doogonowego. Śledziona leży zwykle na lewo od środka i zostaje nieco przesunięta w kierunku tylnym, a dzieje się to za sprawą jej ścisłego połączenia z żołądkiem więzadłem żołądkowo-śledzionowym. Skręt w tym przypadku jest nieznaczny i wynosi 90°, a przełyk nie zostaje całkowicie zamknięty. Rozszerzony żołądek uciska dwunastnicę. Przy skręcie wynoszącym więcej, niż 90°, ale mniej niż 180° odźwiernik znajduje się wentralnie (ku dołowi) od przełyku, a przy skręcie wynoszącym więcej, niż 180° odźwiernik znajduje się na tej samej wysokości, co przełyk lub grzbietowo od niego. Obrót żołądka powyżej 180° określany jest już skrętem żołądka, ponieważ zarówno wejście do żołądka z przełyku (wpust), jak i wyjście z niego (odźwiernik) do dwunastnicy zostają zaklinowane i pozostają całkowicie niedrożne.

Skręt żołądka pociąga za sobą szereg niekorzystnych następstw. W wyniku skrętu dochodzi do zaciśnięcia naczyń krwionośnych, przełyku oraz odźwiernika. W praktyce więc oznacza, to mniej więcej tyle, iż pobierany w międzyczasie przez psa pokarm lub pita woda nie mogą dostać się do żołądka (zostaną zwrócone w postaci wymiotów), a już obecna w nim treść pokarmowa nie może w ramach normalnych procesów trawiennych zostać przesunięta do kolejnych odcinków przewodu pokarmowego. Mimo skrętu w zablokowanym żołądku znajdująca się w nim treść pokarmowa poddawana jest procesowi trawienia, jednak niemożność jej dalszego przesunięcia sprawia, że zalegając zaczyna ona fermentować, a produktem tej reakcji chemicznej są gazy, które bardzo szybko wypełniają każdą wolną przestrzeń w żołądku i napompowują go niczym balon. Oczywiście instynktownie organizm psa będzie chciał pozbyć się problemu, stąd też obserwowalne są charakterystyczne zachowania psa. Niestety w wyniku zablokowania wpustu opróżnianie żołądka poprzez odbijanie ze zwracaniem treści żołądkowej (wymiotowanie) i gazu (bekanie), jak i w wyniku całkowitej niedrożności odźwiernika przesuwanie treści i nagromadzonych gazów do jelit, a następnie usunięcie ich poprzez wypróżnienie (kał, i potocznie zwane "bąki") również jest niemożliwe. W wyniku czego postępuje dalsze, gwałtowne poszerzanie żołądka, który zazwyczaj zaczyna napierać na leżącą przednio od niego przeponę oraz na tylne części płuc, tym samym utrudniając psu oddychanie. W tym samym czasie nacisk na główne naczynia krwionośnie oraz wzrost ciśnienia w żołądku prowadzi do niedokrwienia żołądka (obumierania i martwicy tkanek), w którym w szybkim tempie namnażają się drobnoustroje. Stan taki grozi owrzodzeniem i perforacją żołądka, co może być przyczyną rozwoju ogólnego zakażenia toksynami. Ponieważ śledziona leży bardzo blisko żołądka i jest z nim połączona dość krótkim więzadłem, to często na skutek skrętu żołądka dochodzi także do przemieszczenia, a nawet skrętu śledziony, co dodatkowo upośledza jeszcze krążenie krwi i nasila przebieg choroby. W krótkim czasie dochodzi do niedokrwienia, nie tylko żołądka, ale również innych narządów leżących w jamie brzusznej np. jelit, wątroby, czy nerek. Dodatkowo nadmierne rozciągnięcie żołądka zaczyna uciskać ogonową żyłę główną (przypomnijmy: jedna z głównych żył, która odprowadza krew do serca). Stan taki objawia się zmniejszeniem rzutu serca, zaburzeniem rytmu serca, dochodzi do wstrząsu i ostatecznie śmierci zwierzęcia.

 

Zarówno rozszerzenie, jak i skręt żołądka to stany nagłe i stanowią bardzo poważne zagrożenie dla życia zwierzęcia. O przeżyciu zwierzęcia decyduje czas, jaki upłynie między pojawieniem się objawów, a podjęciem leczenia i zazwyczaj jest to kwestia kilku godzin!.

 

 

Rasy szczególnie predysponowane do skrętu żołądka

Choroba ta może dotknąć psa każdej rasy i w każdym wieku, jednak statystycznie częściej narażone są psy w średnim i starszym wieku, należące do ras dużych i olbrzymich, które pod względem budowy anatomicznej charakteryzują się głębokimi klatkami piersiowymi, o wyższej wartości stosunku głębokości klatki piersiowej do jej szerokości. Częstotliwość występowania schorzenia szacuje się na 2.9 do 6.8 przypadków na 1000 psów. Dotychczas schorzenie to było notowane w wielu rasach (również u czarnego teriera rosyjskiego), a za szczególnie podatne na tą chorobę uznaje się przede wszystkim rasy wymienione w poniższej tabeli:

 

RASA RYZYKO WYSTĄPIENIA SKRĘTU ŻOŁĄDKA MIEJSCE W RANKINGU
Dog niemiecki 41.4 1
Bernardyn 21.8 2
Wyżeł weimarski 19.3 3
Seter irlandzki 14.2 4
Gordon seter 12.3 5
Standardowy pudel 8.8 6
Basset hound 5.9 7
Doberman 5.5 8
Owczarek staroangielski 4.8 9
Wyżeł niemiecki krótkowłosy 4.6 10
Nowofundland 4.4 11
Owczarek niemiecki 4.2 12
Airedale terrier 4.1 13
Alaskan malamute 4.1 14
Chesapeake bay retriever 3.7 15
Bokser 3.7 16
Owczarek szkocki Collie 2.8 17
Labrador retriever 2 18
Angielski springer spaniel 2 19
Samoyed 1.6 20
Jamnik 1.6 21
Golden retriever 1.2 22
Rottweiler 1.1 23

źródło www.peteducation.com

 

Jakie czynniki mogą wpłynąć na wystąpienie skrętu żołądka?

Na przestrzeni wielu lat przeprowadzono liczne badania naukowe, jednak nie dały one odpowiedzi na pytanie, co konkretnie odpowiada za wywołanie tego schorzenia. Obecnie panuje przekonanie, że istnieje wiele czynników predysponujących psy do rozszerzenia, bądź skrętu żołądka. Nieco więcej światła na czynniki podwyższające ryzyko wystąpienia tej dolegliwości rzuciły badania naukowe przeprowadzone w latach 1995-2004 na Uniwersytecie Purdue (Indiana-USA) pod kierownictwem dr L.T. Glickmana. Zgodnie z tymi badaniami do najistotniejszych czynników predysponujących do skrętu żołądka należą:

  • rasa (szczególnie narażone są rasy wymienione w powyższej tabeli);

  • wielkość:

    • rasy duże (statystycznie u 1 osobnika na 4 w ciągu jego życia może wystąpić skręt żołądka);

    • rasy olbrzymie (statystycznie u 1 osobnika na 5 w ciągu jego życia może wystąpić skręt żołądka);

    • mieszańce ras dużych i olbrzymich;

  • waga:

    • psy ras dużych o normalnej wadze 26-45 kg;

    • psy ras olbrzymich o normalnej wadze powyżej 45 kg;

    • niedowaga (brak tkanki tłuszczowej w jamie brzusznej może ułatwiać nadmierne ruchy żołądka);

  • płeć (psy dwa razy częściej chorują, niż suki);

  • wiek:

    • statystycznie chorują psy w średnim wieku tj. pomiędzy 2, a 4 rokiem życia;

    • u psów ras dużych powyżej 5 roku życia ryzyko wzrasta o ok. 20% z każdym kolejnym rokiem życia;

    • u psów ras olbrzymich powyżej 3 roku życia ryzyko wzrasta o ok. 20% z każdym kolejnym rokiem życia;

  • uwarunkowania rodzinne (przypadki skrętu żołądka stwierdzono u osobników blisko spokrewnionych z danym zwierzęciem);

  • uwarunkowania anatomiczne:

    • wąska i głęboka klatka piersiowa;

    • wyższa wartość stosunku głębokości klatki piersiowej do jej szerokości;

    • luźne więzadła żołądka;

  • anomalie osobnicze:

    • skłonność do częstych biegunek;

    • skłonność do częstych wymiotów;

    • skłonność do wzdęć lub nadmiernej produkcji gazów;

  • zaburzenia czynnościowe przewodu pokarmowego:

    • aerofagia;

    • przyspieszona perystaltyka żołądka;

    • dyspepsja;

    • gastropareza;

  • współistniejące choroby:

    • zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki;

    • zespół rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego (SIBO);

    • zespół nieszczelnego jelita (LGS);

    • powiększenie śledziony;

    • achalazja przełyku;

  • wady wrodzone:

    • przerostowe zwężenie odźwiernika;

    • atrezja dwunastnicy;

  • intensywny wysiłek zaraz po spożytym posiłku:

    • biegi;

    • skoki;

    • długi wyczerpujący spacer;

    • chodzenie po schodach;

    • turlanie i tarzanie;

  • nieodpowiednia dieta:

    • słabej jakości karmy suche:

      • bogate w ciężkostrawne składniki pochodzenia roślinnego (zwłaszcza produkty sojowe, drożdże, lucernę);

      • konserwowane kwasem cytrynowym (ryzyko wzrasta jeszcze bardziej, gdy taka karma jest namaczana);

      • zawierające w swym składzie duże ilości tłuszczu (obecny w pierwszych 4 pozycjach składu karmy);

    • podawanie żywności naturalnej sprzyjającej nadmiernej produkcji gazów np. brokuły, kalafior, mleko i ser;

    • niedostateczna ilość spożywanej wody;

  • złe nawyki żywieniowe:

    • łapczywe i pospieszne jedzenie często połączone z połykaniem dużych ilości powietrza;

    • łapczywe i pospieszne picie wody często połączone z połykaniem dużych ilości powietrza;

    • zbyt duża ilość zjedzonego na raz pokarmu (przejedzenie);

    • zbyt duża ilość wypitej na raz wody (przewodnienie);

    • picie zbyt dużej ilości wody tuż przed lub zaraz po jedzeniu (powoduje zbytnie rozcieńczenie soku żołądkowego);

  • nieprawidłowe karmienie:

    • monotonne karmienie (tylko karmy suche);

    • karmienie psa z podwyższenia;

    • karmienie psa tylko raz dziennie i to dużymi porcjami;

    • namaczanie suchej karmy;

    • nieodpowiednio dobrana karma pod względem wielkości granulek (zbyt drobne);

    • bardzo obfity posiłek podany po dłuższej głodówce;

  • temperament i zachowanie:

    • psy nadpobudliwe;

    • psy bojaźliwe;

    • psy nerwowe;

    • psy podatne i reagujące gwałtownie na różnego rodzaju stres;

  • wszelkie sytuacje stresogenne.

Jakie są objawy skrętu żołądka?

Przebieg schorzenia jest gwałtowny, stąd też objawy kliniczne pojawiają się bardzo szybko i są dość charakterystyczne:

  • intensywne i nerwowe oblizywanie;

  • zmiany nastroju (silny niepokój, potem apatia lub otępienie);

  • mocne ślinienie, pienienie śliny widoczne wokół pyska, ślinotok;

  • ziajanie, dyszenie, popiskiwanie (objawy bólu i dyskomfortu);

  • częste odruchy wymiotne bez możliwości zwrotu treści;

  • bezproduktywne próby oddania stolca;

  • dławienie;

  • kaszel i odchrząkiwanie;

  • wygięcie grzbietu w tzw. karpi grzbiet, opuszczenie głowy w postawie, niechęć do leżenia, chodzenie bez celu;

  • wzdęcie brzucha (szczególnie po stronie lewej, tuż za żebrami);

  • trudności z oddychaniem (płytki, częsty lub ciężki oddech);

  • objawy wstrząsu (przyspieszona praca serca, szybki i słaby puls, blade błony śluzowe, słanianie się na nogach, omdlenie).

Diagnozowanie

W przypadku tego schorzenia niezwykle istotny jest czas od wystąpienia objawów do podjęcia odpowiednich kroków leczniczych, stąd też proces diagnostyczny powinien być przeprowadzony w miarę szybko. W jego skład wchodzi:

  • Szczegółowy wywiad z właścicielem zwierzęcia:

    wywiad, to pierwszy krok pozwalający ukierunkować poszukiwania. W takcie wywiadu właściciel zwierzęcia powinien starannie opisać wszystkie zaobserwowane anormalne zachowania zwierzęcia i nękające go dolegliwości, czas ich występowania, stopień nasilenia itd. Ważne jest również poinformowanie lekarza o sposobie odżywiania, stosowanych lekach, szczepieniach i wszelkich przebytych przez zwierzę chorobach, urazach czy operacjach;

  • Badanie kliniczne i fizykalne:

    polega na dokładnym obejrzeniu oraz osłuchaniu i badaniu palpacyjnym głównie okolic jamy brzusznej, a także oceny stanu błon śluzowych, czynności serca itp. W przypadku podejrzenia skrętu żołądka symptomy powinny być jasno wyrażone. Im więcej czasu upłynęło od ich wystąpienia, tym są one bardziej zaawansowane. Zazwyczaj diagnozowane są napięte powłoki brzuszne i ewidentne wzdęcie oraz twardość brzucha. Okolice żołądka są obolałe i wrażliwe na dotyk. Zaznaczona może być też wyraźnie powiększona śledziona, która może być przemieszczona wzdłuż długiej osi ciała lub poprzecznie. Obserwowalna jest też nienaturalna postawa, tzw. karpi grzbiet, opuszczona głowa, rozstawione nogi. Do tego zwierzęciu może towarzyszyć zmiana nastroju (apatia, osowiałość). W przypadkach zaawansowanych widoczne są cechy wstrząsu (blade błony śluzowe, słaba reakcja na bodźce, problemy z oddychaniem, słabe tętno, tachykardia, zimne kończyny, utrata przytomności itp.);

  • Badanie RTG:

    we wczesnym stadium choroby lub w przypadkach wątpliwych lekarz może wykonać zdjęcie RTG jamy brzusznej najlepiej w projekcji prawej profilowej lub projekcji brzuszno-grzbietowej. Zdjęcie RTG pozwala określić zakres zmian i ocenić stan żołądka oraz ostatecznie potwierdzić rozszerzenie lub skręt żołądka. W przypadku rozszerzenia żołądka na zdjęciu widoczne jest znaczne poszerzenie żołądka oraz duża ilość gazu o normalnym wzorze, natomiast w przypadku skrętu żołądka na zdjęciu widoczny jest skręt zmieniający położenie żołądka oraz dzielący żołądek na dwie części, które są wypełnione dużą ilością gazu zamkniętego jakby w dwóch bańkach. Dodatkowo bardzo często widoczna jest powiększona i przemieszczona śledziona. Żyła główna i cień serca są małe.

  • Badania laboratoryjne (pełne badania krwi i moczu):

    to kolejny ważny etap diagnostyki. Wyniki ww. badań dają bardzo szczegółową wiedzę na temat funkcjonowania poszczególnych układów, jak i narządów psiego organizmu. Pies ze skrętem żołądka może mieć w badaniach biochemicznych krwi podwyższone stężenie mocznika, kreatyniny, ALT oraz potasu. Wskazuje to na problemy z nerkami i/lub sercem. Inne składowe badań, które mogą być podwyższone, to: kinaza kreatynowa (CK), aminotransferaza asparaginianowa (AST) i poziom fosforu. Parametry te sugerują problemy z wątrobą, sercem i/lub problemy z nerkami, które mogą być spowodowane niedrożnością tych narządów. Oprócz tego może być wykonana gazometria tzn. oznaczenie takich parametrów z krwi, jak: poziom CO₂, poziom wodorowęglanów HCO₃⁻, odczyn pH. Gazometria jest kluczowym badaniem w ocenianiu wydolności oddechowej zwierzęcia. Nieprawidłowe wyniki gazometrii mogą świadczyć o uszkodzeniu płuc lub nerek (zasadowica/kwasica metaboliczna, zasadowica/kwasica oddechowa).

     

Leczenie

Zarówno rozszerzenie żołądka, jak i ostry skręt żołądka wymagają natychmiastowej interwencji lekarza weterynarii, ponieważ bez tego pies z pewnością umrze. Im wcześniej zostaną zauważone objawy i podjęte leczenie, tym większe są szanse psa na przeżycie. Procedura postępowania leczniczego jest uzależniona od stanu, w jakim zwierzę trafi do lecznicy weterynaryjnej i zazwyczaj oparta jest na stabilizacji stanu ogólnego, a następnie przeprowadzeniu zabiegu chirurgicznego.

 

Stabilizacja stanu ogólnego:

  • bardzo szybkie dożylne podanie dużych ilości płynów w postaci kroplówek (zapobieganie zapaści krążeniowej);

  • dekompresja żołądka, czyli upuszczenie gazów zgromadzonych w żołądku przy pomocy sondy żołądkowej lub sondy nosowo-żołądkowej (jeśli doszło tylko do rozszerzenia żołądka) lub w przypadku niemożności wprowadzenia sondy, czyli gdy doszło do skrętu żołądka, wykonuje się punkcję w najwyższym miejscu rozdętych powłok brzusznych (igłę wkłuwa się kaudalnie za prawym łukiem żebrowym). W ciężkim stanie dekompresję można wykonać również przez doraźną gastrotomię;

  • podanie dożylnie leków przeciwbólowych;

  • jeśli doszło do wstrząsu, to oprócz ww. działań lekarz wprowadzi procedury umożliwiające wyprowadzenie zwierzęcia z tego stanu tj. podawane są dożylnie różne leki, które mają za zadanie ustabilizowanie stanu pacjenta np. chlorek potasu (przy hipokalemii), wodorowęglan sodowy (przy metabolicznej kwasicy), preparaty z substancją czynną: fluniksyna z megluminą (w początkowym stadium endotoksemii), antybiotyki o szerokim spektrum działania (np. amoksycylina), jeśli doszło do zakażenia. Funkcje oddechowe mogą zostać wsparte podaniem czystego tlenu.

Zabieg chirurgiczny:

po wstępnym opanowaniu sytuacji (ustabilizowanie krążenia infuzjami i dekompresji żołądka), lekarz wykona zabieg chirurgiczny, którego głównym celem jest przywrócenie żołądka psa do właściwej pozycji. W trakcie operacji lekarz otwiera jamę brzuszną i przywraca żołądek, a czasami jeśli jest to konieczne, również śledzionę, do prawidłowej pozycji. Usuwana jest też treść pokarmowa zalegająca w żołądku (gastrotomia). Jeśli doszło do martwicy tkanek, to konieczne może okazać się usunięcie części żołądka (gastrektomia), a często w wyniku uszkodzeń i martwicy, również sąsiadującej z żołądkiem śledziony (splenektomia). Gastrektomia wykonywana jest w około 10% przypadków ostrego rozszerzenia żołądka ze skrętem. Sama operacja ze względu na szybkość działania wymaga od lekarza wielkiej wprawy i precyzji. Zabieg chirurgiczny obarczony jest dość wysokim ryzykiem niepowodzenia, ponieważ zwierzę musi zostać do zabiegu wprowadzone w stan narkozy, która przy objawach ledwie opanowanego wstrząsu wpływa na spowolnienie wszystkich funkcji organizmu, co przy osłabionych narządach grozi zatrzymaniem krążenia krwi lub oddychania. Mimo ryzyka operacja jest aktualnie jedyną metodą, która może psu pomóc i daje jakakolwiek szansę na przeżycie. Stąd też mając świadomość, jakie mogą być konsekwencje i chcąc ratować życie psa, właściciel nie mamy wyjścia i musi je ponieść.

Zazwyczaj w trakcie operacji przywrócenia żołądka do odpowiedniej pozycji wykonuje się również jego przytwierdzenie do ścian jamy brzusznej - tzw. zabieg gastropeksji. Polega on na przytwierdzeniu za pomocą nałożonych szwów ściany żołądka okolicy odźwiernikowej do prawej ściany jamy brzusznej. Taki zrost żołądka i ściany brzucha praktycznie uniemożliwia obrót żołądka, unieruchamiając go w jednym miejscu, ale (i to warto podkreślić) nie ma to wpływu na powstanie w przyszłości samego rozszerzenia tego narządu w wyniku gromadzących się w nim gazów. Jest to dość mało komfortowa sytuacja dla psa, ale na szczęście nie zagraża już jego życiu. Zabieg gastropeksji powinien być wykonany u wszystkich psów, które przeszły skręt żołądka. Statystyki pokazują, że 76% psów, u których po skręcie nie zastosowano gastropeksji są narażone na ponowny skręt żołądka, i to w ciągu zaledwie 6 miesięcy od wystąpienia pierwszego skrętu żołądka. Wykonanie zabiegu gastropeksji obniża odsetek nawrotów schorzenia do 6%.

Opieka pooperacyjna:

Samo przeprowadzenie zabiegu i pomyśle wybudzenie psa nie jest jeszcze gwarancją sukcesu. Kluczowe znaczenie odgrywają pierwsze 2-3 doby po operacji. W tym czasie pies wymaga bardzo intensywnej opieki lekarskiej i zazwyczaj jest hospitalizowany. Zwykle po zabiegu pozostawia się sondę nosowo-żołądkową w celu zapewnienia drenażu żołądka w okresie pooperacyjnym. W pierwszej dobie zwierzęciu podawany jest pozajelitowo (w postaci wlewów dożylnych) płyn fizjologiczny i roztwór aminokwasów. Do tego osłonowo (aby zapobiec zakażeniu) stosowany jest antybiotyk o szerokim spektrum działania, środki przeciwbólowe i leki stabilizujące pracę żołądka. Ponieważ mogą wystąpić różne powikłania (np. zaburzenia rytmu serca, zachwianie poziomu elektrolitów, czy równowagi kwasowo-zasadowej), to w fazie pooperacyjnej praca serca zwierzęcia podlega stałemu monitorowaniu z wykorzystaniem EKG. Ponadto kontroli podlega praca nerek. Założenie cewnika umożliwia ocenę ilości wytwarzanego moczu. Rutynowo wykonywane są też pełne badania moczu i krwi, przy czym takie parametry, jak: hematokryt, poziom białka i glukozy we krwi, oznaczane są w regularnych ostępach czasowych (co kilka godzin), a stężenie jonów oznaczane jest przynajmniej raz na dobę. W razie wystąpienia komplikacji do leczenia mogą zostać włączone kolejne leki np. stabilizujące pracę układu krwionośnego. Jeśli nie ma powikłań, a zwierzę dobrze reaguje na podjęte leczenie, to zazwyczaj w 4-5 dobie po operacji może wrócić do domu, gdzie pod kontrolą właściciela i zgodnie ze wskazówkami lekarza, przejdzie dalszy proces leczenia i rekonwalescencji. Całkowity czas leczenia i rekonwalescencji jest różny i oczywiście zależy od stanu psa. Statystycznie zwierzę, które dobrze reaguje na leczenie, dochodzi do zdrowia w ciągu kilku (4-6) tygodni. Jest to okres niezbędny, aby rany pooperacyjne mogły odpowiednio wygoić się. W tym okresie od właściciela wymagana jest pełna dyscyplina, która polega przede wszystkim na stosowaniu się do zaleceń lekarza prowadzącego psa tj. niezbędne leki muszą być podawane regularnie we wskazanych dawkach, a rana pooperacyjna musi być utrzymywana w należytej czystości. Pies powinien mieć też zapewnione optymalne warunki bytowe (cisza, spokój i wygodne posłanie). Ruch w pierwszych tygodniach po operacji należy ograniczyć i powinien on odbywać się pod ścisłą kontrolą właściciela. Psu należy zapewnić też wysokiej jakości, łatwostrawną dietę. Posiłki powinny być podawane często, za to w małych ilościach (np. co 2-3 h), natomiast czysta i świeża woda powinna być stale dla psa dostępna (z wyjątkiem 1h przed podaniem posiłku i 1h po podaniu posiłku). Jakiekolwiek komplikacje wymagają niezwłocznej konsultacji z lekarzem prowadzącym zwierzę.

Komplikacje

Niestety tak jak już wspomnieliśmy wyżej, rozszerzenie oraz skręt żołądka, to bardzo niebezpieczne schorzenia, które prowadzą do licznych objawów klinicznych oraz zagrożone są różnymi komplikacjami, a czym dłuższy czas trwania schorzenia, tym ryzyko wystąpienia komplikacji rośnie. Do najpoważniejszych powikłań, które mogą towarzyszyć samemu schorzeniu, jak i pojawiać się w trakcie lub tuż po operacji zalicza się:

  • zespół wykrzepiania wewnątrznaczyniowego (DIC)

    nie jest odrębną jednostką chorobową, lecz potencjalnym powikłaniem, które może wystąpić przy skręcie żołądka, w trakcie którego doszło do rozległego uszkodzenia żołądka (lub innego narządu np. śledziony, wątroby, nerek), ciężkiego zakażenia lub niedotlenienia organizmu. Istotą schorzenia jest aktywacja procesów krzepnięcia krwi z wytworzeniem dużej ilości fibryny. Płytki krwi zaczynają łączyć się ze sobą, wskutek czego dochodzi do powstania w drobnych naczyniach skrzepów krwi, które blokując przepływ krwi, przyczyniają się do niedokrwienia, a w konsekwencji do rozwoju niewydolności wielu narządów. Jednocześnie uogólnione krzepnięcie powoduje nadmierne zużycie czynników krzepnięcia, co prowadzi do krwawień. Ogólnie rzecz ujmując DIC charakteryzuje się silnymi i rozległymi krwawieniami, niedotlenieniem narządów i wstrząsem. Stan taki wymaga niezwłocznego leczenia inaczej kończy się śmiercią zwierzęcia;

  • niedotlenienie

    to stan, w którym dany narząd nie otrzymuje ilości tlenu adekwatnej do zapotrzebowania w danej chwili. W przebiegu skrętu żołądka na niedotlenienie narażony jest przede wszystkim żołądek oraz sąsiadująca z nim śledziona. Ponadto w wyniku zaburzenia przepływu krwi może dojść do niedotlenienia nerek czy wątroby. Jeśli tlen nie będzie dostarczany przez dłuższy czas w ilości zadowalającej do poszczególnych komórek narządu, to będzie to prowadzić do śmierci takich komórek i martwicy tkanek. Ta zaś rozszerzając zasięg doprowadzi do całkowitej niewydolności danego narządu. Przy skręcie żołądka przewód pokarmowy jest szczególnie narażony na niedotlenienie. Dodatkowo, niedotlenienie może prowadzić do zaburzeń rytmu serca lub nieregularnego bicia serca. Jest to bardzo niebezpieczny stan i wymaga szybkiej pomocy lekarskiej;

  • niewydolność wielonarządowa (posocznica, sepsa)

    sepsa nie jest odrębną jednostką chorobową, a reakcją organizmu na uogólnione zakażenie bakteriami wirusami lub grzybami. Ryzyko wystąpienia sepsy istnieje zarówno w samym przebiegu skrętu żołądka, jaki w trakcie operacji oraz w okresie pooperacyjnym. W zablokowanym żołądku nieustannie toczą się procesy trawienne, a uwięziona treść pokarmowa w krótkim czasie staje się źródłem uwalniania dużych ilości gazów, toksyn i sytuacja taka stwarza idealne warunki do namnażania się drobnoustrojów. Zaburzony przepływ krwi może prowadzić do obumierania komórek i martwicy tkanek żołądka, a do tego osłabione ściany żołądka rozciągnięte do granic możliwości mogą ulec pęknięciu, podczas którego zgromadzone w żołądku toksyny i drobnoustroje mogą przedostać się do organizmu powodując zakażenie. Druga możliwość wystąpienia sepy, to okres operacji i przywracania żołądka do anatomicznej pozycji. W trakcie repozycji zostaje udrożniony wpust oraz odźwiernik, a zgromadzona w żołądku treść pokarmowa, gazy, toksyny i ewentualne drobnoustroje mogą w ramach normalnych procesów przesunąć się do kolejnych odcinków przewodu pokarmowego i stamtąd toksyny oraz drobnoustroje mogą trafić do obiegu krwi. Co prawda w trakcie operacji zazwyczaj wykonywane jest otwarcie żołądka i płukanie go z zalegającej treści, nie mniej jednak ryzyko istnieje. Ostatnia możliwość rozwoju sepsy występuje w okresie pooperacyjnym, gdy organizm jest osłabiony i tym samym podatny na różne zakażenia.

    Toksyny i bakterie krążące w organizmie wraz z krwią mogą przedostać się do najważniejszych organów i przyczynić się do zaburzeń rytmu serca, czy spowodować ostrą niewydolność nerek i/lub niewydolność wątroby. Postępujący proces prowadzi do uszkodzenia wielu narządów, uogólnionej infekcji i jeśli organizm nie zareaguje na stosowane leczenie (odpowiednio dobrana antybiotykoterapia), to stan taki zazwyczaj kończy się śmiercią zwierzęcia.

Rokowanie

W przypadku braku szybkiej interwencji weterynarza śmierć zwierzęcia jest nieunikniona i następuje w ciągu zaledwie kilku godzin od momentu wystąpienia pierwszych objawów choroby. Według statystyk prowadzonych przez Amerykańskie Towarzystwo Zapobiegania Okrucieństwu Wobec Zwierząt (American Society for the Prevention of Cruelty to Animals ASPCA) śmiertelność w przypadku rozszerzenia żołądka ze skrętem jest znaczna i wynosi około 24-40% zwierząt, u których zastosowano prawidłowe leczenie, a w przypadku zwierząt nie leczonych, śmiertelność jest bliska 100%.  Ostateczne rokowanie zależy od tego kiedy choroba zostanie rozpoznana i w jakim czasie od rozpoznania zostaną podjęte działania lecznicze. Każda kolejna godzina trwania schorzenia zmniejsza szansę zwierzęcia na wyjście z choroby o jakieś 10%, a szanse dramatycznie maleją, gdy skręt trwa dłużej niż 6h. Po przeprowadzeniu udanego zabiegu operacyjnego pies wymaga odpowiedniego leczenia i rekonwalescencji. Dopiero po upływie 48-72 h od operacji, o ile stan psa jest stabilny i zaczyna poprawiać się, można szacować, iż rokowanie będzie pomyślne. Aczkolwiek należy pamiętać, że pierwszy tydzień jest decydujący i ma kluczowe znaczenie zarówno w kwestiach dalszego rokowania, jak i przebiegu samej rekonwalescencji. Rokowanie jest dość ostrożne (ryzyko zejścia psa duże), jeśli zaistniały następujące warunki:

  • skręt żołądka z klinicznymi objawami przed rozpoczęciem leczenia trwał dłużej, niż 6h;

  • zwierzę przed zabiegiem miało zaburzenia czynności serca;

  • w wyniku martwicy tkanek została usunięta część żołądka;

  • w wyniku martwicy została usunięta śledziona;

  • w wyniku martwicy tkanek została usunięta część żołądka oraz śledziona.

Jak podawać psu jedzenie - miska na stojaku, a może na podłodze?

Wśród właścicieli psów i lekarzy weterynarii do niedawna istniało przekonanie, że podawanie psom ras dużych i olbrzymich pokarmu w misce ustawionej na podwyższeniu obniża zagrożenie wystąpienia wzdęcia. Tymczasem przeprowadzone w 2000 roku wnikliwe badania na Uniwersytecie Purdue (Indiana-USA) pod kierownictwem dr L.T Glickmana, które były sponsorowane przez Fundację Zdrowia Psów działającą przy Amerykańskim Związku Kynologicznym (AKC), Fundację Zwierząt Morrisa i 11 klubów różnych ras wykazały, iż jest dokładnie odwrotnie i karmienie psów z podwyższenia zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia skrętu żołądka nawet o 110%. No i w tym momencie zrodził się kolejny problem... prawdziwa kość niezgody, choć zdecydowanie lepiej brzmiałoby "miska niezgody"...

Z jednej strony, umieszczając miskę na odpowiedniej dla psa wysokości sprawiamy, że w trakcie jedzenia może on zachować prawidłową pozycję stojącą. Głowa utrzymywana jest powyżej żołądka, a pożywienie może przemieszczać się wzdłuż przewodu pokarmowego w sposób bardziej efektywny. Dodatkowo pies nie musi się schylać, co nie jest obojętne dla jego kośćca (w dość znaczny sposób zostają odciążone stawy łokciowe i kręgi szyjne). A z drugiej,  przecież w naturze żadne psowate nie jedzą ze stojaka, a i wizja podwyższonego ryzyka skrętu żołądka u psów jedzących z misek umieszczanych wysoko, odkryta przez dr Glickmana, skutecznie zniechęca do korzystania z takich sprzętów. Zatem stojaki do schowka, czy nie? Niestety na to pytanie nie udzielimy jednoznacznej odpowiedzi. Być może w przypadku CTR-ów takim "salomonowym wyjściem" z tej sytuacji będzie zrezygnowanie ze stojaków, a w zamian wykorzystanie rasowej skłonności do jedzenia na leżąco i przyuczanie psa od samego początku jego posiadania do jedzenia właśnie w takiej pozycji?.

 

Profilaktyka
Niestety, dla chorób o nieznanej etiologii ustanowienie protokołu zapobiegawczego nie jest możliwe. Jednak, tak jak w przypadku wszystkich chorób, tak i w przypadku skrętu żołądka, warto pamiętać o przestrzeganiu pewnych zasad, które mogą zminimalizować ryzyko wystąpienia tej dolegliwości:

  • prawidłowe karmienie:

    • psa należy karmić mniejszymi porcjami, rozkładając je na klika posiłków podawanych w ciągu dnia (np. 2-3 razy);

    • psa nie należy karmić z podwyższenia, a miskę należy stawiać na podłodze;

    • psa nie należy karmić, co najmniej przez 1 h po intensywnym wysiłku fizycznym;

    • psy łapczywie jedzące można karmić ze specjalnie skonstruowanych (spowalniających jedzenie) misek;

    • woda powinna być dla psa stale dostępna z wyjątkiem 1h przed podaniem posiłku i 1h po podaniu posiłku;

    • woda oraz pożywienie powinno być serwowane w temperaturze pokojowej (zimne obniżają perystaltykę żołądka);

    • karma sucha nie powinna być namaczana;

    • granule karmy suchej powinny posiadać odpowiednią wielkość opracowaną dla psów ras dużych i olbrzymich;

    • całkowita zmiana sposobu odżywiania lub jednej karmy na inną powinna odbywać się stopniowo w ciągu kilku dni;

    • należy wyeliminować zjawisko konkurencji przy jedzeniu (jeśli w domu jest więcej psów, to należy je karmić oddzielnie);

  • intensywny wysiłek fizyczny dozwolony jest dopiero 2 h po posiłku;

  • należy zapewnić psu optymalne warunki życiowe, które zminimalizują ryzyko wystąpienia sytuacji stresujących;

  • odpowiednia dieta:

    • wysokowartościowy i łatwostrawny pokarm o dużej gęstości energetycznej i kaloriach, które nie pochodzą z tłuszczów;

    • należy unikać karm, w których składzie przeważają produkty pochodzenia roślinnego;

    • należy unikać karm, które są konserwowane kwasem cytrynowym, a jeśli to niemożliwe, to nie należy ich namaczać;

    • karma sucha powinna w swym składzie zawierać, jak najwięcej produktów pochodzenia zwierzęcego;

    • tłuszcz nie powinien być jednym z pierwszych 4 głównych składników karmy;

    • należy zredukować w diecie psa ilość węglowodanów;

    • należy zapewnić psu pokarm z odpowiednią ilością błonnika (dla karm suchych, optymalnie 3%);

    • należy wyeliminować produkty wzdymające (drożdże, lucerna, rośliny strączkowe, pulpa buraczana, mleko itp.);

    • owoce nie powinny być podawane razem z posiłkiem białkowym (na 1 h przed posiłkiem lub dopiero 4 h po posiłku);

  • wsparcie funkcji trawiennych poprzez dodanie do pożywienia:

    • enzymów trawiennych (regulują funkcje trawienne);

    • probiotyków (dobroczynne bakterie kwasu mlekowego obecne np. w jogurcie, które normalizują funkcje trawienne);

    • ziół i ich mieszanek, które wpływają m.in. na obniżenie produkcji gazów (np. imbir, koper, tymianek, rumianek);

    • 1-2 łyżki stołowe/dziennie octu jabłkowego (polepsza trawienie, pomaga utrzymać odpowiednie pH żołądka);

  • w psie apteczce powinny znaleźć się takie produkty, jak:

    • węgiel aktywny (do zastosowania w zatruciach, niestrawności, biegunce, wzdęciach);

    • Smecta lub Lakcid (do zastosowania przy biegunce);

    • puder z łusek nasion babki płesznik, otręby pszenne lub sok z Aloe Vera (do zastosowania przy zaparciach);

    Uwaga! Powyższe preparaty można zastosować po konsultacji z lekarzem weterynarii w sytuacjach, gdy pies zje coś niestrawnego, co przyczyni się do nadmiernej produkcji gazów, dojdzie do zaparcia albo rozstroju żołądka objawiającego się biegunką lub wymiotami. Czyli w tych wszystkich sytuacjach, które mogą zwiększać ryzyko wystąpienia skrętu żołądka;

  • jeśli u zwierząt spokrewnionych wystąpił skręt żołądka, zwierzę należy do rasy o wysokim ryzyku wystąpienia skrętu lub ma tendencję do nadmiernych wzdęć albo dużej produkcji gazów, to w ramach profilaktyki można rozważyć wykonanie zabiegu gastropeksji.

Pomysły na spowolnienie pobierania pokarmu przez psa:

a) miska niebieska z włożoną do niej dość dużych rozmiarów kulą, którą pies chcąc zjeść pożywienie musi po misce przesuwać i w ten sposób pobiera pokarm z miski w wolniejszym tempie;

b) miska czerwona oraz zielona są tak skonstruowane, by strukturalne "przeszkody" konstrukcji miski wpływały na spowolnienie procesu pobierania karmy.

 

Opracowała Redakcja Świata Czarnego Teriera

 

Bibliografia:

- zebrane materiały własne oraz:

- Gdy niedomaga przewód pokarmowy - Dr n. wet. Janina Staniszewska - Przyjaciel Pies Nr 4/2008;

- Anatomia i fizjologia zwierząt, W. Pilarski i S. Kożniewski, PWRiL 1974;

- Anatomia zwierząt domowych, A. Akajewski, wyd. IV, PWRIl 2004;

- Choroby układu pokarmowego psów i kotów, M. Lenarcik, R. Lechowski, SGGW-AR 1991;

- Choroby wewnętrzne małych zwierząt. Tom I, R.W. Nelson, C. Guillermo Couto, wyd. polskie Elsevier Urban&Partner Wrocław 2008;

- New Study on Bloat in Large Breed Dogs, 02/2009, Information provided by Critter Sitters Extraordinaire, LLC;

- Benefits of prophylactic gastropexy for dogs at risk of gastric dilatation–volvulus, M.P. Ward, G.J. Patronek, L.T. Glickman, PVM, Vol.60/4, 12/09/2003, str. 319–329;

- Non-dietary risk factors for gastric dilatation-volvulus in large and giant breed dogs, Glickman LT, Glickman NW, Schellenberg DB rok 2000, JACMA, 217(10): 1492-1499.

- Multiple Risk Factors for the Gastric Dilatation-Volvulus Syndrome in Dogs, Dr Glickman, JAAHA, 05/06 1997 Vol 33 No 3, pp 197-204;

- Report to Morris Animal Foundation, 1/10/93, Combined Final Report/Progress Report For Phase I, Dr Glickman, DVM, 1/10/93.

 

 

Copyright by Świat Czarnego Teriera. All Rights Reserved.

Kopiowanie ze strony zdjęć, grafiki, treści i innej zawartości Portalu Świata Czarnego Teriera, bez zgody właściciela jest zabronione.

Projekt i wykonanie Narodziny Gwiazdy

Stronę najlepiej oglądać w rozdzielczości 1024 x 768